Kleszcze nie śpią – jak się przed nimi chronić?

Co roku wraz z nadejściem wakacji wzrasta ryzyko kontaktu z kleszczami – groźnymi pasożytami mogącymi przenosić poważne choroby. W ramach kampanii „Bezpieczny wypoczynek”, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie przypomina, gdzie można spotkać kleszcze i jak skutecznie się przed nimi chronić.

Kleszcze to niewielkie pajęczaki, które mogą być nosicielami poważnych chorób, m.in. boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu. Ich aktywność nasila się szczególnie w okresie letnim, kiedy więcej czasu spędzamy na świeżym powietrzu. Jak pokazuje kampania „Bezpieczny wypoczynek”, zagrożenie nie ogranicza się wyłącznie do głębokich lasów – kleszcze możemy spotkać również w miejscach codziennego użytku, takich jak parki, skwery, a nawet ogródki przydomowe.

Gdzie występują kleszcze?

Według danych przekazywanych w ramach kampanii, kleszcze najczęściej bytują w:

• lasach i zadrzewieniach,

  Zobacz również:
  Prokuratura: zatrzymano 11 osób w śledztwie dot. Collegium Humanum Uroczysty apel w limanowskich koszarach

• na łąkach i terenach nieużytków,

• w miejskich parkach, skwerach oraz na placach zabaw,

• przydomowych trawnikach, ogródkach, żywopłotach.

Ich obecność w tych miejscach wynika z preferencji do przebywania w cieniu, wilgoci i bliskości roślinności. Często czekają one na ofiarę na końcówkach traw i liści, skąd przenoszą się na ciało człowieka lub zwierzęcia.

Jakie miejsca na ciele są najbardziej narażone?

Po kontakcie z roślinnością kleszcze rozpoczynają wędrówkę po skórze, szukając miejsca do wkłucia. Najczęściej wybierają miejsca:

• z cienką, dobrze ukrwioną skórą,

• ciepłe i wilgotne, np. pachwiny, pachy, zgięcia kolan i łokci, linia włosów, kark, okolice pępka, za uszami, miejsca intymne, przestrzenie między palcami i okolice ścięgna Achillesa.

Z tego powodu dokładne oględziny ciała po spacerze są najważniejszym elementem profilaktyki.

5 zasad ochrony przed kleszczami:

1. Zasłoń jak najwięcej ciała – wychodząc do lasu lub na łąkę, załóż długie spodnie i rękawy. Nogawki warto włożyć w skarpety.

2. Ubieraj się na jasno – na jasnej odzieży łatwiej zauważyć ciemnego kleszcza.

3. Używaj repelentów – preparaty odstraszające kleszcze mogą ograniczyć ryzyko wkłucia, choć nie dają 100% ochrony.

4. Dokładnie obejrzyj ciało po powrocie – szybkie zauważenie i usunięcie kleszcza może zapobiec zakażeniu.

5. Zmień i wypierz ubranie, weź prysznic – to proste działanie może pomóc usunąć niezauważone osobniki.

Fakty i mity – co warto wiedzieć?

Kampania „Bezpieczny wypoczynek” obala popularne mity, które mogą wprowadzać w błąd:

• MIT: Kleszcze skaczą z drzew. FAKT: Kleszcze przebywają nisko – najczęściej w trawach, na krzewach i spodniej stronie liści. Przebywają na wysokości najwyżej 1,5 metra, rzadko więcej.

• MIT: Preparaty dają 100% ochrony. FAKT: Skuteczność środków odstraszających zależy od składu i sposobu użycia. Należy stosować się do instrukcji na ulotce, zwłaszcza w przypadku dzieci.

• MIT: Ukąszenie kleszcza boli. FAKT: Kleszcze wydzielają substancje znieczulające – dlatego większość osób nie czuje momentu wkłucia. Aż 50–70% chorych na boreliozę nie pamięta, kiedy zostali ukąszeni.

• MIT: Ciemne ubrania przyciągają kleszcze. FAKT: Kleszcze są ślepe – wybór koloru ubrania wpływa tylko na łatwość ich zauważenia.

• FAKT: Larwy kleszczy mogą wyglądać jak małe czarne kropki. Już one mogą przenosić choroby i bytują w trawie do 30 cm wysokości.

Kleszcze a choroby – co nam grozi?

Ukąszenie kleszcza może prowadzić do poważnych chorób – przede wszystkim:

• boreliozy z Lyme – bakteryjnej choroby przewlekłej, której wczesne objawy to m.in. rumień wędrujący i objawy grypopodobne,

• kleszczowego zapalenia mózgu – choroby wirusowej mogącej prowadzić do powikłań neurologicznych.

Kleszcze mogą również przenosić inne patogeny: anaplazmozę, babeszjozę, tularemię. Liczba zachorowań rośnie – w samej Małopolsce w 2020 roku odnotowano 2639 przypadków boreliozy.

Co robić w przypadku ukąszenia?

W przypadku zauważenia kleszcza, należy:

• usunąć go za pomocą pęsety lub specjalnego haczyka, chwytając jak najbliżej skóry i pociągając ruchem prostym,

• nie smarować kleszcza tłuszczem, alkoholem ani innymi substancjami,

• miejsce wkłucia zdezynfekować,

• obserwować skórę przez kilka dni – jeśli pojawi się rumień, należy skonsultować się z lekarzem.