100-lecie poświęcenia Limanowskiego Kościoła Bazyliki Mniejszej pw. Matki Boskiej Bolesnej 28 października 2018 r. godz. 12.00

Poprzez zorganizowanie obchodów upamiętniających 100-lecie poświęcenia kościoła pw. Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej, który jest Kościołem-Pomnikiem Konstytucji 3 Maja w roku 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości, pragniemy uwrażliwić społeczeństwo, a zwłaszcza młode pokolenie oraz zachęcić do głębszego poznania historii Ojczyzny i regionu. Zanikająca, szczególnie wśród młodego pokolenia, świadomość narodowa i poczucie odpowiedzialności za losy Ojczyzny – to problemy, których nie można bagatelizować i z którym trzeba przeciwdziałać.

Obecny kościół stoi na miejscu drewnianego kościoła, który był zbyt mały na ówczesne potrzeby. Idea jego zbudowania powstała w 1891 r. – jako wotum, upamiętniające 100. rocznicę Konstytucji 3 Maja. Zamysł budowy kościoła-pomnika był wyrazem gorliwego patriotyzmu oraz orężem w walce o polskość. Budowa kościoła-pomnika poświęconego Konstytucji Majowej stała się dowodem tożsamości narodowej oraz symbolem trwałości historii i kultury polskiej.

Staraniem ówczesnego proboszcza, księdza Kazimierza Łazarskiego, przy pomocy powołanego Komitetu Budowy Kościoła-Pomnika udało się zgromadzić część potrzebnych funduszy na budowę świątyni. Rozpisany został konkurs na budowę, w którym zgłoszonych zostało 23 propozycji. W konkursie zwyciężył projekt architekta Zdzisława Mączeńskiego, nawiązujący stylem do poprzedniej, drewnianej świątyni. Ten wybitny, ceniony polski inżynier, absolwent, a następnie wykładowca na Politechnice Warszawskiej jest autorem projektów i realizacji ponad 70 obiektów.

Budowa świątyni zamyka się w czasie od 3 maja 1911 r., kiedy poświęcono plac i wmurowano kamień węgielny oraz akt erekcyjny, do 6 października 1918 r., tj. poświęcenia świątyni. Akt erekcyjny wmurowany wraz z kamieniem węgielnym w ściany budującego się kościoła parafialnego pw. Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej zaczynał się słowami: „Na większą chwałę Boga i NM Panny Bolesnej, w 100-rocznicę Konstytucji Majowej”.

Świątynia została wzniesiona z cegły i kamienia. Kościół jest trzynawowy z bogato wyposażonym wnętrzem. Jest przykładem poszukiwania stylu narodowego w architekturze polskiej i secesyjnej architektury sakralnej. Posiada wysoką wartość artystyczną, kulturową i architektoniczną. We wnętrzu oraz na frontonie świątyni znajdują się liczne elementy
patriotyczne.

Zewnętrzną fasadę kościoła zdobią liczne dekoracje: rzeźby, płaskorzeźby, mozaiki oraz dekoracyjne portale. W podcieniach znajdują się epitafia zasłużonych kapłanów i Limanowian – ofiar II wojny światowej. Również tam znajdują się groby Księdza prałata Kazimierza Łazarskiego oraz Biskupa Piotra Bednarczyka, a także urny z ziemią z różnych miejsc kaźni walczących o wolność Polaków.

Wnętrze Bazyliki pw. Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej

Na południowej ścianie wieży widnieje tablica pamiątkowa, ufundowana z inicjatywy Społecznego Komitetu Obchodów 200-lecia Konstytucji 3 Maja w Limanowej, poświęcona i odsłonięta 3 Maja 1991 r., której treść brzmi: „OJCZYŹNIE WOLNEJ BŁOGOSŁAW PANIE; Na pamiątkę obchodów 200-lecia Konstytucji 3 Maja w Limanowskim Sanktuarium – Pomniku 100-lecia Tej Konstytucji, 25. Rocznicę Koronacji Łaskami Słynącej Piety Limanowskiej, w 13. rocznicę pontyfikatu Jej Koronatora Ojca Św. Jana Pawła II – naszego Rodaka, tablicę tę ufundowało Społeczeństwo Limanowej, Limanowa 3 Maja 1991r.”.
 

Zewnętrzną ścianę prezbiterium zdobi „Veraikon”, będące wyobrażeniem odbicia twarzy Chrystusa na chuście otrzymanej od Świętej Weroniki. Wykonał ją w latach 20. XX w. Wojciech Durek.

