Represje UB wobec proboszcza. Więzienie za antykomunistyczną działalność

Małgorzta Sidor, prezes Stowarzyszenia Artystów fabs w Zbludzy bada w zasobach małopolskiego IPN skalę iwnigilacji i represji, jakim poddawani byli księża z parafii w Kamienicy. Probosz ks. Jan Lech (1904 – 1976) działał w antykomunistycznej konspiracji – w latach 50. ub. wieku został aresztowany za przynależność do Odwetu Górskiego.

Ks. Jan Lech, syn Wojciecha i Katarzyny GierczyÅ„skiej, ur. 8 stycznia 1904 roku w Brzezówce, (gm. Szczucin, pow. DÄ…browa Tarnowska), w rodzinie chÅ‚opskiej. SzkoÅ‚Ä™ powszechnÄ… ukoÅ„czyÅ‚ w 1917 roku, nastÄ™pnie uczyÅ‚ siÄ™ w Gimnazjum nr 2 w Tarnowie. KlasÄ™ VII i VIII skoÅ„czyÅ‚ w Gimnazjum nr 1 w Tarnowie, gdzie w 1925 roku zdaÅ‚ maturÄ™ (z odznaczeniem). 

WstÄ…piÅ‚ do Seminarium Duchownego w Tarnowie. ÅšwiÄ™cenia kapÅ‚aÅ„skie otrzymaÅ‚ z rÄ…k biskupa Leona WaÅ‚Ä™gi 29 czerwca 1929 roku. Po wyÅ›wiÄ™ceniu przez trzy lata peÅ‚niÅ‚ posÅ‚ugÄ™ duszpasterskÄ… w WierzchosÅ‚awicach (do 5 marca 1932), nastÄ™pnie zostaÅ‚ przeniesiony na cztery miesiÄ…ce (do 1 sierpnia 1932) na stanowisko administratora parafii DÄ™bno; potem jako wikariusz peÅ‚niÅ‚ posÅ‚ugÄ™ w koÅ›ciele w Bochni (1 lipca 1932 - 24 listopada 1933). W wieku 29 lat zostaÅ‚ mianowany proboszczem w Krasnem-Lasocicach, gdzie przebywaÅ‚ przez 15 lat (24 listopada 1933 - 7 listopada 1949). ZbudowaÅ‚ koÅ›ciół, plebaniÄ™ i budynki gospodarcze, zaÅ‚ożyÅ‚ tam również spółdzielniÄ™ rolniczÄ…. 

7 listopada 1948 roku biskup Jan Stepa powołał ks. Jana Lecha na proboszcza parafii w Kamienicy, pow. limanowski. Funkcję tą sprawował do momentu aresztowania przez Urząd Bezpieczeństwa 30 kwietnia 1952 roku. W tym czasie zostali również aresztowani pozostali księża z parafii Kamienica: ks. wikary Eugeniusz Kubowicz oraz ks. wikary Julian Wójtowicz.

Miał być remont, jest rozbiórka (ZDJĘCIA, WIDEO) Dzieło mistrza z XVI wieku

Ks. Jan Lech zostaÅ‚ oskarżony o przynależność (od wiosny 1951) do nielegalnej organizacji Odwet Górski "majÄ…cej na celu zmianÄ™ na drodze w formie przemocy ustroju PaÅ„stwa Polskiego" (organizacja okreÅ›lana jest także jako "kontrewolucyjno szpiegowsko-dywersyjna") i osadzony w wiÄ™zieniu na Montelupich w Krakowie. ByÅ‚ przesÅ‚uchiwany przez oficerów Å›ledczych Wojewódzkiego UrzÄ™du BezpieczeÅ„stwa w Krakowie (porucznik Jan Gil), również w obecnoÅ›ci Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Krakowie (kapitan Jerzy NiziÅ„ski). 

WedÅ‚ug dokumentów UB w Krakowie ks. Jan Lech zostaÅ‚ aresztowany 30 kwietnia 1952, Å›ledztwo rozpoczÄ™to 6 maja 1952, do odpowiedzialnoÅ›ci karnej pociÄ…gniÄ™to go 22 czerwca 1953, Å›ledztwo zamkniÄ™to 22 czerwca 1953, akt oskarżenia sporzÄ…dzono 23 czerwca 1953 roku. 30 wrzeÅ›nia 1953 zostaÅ‚ skazany przez Wojskowy SÄ…d Rejonowy w Krakowie na 10 lat wiÄ™zienia i pozbawienie praw publicznych i obywatelskich na 3 lata oraz caÅ‚kowity przepadek mienia. Wyrok jest prawomocny od 29 października 1953 roku. 

19 listopada 1953 ks. Jan Lech zostaÅ‚ przetransportowany do wiÄ™zienia w WiÅ›niczu i tam osadzony. W dniu 9 lutego 1956 SÄ…d Wojewódzki w Krakowie IV WydziaÅ‚ Karny obniżyÅ‚ wyrok do 6 lat i 8 miesiÄ™cy. 28 lutego 1956 wiÄ™zieÅ„ ks. Jan Lech zostaÅ‚ przetransportowany do wiÄ™zienia we Wronkach. Prokurator Wojskowy w Poznaniu na postawie amnestii z dnia 27 kwietnia 1956 roku postanowiÅ‚ zÅ‚agodzić karÄ™ pozbawienia wolnoÅ›ci do 3 lat i 4 miesiÄ™cy, a utratÄ™ praw publicznych i obywatelskich do 1 roku i 6 miesiÄ™cy. Ks. Lech opuÅ›ciÅ‚ wiezienie we Wronkach 3 maja 1956 roku. Od momentu przybycia do Kamienicy (listopad 1949) ks. Jan Lech byÅ‚ inwigilowany przez UrzÄ…d BezpieczeÅ„stwa Publicznego w Limanowej. - Podejmuje z nim rozmowy i prowadzi pozorowanÄ… współpracÄ™. Jako ksiÄ…dz katolicki nie ma żadnych zÅ‚udzeÅ„ co do zagrożenia, jakie niesie Polsce komunizm, i metod dziaÅ‚ania używanych przez komunistów. Od wiosny 1951 roku dziaÅ‚a aktywnie w Odwecie Górskim, jest współtwórcÄ… "ProtokoÅ‚u przesÅ‚uchania Å›wiadków na okoliczność masowej zbrodni morderstwa oficerów Wojsk Polskich w Katyniu", jak też "O i B gminy zbiorowej Kamienica powiat Limanowa" i innych – pisze MaÅ‚gorzata Sidor ze Stowarzyszenia Artystów fabs. 

W archiwach IPN Kraków OdziaÅ‚ w Wieliczce znajdujÄ… siÄ™ stenogramy przesÅ‚uchaÅ„, wÅ‚asnorÄ™czne zeznania, protokół rozprawy, wyrok, donosy na ksiÄ™dza, listy z odwoÅ‚aniami od wymierzonej przez komunistyczne wÅ‚adze kary, napisane przez ks. Jana Lecha, jego matkÄ™ KatarzynÄ™ Lech, jego brata ks. Józefa Lecha oraz parafian z Krasnego-Lasocic, jak i wiele innych dokumentów Å›wiadczÄ…cych o represjach jakim podlegaÅ‚.

Archiwalne dokumenty z zasobów Instytutu PamiÄ™ci Narodowej, opisujÄ…ce dziaÅ‚alność grupy Odwet Górski, można przeczytać TUTAJ.