Jak myśleć o partnerze (żeby nie mieć go dość).

Niezależnie od tego, czy miłość pojmujemy jako wyrok losu, czy też wynik świadomej decyzji, jedno jest pewne: stale zagrażają jej nasze błędy.

Jak myśleć o partnerze
( żeby nie mieć go dość)

Niezależnie od tego, czy miłość pojmujemy jako wyrok losu, czy też wynik świadomej decyzji, jedno jest pewne: stale zagrażają jej nasze błędy. W relacjach miłosnych bardzo wiele zależy od interpretacji oraz od specyficznego, często nierealistycznego i mało elastycznego sposobu myślenia, a także od czasem bardzo wygórowanych oczekiwań partnerów.

Interpretowanie – ta specyficznie ludzka umiejętność – pomaga uporządkować chaos zjawisk, ale też może przysporzyć wielu kłopotów. Często nasza reakcja emocjonalna wynika nie tyle z samego zachowania danej osoby, co z naszej interpretacji tego zachowania, a nie zawsze ta interpretacja jest uzasadniona. Interpretowanie polega w gruncie rzeczy na nadawaniu symbolicznego znaczenia z pozoru niewinnym sytuacjom. Na przykład spóźnienie się małżonka może uruchomić u żony interpretacje, że nie liczy się on z jej uczuciami, co z kolei wywołuje złość. Dla niego zaś pretensje żony oznaczają ograniczanie jego swobody i niezależności. Sytuacje, którym partner przypisuje znaczenie symboliczne ( kiedy zagrożone są istotne wartości), łatwo rozpoznać, ponieważ zazwyczaj wywołują u niego gwałtowne, przesadzone reakcje.

Według Aarona Becka w relacjach miłosnych popełniamy właściwie wszystkie możliwe błędy w myśleniu, jakie wyróżnia psychologia:
 Myślenie „ wszystko albo nic” – kiedy wszystko co nie jest najbardziej pożądane jest niepożądane, a brak stadiów pośrednich – albo całkowicie się kocha, albo całkowicie odrzuca partnera;
 Nadmierne uogólnianie – formułowanie sądów na podstawie małej liczby przykładów i wnioskowanie, że dane zachowanie jest typowe; np. kiedy partner raz zapomni o rocznicy ślubu, ona myśli: on nigdy nie pamięta o ważnych dla mnie rzeczach;
 Widzenie tunelowe – interpretacja całego wydarzenia na podstawie jednego szczegółu, dostrzeganie tylko tego, co zgodne z aktualnym stanem emocjonalnym, negatywna selekcja wspomnień, w rezultacie powstaje obraz nieprzerwanego łańcucha nieprzyjemności; np. po awanturze partnerzy mogą mieć tendencje do przypominania sobie wszystkich kłótni oraz nieprzyjemnych wydarzeń z przeszłości i dochodzą do wniosku, że cały ich związek to nieporozumienia i udręki;
 Branie wszystkiego do siebie czyli tzw. Personalizacja – interpretowanie działania partnera jako skierowanego przeciwko sobie;
 Przyklejanie etykietek – ocenianie osoby, a nie tylko jej konkretnego zachowania , używanie negatywnych epitetów;
 Arbitralne wnioskowanie – wszystko, co on robi, jest interpretowane w kategoriach negatywnych; np.: „on nic nie mówi, bo jest na mnie obrażony”, a w rzeczywistości partner może mieć problemy w pracy, ciągle o nich myśli i dlatego się nie odzywa;
 Wyolbrzymianie – polega na katastrofizowaniu, wymyślaniu najczarniejszych scenariuszy i ustrasznianiu własnych emocji, zachowań i cech partnera oraz wyobrażeń na ich temat; np. partner po wykryciu, że jego żona go okłamała, zaczyna myśleć, że już nigdy nie będzie mógł jej zaufać i pewnie będziemy musieli się rozstać, po czym zalewa go fala złości;
 Negatywna atrybucja – wyjaśnianie zachowań partnera poprzez odwoływanie się do jakiejś złej cechy jego charakteru; np. gdy mąż zapomniał o jakimś zobowiązaniu wobec żony, ona zaczyna myśleć: to wszystko z powodu jego egoizmu, on już taki jest;
 Czytanie w myślach – przypisujemy partnerowi negatywne emocje i intencje lub oczekujemy, że druga strona będzie w stanie odczytać nasze myśli, zamiary i emocje; ona powinna wiedzieć, że miałem ochotę na romantyczną kolacje lub zrobienie czegoś razem, a teraz jest mi przykro.

Walcz z automatem

Emocje nie pojawiają się z niczego, choć czasem czasem trudno jest uświadomić sobie, co do nich doprowadziło.
Ćwicz rozpoznawanie myśli automatycznych, bo to wcale nie dana sytuacja a jej interpretacja – nasze ulotne, automatyczne myśli wywołują silne emocje. Rozpoznawanie myśli wymaga ćwiczeń, ale opanowanie tej umiejętności jest ważnym krokiem do zmiany relacji.
Przykład: Patrzysz na zegar i zauważasz, że mąż po raz kolejny spóźnia się do domu mimo wcześniejszych obietnic, że przyjdzie o ustalonej porze.
Myślisz:
 Pewnie coś mu się stało ( reakcja emocjonalna: lęk)
 Zapomniał o naszym spotkaniu ( złość)
 Znowu zatrzymali go w pracy ( złość, smutek)
W związkach w fazie konfliktu często myśli automatycznie wyglądają tak:
 On jest beznadziejny,
 Ona nigdy nie robi tego, co obieca,
 On jest nieodpowiedzialny,
 Ona jest od niczego,
 On jest egoistą
Kwestionuj swoje myśli automatyczne. Aby dowiedzieć się, czy myśl i interpretacje są zdeformowane lub wyolbrzymione, trzeba je poddać analizie. Zadaj sobie pytania:
 Jakie dowody przemawiają na korzyść mojej interpretacji?
 Jakie dowody przemawiają przeciwko niej?
 Czy z zachowania mojego partnera, wynika, że kieruje się on pobudkami, jakie mu przypisuje?
 Czy istnieje alternatywne wyjaśnienie jego zachowania? Jeśli tak, to kieruj się w nim w rozmowie z partnerem.
Sprawdź swoje przewidywania co do reakcji partnera – porozmawiaj z nim.
Spróbuj zmienić wizerunek małżonka: usuń negatywny filtr, który sprawia, że wyolbrzymiasz jego zachowania; spróbuj spojrzeć na cechy partnera w innym świetle – pamiętaj, że niekiedy są to te same cechy, które kiedyś cię w nim pociągały.

Oprac. Na podstawie tekstu Tamary Miś – Szczechury ( Przewodnik Psychologiczny Polityki Tom 2 2009)