Komputer też nałóg

Rozwój technologii komputerowej przyniósł nowy, niebezpieczny, choć często ignorowany problem. Jest nim uzależnienie od komputera.

Niestety coraz częściej zdarza się, że dzieci spędzają przed monitorami po kilka godzin dziennie, często bez kontroli rodziców. Oczywiście szkodzi to zdrowiu - powoduje skrzywienie kręgosłupa, zanik mięśni pasa biodrowego, wady wzroku, uszkodzenie nerwów odpowiadających za ruchy nadgarstka i dłoni. Może też grozić dostępem do nieodpowiednich treści. Wreszcie może prowadzić do uzależnienia, które przyczynia się do zaniku więzi rodzinnych i koleżeńskich, zaniedbania nauki i obowiązków domowych. Aby nazwać tego typu nałóg, stosuje się różne pojęcia: siecioholizm, cyberholizm, netoholizm, infoholizm, czy z języka angielskiego - computer addiction, Internet Addiction Disorder – IAD.

Co to jest?
- Uzależnienie od komputera przejawia się najczęściej w postaci uzależnienia od gier komputerowych – głównie u dzieci, oraz od Internetu – u młodzieży. Rozwija się w sposób bardziej podstępny niż w stosunku do innych typów uzależnień. Leczy się je tak samo jak narkomanię czy alkoholizm. Dzieci i młodzież są szczególnie podatne na uzależnienia, ponieważ prawdopodobieństwo popadnięcia w nałóg jest znacznie większe w wieku rozwojowym niż u osób dorosłych – wyjaśnia limanowski psycholog szkolny Magdalena Biedroń – Wojs. – Jeśli chodzi o inne zagrożenia, na jakie narażeni są młodzi ludzie w nieograniczonym dostępie do mediów, warto też wymienić nieświadome udostępnianie informacji np. adresów, haseł, kontakt z niebezpiecznymi treściami pornograficznymi, epatującymi przemocą, szerzącymi nietolerancję czy też na coraz szerszą skalę odkrywany kontakt z pedofilami.
Bywa, że uzależnienie rozwija się na oczach rodziców, którzy nie są świadomi zagrożenia. Uważają nawet, że skoro dziecko spędza dużo czasu przed komputerem, to znaczy, że świetnie posługuje się nowoczesną techniką, co jest dla nich powodem do dumy.

Skąd się to bierze?
Paradoksalnie młodzi ludzie w komputerowym świecie czują się bezpiecznie. W wirtualnej rzeczywistości nie jest ważny wygląd zewnętrzny, wykształcenie, przekonania, status społeczny. Wszyscy są tu równi, mają jednakowe szanse. Dzięki Internetowi można stworzyć swój wymarzony, idealny wizerunek, można też wyrażać poglądy pozostając przy tym osobą anonimową. Gry z kolei pozornie dają poczucie władzy, bo decyduje się o losach wirtualnych postaci, pozwalają na uczestniczenie w fikcyjnych wydarzeniach, stwarzają możliwość wielokrotnego powracania do określonych scenariuszy. To poczucie pewności, jakie dziecko zyskuje siedząc przed komputerem, powoduje, że młody człowiek tu szuka ucieczki od świata realnego i dlatego w wirtualnej rzeczywistości spędza coraz więcej czasu.

Co powinno wzbudzić niepokój?
Oczywiście komputer sam w sobie nie jest czymś złym i groźnym. Niepokój powinna jednak wzbudzić sytuacja, gdy młody człowiek myśli już tylko o tym, by zasiąść do komputera, spędza przed monitorem więcej niż trzy godziny dziennie, rozmawia prawie wyłącznie o grach i Internecie, ogranicza do minimum jakiekolwiek inne formy aktywności, a jego krąg znajomych sprowadza się do pasjonatów informatyki.
- Objawy uzależnienia na ogół jako pierwsi dostrzegają rodzice. Stają się widoczne najczęściej, gdy jest ono już w zaawansowanej fazie – dziecko zaczyna lekceważyć obowiązki domowe, szkolne, pogarszają się wyniki w nauce, zaczyna zaniedbywać wygląd zewnętrzny, nie poświęca już czasu na inne zainteresowania, ogranicza spotkania z rówieśnikami, tłumacząc, że właśnie rozmawiali za pomocą komunikatora. U takiego młodego człowieka zaczyna się charakterystyczna postępująca izolacja – wiele godzin spędza w „ukryciu” własnego pokoju, kontakty z bliskimi są coraz krótsze, ograniczone do niezbędnego minimum. Poczucie bezpieczeństwa znajduje już tylko przy komputerze. Zdarzają się też kłopoty z pamięcią, koncentracją, snem. Symptomatyczne jest także to, że jakiekolwiek próby ograniczenia dostępu do komputera lub jego nagły brak, kończą się rozdrażnieniem a nawet agresją. Wtedy mamy do czynienia z uzależnieniem od mediów elektronicznych. Dziecku, pozostawionemu w tej sytuacji bez fachowej pomocy, mogą grozić dalsze konsekwencje zdrowotne, przejawiające się również w sferze intelektualnej czy też np. osobowościowej – tłumaczy psycholog Magdalena Biedroń – Wojs.

Co zrobić?
W przypadku uzależnienia od komputera młody człowiek potrzebuje pomocy ze strony rodziców. Oczywiście najlepiej zapobiec możliwości wpadnięcia w nałóg. Dobrze jest od początku uczyć dziecko rozsądnego korzystania z mediów elektronicznych. Nie chodzi o całkowity zakaz, ale o ograniczenie czasu spędzanego przed komputerem. Nie może być on traktowany jak zabawka, którą można się bawić po kilka godzin dziennie, zapewniając rodzicom chwile spokoju. Konsekwentnie trzeba też stosować zasadę, że najpierw dziecko musi wypełnić swoje obowiązki - choćby szkolne, dopiero później ma czas na komputer.
- Gdy u dziecka zaobserwuje się uzależnienie od komputera, zazwyczaj jest już za późno na dyskusje, groźby czy rozmowy wychowawcze. Dziecko znajduje się w sidłach mechanizmów podobnych do tych, które są w przypadku choroby alkoholowej czy narkomanii. Nie ma łatwych uzależnień. Wszystkie trudno się leczy, jeszcze trudniej u dzieci i młodzieży. Dlatego moim zdaniem należy je leczyć przy wsparciu specjalisty, gdyż podejmowanie własnych, czasem niestety błędnych działań, może jedynie pogorszyć sytuację – twierdzi psycholog Magdalena Biedroń – Wojs. -  Dziecko nie uzależnia się od komputera z dnia na dzień. Dlatego, do znudzenia, zachęcam rodziców do rozmów z dziećmi na temat gier, stron internetowych i w ogóle czasu spędzanego przy komputerze. Prawidłowe relacje z dzieckiem, wspólne sprawy, zainteresowania, o które należy dbać, sprawiają, że dziecko nie ma poczucia samotności, nie potrzebuje ucieczki od rzeczywistości i problemów emocjonalnych, a tę ucieczkę często stanowi dla niego np. komputer. Poświęcanie dziecku jak najwięcej czasu, uczucia i zainteresowania jest zresztą najważniejsze w zapobieganiu wszelkim nałogom, nie tylko uzależnieniu od komputera.

Fot. http://foto3.m.onet.pl/_m/fc87ffcc35a787b11eb871edf653ab37,21,19.jpg