W obronie limanowskiego sądu

Na  XXII sesji Rady Miasta Limanowa wystąpił Piotr Borkowski – Prezes Sądu Rejonowego w Limanowej, który stanowczo sprzeciwił się propozycjom Ministerstwa Sprawiedliwości zakładającym likwidację Sądu Rejonowego w Limanowej, w miejsce którego miałyby powstać trzy wydziały Sądu Rejonowego w Nowym Targu.

z niepokojem przyjęliśmy informację na temat projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczącego zniesienia sądów rejonowych o obsadzie do 14 etatów sędziowskich. Wprowadzenie w życie tych zamierzeń spowoduje między innymi zniesienie Sądu Rejonowego w Limanowej i utworzenie w jego miejsce zamiejscowych wydziałów Sądu Rejonowego w Nowym Targu: cywilnego, karnego i rodzinnego.

Ponad 10 lat temu – w 1999 r dokonała się w Polsce reforma administracyjna – w miejsce odziedziczonej po okresie PRL-u administracji wojewódzkiej skupionej w 49 województwach i różnie, w sposób nieczytelny ukształtowanej administracji terenowej powstało 16 województw i ponad 300 powiatów. Godzi się przypomnieć, iż zasada samorządu terytorialnego i decentralizacji władzy publicznej stała się naczelną zasadą ustrojową wyrażoną w „Rozdziale I – Rzeczpospolita” Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.  Artykuł 15 brzmi: „1. Ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej. 2. Zasadniczy podział

To wówczas – w ramach długich dyskusji na temat kształtu i struktury administracji publicznej (rządowej i samorządowej) doszło – w naszym odczuciu – do zawarcia między Państwem a wspólnotami lokalnymi swoistej „umowy społecznej” umocowanej w treści przytoczonych wyżej regulacji konstytucyjnych.  Powiaty miały odpowiadać granicom lokalnych wspólnot, wytworzonych przez lata, opartych o wspólną historię, tradycję, powiązanych ze sobą gospodarczo i społecznie. To w ramach powiatu jako jednostki samorządu terytorialnego obywatel miał załatwić wszelkie dotyczące go sprawy, które nie mogły zostać przekazane gminom jako podstawowym jednostkom samorządu terytorialnego. Przecież administracja w nowoczesnym państwie ma przede wszystkim służyć należycie jego obywatelom. Wypełnianie zadań przez władze lokalne jest czynnikiem decydującym o sukcesie lub porażce podmiotów samorządowych, szczególnie jeżeli interpretuje się je w myśl zasady, że „działania samorządów nie są podejmowane dla nich samych, ale po to, by zapewnić mieszkańcom dostęp do usług”.

W świetle ogłoszonego projektu rozporządzenia trzeba dzisiaj bardzo wyraźnie przypomnieć, iż powiaty tworzono tak, by w ich ramach znalazły się przede wszystkim: urząd skarbowy, szpital i wreszcie sąd powszechny – a zatem miejsca, które są ważne dla realizacji praw i obowiązków obywatelskich oraz zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Taki był właśnie składnik tej „umowy społecznej” i tak właśnie szeroko pojęta administracja i ustrój sądownictwa zostały ukształtowane.

Dzisiaj bocznymi drzwiami jedną z tych zasad próbuje się łamać. Bez głębszego uzasadnienia, w sposób arbitralny i oderwany od lokalnych uwarunkowań znacząco ogranicza się obywatelom dostęp do wymiaru sprawiedliwości, niszczy się dorobek reformy administracyjnej i prestiż wielu powiatów w Polsce.

Czy w świetle powyżej przedstawionej konstytucyjnej zasady decentralizacji projektowane działania nie stanowią kroku wstecz?. Czy wreszcie nie naruszają także konstytucyjnej zasady dostępu obywateli do sądu? Skąd wiara, że tylko duże sądy są w stanie działać sprawnie i oszczędnie?. Czy zaufanie obywatela do Państwa, czy owa umowa społeczna, która przed laty została zawarta, czy konstytucyjna zasada decentralizacji musi dzisiaj ustąpić przed arbitralnym i nie liczącym się z potrzebami środowisk lokalnych pomysłem ministerialnych urzędników? Czy to właśnie w takiej – newralgicznej dla życia społecznego dziedzinie - jak wymiar sprawiedliwości należy szukać oszczędności i to o charakterze pozornym?

