Wielkanocny zwyczaj sprzed lat
Zasłużony nauczyciel i krajoznawca Leopold Węgrzynowicz, ponad 100 lat temu opisał w miesięczniku „Orli Lot” tradycję związaną z Wielkanocą we wsi Dobra. W numerze kwietniowo-majowym z 1920 roku przedstawił on szczegółowo zwyczaj Dziadów Śmigustnych, obchodzony tam w Poniedziałek Wielkanocny.
„Orli Lot”
Miesięcznik Krajoznawczy dla młodzieży
Organ sekcji kół krajoznawczych oddziału krakowskiego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego
Kwiecień, Maj 1920.
Nr. 1. i 2.
Redaktor: Leopold Węgrzynowicz
Śmigusztne dziady
Istnieje zwyczaj szeroko po polskich ziemiach rozpowszechniony, któremu jednak dotąd w literaturze etnograficznej polskiej mało poświęcona uwagi tak, że chcąc mieć dokładny obraz rozpowszechnienia się jego i poznać granice zmiany form jego, spotyka się na wielką lukę, którą trudno zapełnić: jest to zwyczaj przebierania się chłopców w słomę związany ze świętami wiosennemi.
Znam ten zwyczaj ze wsi Dobrej powiatu limanowskiego. W drugi dzień Wielkanocy w t. zw. Śmigustny Poniedziałek zjawiają się we wsi tej chłopcy okręceni w słomę plecioną, głowę mają okrytą czapkami słomianemi kształtu stożka u wierzchołka którego powiewiają trzy plecione ze słomy warkocze; twarz zakrywają maską ze skóry baraniej; w jednej ręce trzymają gruby kij w drugiej koszyk wyścielony słomą do składania darów (zwykle jaj), które im gospodynie ofiarowują.
Przyszedłszy przed chatę wyprawiają pląsy pomrukując do taktu, nie wydają przy tem żadnych artykułowanych dźwięków. Domownicy starają się ich oblać niespodzianie wodą przed czem oni spostrzegłszy się, gdzie im grozi niebezpieczeństwo, umykają. W końcu otrzymawszy od gospodyni datek zwany śmigusztem odchodzą. Chodzą zwykle po dwóch lub w pojedynkę, czasem drugi przebiera się za kobietę, wtedy wdziewa na siebie szaty kobiece, twarz osłania maską z płótna a na ręku trzyma ze szmat uwiniętą kukłę niby dziecko. Wędrówkę swoją kończą z chwilą kiedy mieszkańcy wioski zaczynają zbierać się na mszę św. do kościoła. Zwą ich słomianemi lub smigusztnemi dziadami.
Ciekawy ten zwyczaj wart jest szczegółowego opracowania, młodzież może nam dopomóc. Niech każdy napisze do redakcji karteczkę z wiadomością czy zwyczaj ten istnieje w jego okolicy, czy był, ale zaginął, a przyczyni się do rozwoju polskiej nauki i do tworzenia dzieł syntetycznych i porównawczych, które rzucą jasny snop światła na rozwój naszego narodu i jego kultury.
Orli Lot – miesięcznik krajoznawczo-etnograficzny wydawany w Krakowie w latach 1920-1950. Jako organ kół krajoznawczych PTK publikował fachowe opracowania materiałów dostarczanych w oparciu o system pracy ankietowej. Przy konstruowaniu ankiet konsultowano się z profesjonalnymi etnografami.
Redaktorem naczelnym czasopisma był Leopold Węgrzynowicz – mieszkający w Dobrej na Limanowszczyźnie nauczyciel i krajoznawca, zasłużony propagator krajoznawstwa wśród młodzieży.
Może Cię zaciekawić
14 osób odpowie przed sądem za hazard na automatach i pranie brudnych pieniędzy
Jak przekazał rzecznik Prokuratury Regionalnej Janusz Kowalski w akcie oskarżenia zarzucono 14 osobom m.in. kierowanie oraz udział w zorganizowanej...
Czytaj więcej4 czerwca 1989 roku wybraliśmy nową Polskę, to była czerwona kartka dla komunistów
Wybory przeprowadzone 4 czerwca 1989 r. były rezultatem porozumienia zawartego pomiędzy władzą a przedstawicielami solidarnościowej opozycji i Ko...
Czytaj więcejW Kościele katolickim przypada uroczystość Bożego Ciała
Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, zwana potocznie Bożym Ciałem, jest świętem ruchomym. W Polsce przypada w czwartek po uroczy...
Czytaj więcejGdzie szukać pomocy medycznej w długi weekend
W czwartek (święto Bożego Ciała) oraz w sobotę i niedzielę placówki nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej będą działać całodobowo. W dn...
Czytaj więcejSport
Były piłkarz Limanovii rozstaje się z funkcją trenera trzecioligowca
Były zawodnik Limanovii Limanowa objął zespół zimą, w bardzo trudnym momencie dla klubu. Sparta znajdowała się na końcu tabeli, a dodatkow...
Czytaj więcejWystęp w podstawowym składzie reprezentacji Polski. Duży sukces dla regionu.
Spotkanie odbyło się w Tissot Arenie w Biel/Bienne i zakończyło się remisem 2:2. Bramki dla biało-czerwonych zdobyli Franciszek Wiśnik oraz ...
Czytaj więcejRozlosowano grupy III Mistrzostw Polski Oldbojów 40+. Oldboy’s Limanovia organizatorem.
Do rywalizacji przystąpi 20 zespołów z różnych regionów Polski. Drużyny zostały podzielone na cztery grupy po pięć zespołów. Spotkania ...
Czytaj więcejW czwartek gra okręgówka
Klasa okręgowa, limanowsko-podhalańska: Orawa Jabłonka – AKS Ujanowice, 4 czerwca, godz. 16:00; KS Tymbark – Zalesianka Zalesie, 4 czerwc...
Czytaj więcejPozostałe
Prace uczniów w limanowskim PCIT
W środę (3 czerwca) o godzinie 17:00 w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej w Limanowej przy Rynku 25 odbędzie się otwarcie wystawy podsumow...
Czytaj więcejDialog mistrzów i uczniów
W poniedziałek (1 czerwca) o godzinie 17:00 w Miejskiej Galerii Sztuki w Limanowej odbędzie się otwarcie wystawy zatytułowanej „PASSE-PARTOUT II...
Czytaj więcejTajemnice dawnych strojów
W piątek (29 maja) o godzinie 17:00 na werandzie muzealnej odbędzie się czwarte spotkanie z cyklu „Muzeum od kuchni – czyli spotkania z zabytki...
Czytaj więcej„Limanowianie” zapraszają na spektakl
W sobotę (23 maja) o godzinie 17:00 w sali widowiskowej Limanowskiego Domu Kultury odbędzie się spektakl zespołu regionalnego „Limanowianie”. ...
Czytaj więcej- 14 osób odpowie przed sądem za hazard na automatach i pranie brudnych pieniędzy
- 4 czerwca 1989 roku wybraliśmy nową Polskę, to była czerwona kartka dla komunistów
- W Kościele katolickim przypada uroczystość Bożego Ciała
- Gdzie szukać pomocy medycznej w długi weekend
- Katastrofa śmigłowca. Odnaleziono wrak maszyny i ciało pilota
Komentarze (0)