40 lat od śmierci byłego bohatera z Limanowej

Dokładnie dzisiaj mija 40 lat od śmierci Zygmunta Berlinga. Pod względem historycznym to jedna z najbardziej znanych osób pochodzących z Limanowej. Jednak postać Zygmunta Berlinga budzi sporo kontrowersji, bo w swoim życiu podejmował decyzje, które spowodowały, że dzisiaj przede wszystkim przedstawiany jest jako współtwórca systemu komunistycznego. Ciążą na nim poważne oskarżenia.

Generał Ludowego Wojska Polskiego, dowódca I Dywizji im. Tadeusza Kościuszki – formacji, która powstała w czasie II wojny Światowej na terenie Związku Radzieckiego i stała się zalążkiem Ludowego Wojska Polskiego.

Urodził się w Limanowej, do ostatnich lat swojego życia utrzymywał serdeczny kontakt ze swoimi rodzinnymi stronami, pełniąc m. in. funkcję Honorowego Prezesa Towarzystwa Miłośników Ziemi Limanowskiej. Latem 1979 roku delegacja z Limanowej wręczyła Berlingowi złotą odznakę „ Za zasługi dla miasta i gminy Limanowa”.

W Limanowej po upadku komunizmu (1989 rok) o związkach gen. Zygmunta Berlinga z miastem mówiło się coraz mniej, a przede wszystkim nie w pozytywnym świetle. Jednak jeszcze trzy lata temu jedna z ulic nosiła jego imię. Zmianę wymusiły dopiero zapisy ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego w przestrzeni publicznej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu działająca przy IPN wytypowała m.in. ulicę Generała Zygmunta Berlinga do zmiany (obecnie w Limanowej jest to przedłużenie ulicy Moniuszki do skrzyżowania z ul. Kościuszki).

Paraliż komunikacyjny miasta doczeka się ratunku? Jutro ważne spotkanie: most i przebudowa DK28 Upały do 39 st C oraz drugi stopień ostrzeżenia o burzach

Zygmunt Berling urodził się 27 kwietnia 1896 roku  w Limanowej. Jako najstarsze dziecko Michała (urzędnika na kolei) i Aurelii z domu Russek. Miał młodsze rodzeństwo (dwóch braci i trzy siostry). Rodzina Berlingów przeniosła się do Zabłocia koło Żywca, a w 1905 roku do Nowego Sącza.

Zygmunt Berling w czasie I wojny światowej walczył o niepodległość jaki żołnierz Legionów Polskich, w czasie walk został poważnie ranny. W czasie wojny polsko-bolszewickiej walczył m.in. w obronie Lwowa. Za swoją postawę odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Po wojnie uzyskał absolutorium na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W okresie II Rzeczpospolitej służył w Wojsku Polskim (m.in. jako dowódca 4 pułku piechoty Legionów w Kielcach). Przed wybuchem II wojny światowej został przeniesiony w stan spoczynku i nie brał udziału w Kampanii Wrześniowej. Udał się do Wilna, gdzie został zatrzymany przez NKWD. Trafił do obozu w Starobielsku, ale nie podzielił tragicznego losu większości polskich oficerów (ofiar zbrodni katyńskiej). Zygmunt Berling zdecydował się na współpracę z sowiecką Rosją. W listopadzie 1940 r. przyjął obywatelstwo ZSRS. Uniknął egzekucji i zrobił błyskotliwą karierę wojskową, będąc marionetką w polityce Józefa Stalina.

W 1941 r. wstąpił do Armii Polskiej po dowództwem gen. Andersa. Pełnił tam funkcję szefa sztabu 5. Dywizji Piechoty. Pomimo wydania przez gen. Andersa rozkazu ewakuacji do Iranu, Zygmunt Berling pozostał w ZSRS. Uznano go wówczas za dezertera; przez co został zdegradowany, wydalony z armii oraz skazany w trybie zaocznym w lipcu 1943 r. przez Sąd Polowy na karę śmierci. Ten wyrok jednak nigdy nie został zatwierdzony przez polskie dowództwo - czytamy w biografii Zygmunta Berlinga na stronie Muzeum Armii Krajowej.

Wcześniejsze zasługi Berlinga dla Polski zostały przyćmione i zdeptane współpracą ze zbrodniczą NKWD. Berling do historii przeszedł przede wszystkim jako dowódca 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki oraz 1 Armii Wojska Polskiego. Armii utworzonej w Związku Radzieckim, jako plan Józefa Stalina.

Na stronie Muzeum Armii Krajowej podkreślono również: - W czasie powstania warszawskiego formacja brała udział w tzw. desancie czerniakowskim. Jednak akcja zakończyła się niepowodzeniem i została okupiona ciężkimi stratami. Zgodnie z rozkazem Stalina z dn. 30 września 1944 r., Berling został odwołany ze stanowiska dowódcy 1AWP. W 1944 r. udał się ponownie do Moskwy (ze względu na konflikt z niektórymi polskimi komunistami), gdzie rozpoczął studia na Akademii Wojennej. Do Polski powrócił w 1947 r. Zajmował się m.in. działalnością w Akademii Sztabu Generalnego. W 1953 r. przeszedł w stan spoczynku. Pracował w Ministerstwie Rolnictwa. Od 1957 do 1970 był wiceministrem leśnictwa. W 1963 r. wstąpił do PZPR.

Zmarł 11 lipca 1980 r. w Konstancinie, został pochowany w kwaterze I Armii Wojska Polskiego na warszawskich Powązkach.

O Zygmuncie Berlingu przeczytamy m.in:

https://dzieje.pl/aktualnosci/dr-jaroslaw-palka-zygmunta-berlinga-do-zdrady-popchnela-ambicja

https://naszahistoria.pl/zygmunt-berling-general-ktory-nie-chcial-byc-andersem-armia-berlinga/ar/c1-14190425

Fot. archiwum naszahistoria.pl