Od lat działa w naszym kraju dziesiątki rozmaitych agend i agencji rządowych, które istnieją wyłącznie dla samych siebie. Od lat mówi się także wiele o racjonalizacji administracji. Okazuje się jednak, że w tak słabym państwie jak Rzeczpospolita Polska łatwiej szukać oszczędności w instytucjach bezpośrednio związanych z obywatelem niż dotknąć interesów wpływowego lobby urzędniczego, które zawsze uzasadni istnienie urzędów, do których normalny obywatel w praktyce nie zagląda, ale które są przechowalnią dla wielu osób o partyjnych często rodowodach.

Zniesienie Sądu Rejonowego w Limanowej i utworzenie w to  miejsce wydziałów zamiejscowych Sądu Rejonowego w Nowym Targu nie uwzględnia faktu, iż Ziemia Limanowska posiada bardzo słabe związki z Podhalem i z Nowym Targiem jako jego stolicą. Uwarunkowania geograficzne (oddzielenie terenu Beskidu Wyspowego od Podhala pasmem Gorców) i kulturalne (obie społeczności tradycyjnie miały odrębny charakter, obyczaje, a nawet język regionalny) sprawiły, iż Limanowszczyzna nie ma nawet stałych połączeń komunikacyjnych z Nowym Targiem, gdyż obie społeczności tego rodzaju potrzeb nie dostrzegały.

Projekt rozporządzenia nie odpowiada także na pytanie co stanie się z Wydziałem Ksiąg Wieczystych działającym w Sądzie Rejonowym w Limanowej wraz z Wydziałem Zamiejscowym w Mszanie Dolnej.

W ostatnich latach dzięki dużemu wysiłkowi finansowemu doszło do generalnej rozbudowy i modernizacji budynków Sądu Rejonowego w Limanowej oraz Wydziału Zamiejscowego Ksiąg Wieczystych w Mszanie Dolnej. Mogą one być dzisiaj wizytówkami dobrego, funkcjonalnego budownictwa, przyjaznego dla osób z nich korzystających. Także samorządy zrobiły wiele by obywatelom ułatwić fizyczny dostęp do sądów dokonując wielu inwestycji o charakterze infrastrukturalnym. Dzisiaj ten wysiłek jest kwestionowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Przez lata limanowski sąd stał się stałym elementem Limanowszczyzny. Sprawnie kierowany zapewnia tutejszej społeczności realizację praw obywatelskich i konstytucyjnych. Nie słyszeliśmy nigdy by z powodu swej obsady limanowski sąd miał tracić „zdolność orzeczniczą” co ma być głównym argumentem wprowadzanych zmian.

Powyższe okoliczności skłaniają nas dzisiaj wszystkich – w imię odpowiedzialności wobec społeczności lokalnych, które mamy zaszczyt reprezentować – by wypowiedzieć stanowcze słowa sprzeciwu wobec planowanych zmian, które są przejawem „centralizacji” i nie liczenia się z uwarunkowaniami lokalnymi. Trudno tego rodzaju prawo szanować.

Chcemy by w III Rzeczpospolitej szanowano zdanie samorządów lokalnych, by Państwo działało w sposób przejrzysty i czytelny dla obywatela, by kolejne, chaotycznie wprowadzane zmiany nie łamały zaufania do Państwa i jego organów oraz postanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Chcemy rzetelnej debaty publicznej na temat ukształtowania w Polsce administracji publicznej i wymiaru sprawiedliwości tak by instytucje je tworzące stanowiły spójny i przyjazny dla obywatela system zbudowany w czytelny sposób z uwzględnieniem potrzeb obywateli.

Proponowane przez Ministra Sprawiedliwości zmiany wymogów tych nie spełniają i z powyższych przyczyn nie mogą być przez nas zaakceptowane.


                                  Z poważaniem           

Burmistrz Miasta Limanowa        Przewodnicząca Rady Miasta Limanowa


Radni Rady Miasta Limanowa

Brajner Anastazja
Bugajski Janusz
Dyląg Antoni
Golonka Stanisław
Juszkiewicz Jolanta
Ligas Andrzej
Liszka Zygmunt
Orzechowski Stanisław
Rusin Walenty
Sikoń Jadwiga
Sukiennik Mieczysław
Winiewski Jan
Woźniak Leszek
Wroński Mateusz