Program religijno-narodowy podkreślają także mozaiki zaprojektowane przez Edwarda Trojanowskiego. Mozaika na szczycie kościoła przedstawia postać Matki Boskiej Częstochowskiej z napisem: „Królowo Korony Polskiej módl się za nami”. Kompozycja powstała na osobiste życzenie Księdza Łazarskiego. Patriotyczny charakter ma także mozaika „symbol Ducha Świętego”, znajdująca się przy wejściu do kaplicy Świętych i Błogosławionych. Wyobrażenie Ducha Świętego jest przedstawione pod postacią Orła Białego w koronie, zwróconego w prawo, z pozłacanym dziobem i nóżkami.

Na frontonie kościoła, poniżej Grupy Ukrzyżowania, autorstwa Zygmunta Otto, umieszczono trzy owalne okna symbolizujące trzech zaborców. W polu tympanonu umiejscowiono przeszytą siedmioma mieczami postać Matki Boskiej Bolesnej. Nad wejściem głównym świątyni, przybywających wiernych wita napis: „Przyjdźcie do mnie wszyscy”. Po prawej stronie, dla upamiętnienia faktu, iż kościół jest pomnikiem wzniesionym z okazji 100. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, umiejscowiono herb z Orłem Białym z datą 3 maja 1791-1891. Do kościoła przylegają trzy kaplice: od strony południowej kaplica Serca Jezusowego; od północnej – kaplica Świętego Antoniego oraz kaplica Świętych i Błogosławionych.

Wnętrzu kościoła nadano monumentalny charakter. Nawa główna jest nieco wyższa niż nawy boczne. Centralną część prezbiterium stanowi ołtarz, a w nim otoczona licznymi wotami Cudowna Figura – Pieta Limanowska. Gotycka, XIV-wieczna Pieta, pochodzi prawdopodobnie z warsztatu czesko-śląskiego. Figura została koronowana w 1966 r. przez ówczesnego Metropolitę Krakowskiego abpa Karola Wojtyłę i rekoronowana w 1983 r. przez Papieża Jana Pawła II na krakowskich Błoniach.

Na uwagę zasługują witraże zaprojektowane m.in. przez Józefa Mehoffera, Erwina Czerwenka, Wojciecha Durka, Konrada Krzyżanowskiego i Wincentego Gawrona. Witraż autorstwa Wincentego Gawrona „Polonia rediviva” przedstawia postać młodej dziewczyny, trzymającej na ramieniu i tulącej podrywającego się do lotu orła, któremu zerwała się z nóg pęta. Leżą one pod jej stopami. Pod rozpostartymi skrzydłami orła klęczy gromadka dzieci, modlących się słowami hymnu, widniejącego na banderoli: „OJCZYZNĘ – WOLNOŚĆ –

POPŁOGOSŁAW – PANIE”. Dziewczyna personifikuje Polskę, ujętą w konwencji ludowo-narodowej. Witraż, 200-rocznicy Konstytucji 3 Maja: „Stan – mieszczański i chłopski – składają hołd Opatrzności”, zaprojektowany przez Wincentego Gawrona, umieszczony na wprost wejścia do kaplicy Świętego Antoniego, przedstawia dwóch odświętnie ubranych mężczyzn, trzymających model kościoła limanowskiego, nad którym czuwa Oko Opatrzności Bożej. Poniżej na cokole widnieje herb Polski: Biały Orzeł w koronie oraz herb miasta Limanowa.

W nawie głównej Bazyliki malowidła sklepiennie, autorstwa Adama Miksza, są ilustracjami do Suplikacji: 1. OD POWIETRZA, 2. GŁODU, 3. OGNIA, 4. WOJNY,  5. WYBAW NAS, PANIE. Artysta zawarł w nich folklorystyczno-ludową formę.

12 sierpnia 1971 r. decyzją Wydziału Kultury Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie kościół wpisany został do rejestru zabytków. W 1991 r. kościół został wyniesiony przez Ojca Świętego Jana Pawła II do godności Bazyliki Mniejszej.
          

Obecnie Sanktuarium w Limanowej jest miejscem licznych pielgrzymek wiernych z całej Polski oraz z terenów Niemiec, Słowacji, Czech i Węgier. Co roku do Limanowskiego Sanktuarium organizowana jest ogólnopolska pielgrzymka Romów. Przed okresem Bożego Narodzenia organizowany jest konkurs szopek i grup kolędniczych, a w Niedzielę Palmową konkurs palm, wykonywanych według tradycyjnych technik. W ciągu roku w Bazylice celebrowanych jest wiele uroczystości patriotycznych gromadzących rzeszę wiernych nie tylko z terenów Ziemi Limanowskiej, ale także z odległych terenów Polski i zagranicy.


Foto. Archiwum Urzędu Miasta i archiwum parafialne