Stanowisko Skarbnik Powiatu Limanowskiego: konieczna korekta na 51 mln zł. Błąd w rankingu powiatów

21 listopada pismo samorządu terytorialnego "Wspólnota" opublikowało tegoroczny ranking powiatów, w którym Powiat Limanowski znalazł się na ostatnim miejscu w Polsce. W tej sprawie przesłała do nas stanowisko Elżbieta Nastałek - skarbnik Powiatu Limanowskiego, tłumacząc, że w rankingu konieczna jest korekta, gdyż podstawy wyliczeń są zawyżone na kwotę 51 mln zł.

Poniżej przedstawiamy w całości stanowisko Elżbiety Nastałek - skarbnika Powiatu Limanowskiego:

RANKING POWIATÓW – KONIECZNA KOREKTA DLA  POWIATU LIMANOWSKIEGO PODSTAWY WYLICZEŃ ZAWYŻONE NA ŁĄCZNĄ  KWOTĘ 51 mln  zł.

To zapisane w tytule stwierdzenie wywołało u mnie jako Skarbnika Powiatu Limanowskiego potrzebę czy wręcz konieczność sformułowania i zamieszczenia niezbędnej korekty przedmiotowego Rankingu. Ten krótki artykuł kieruje nie tylko do zainteresowanego grona odbiorców ze społeczności lokalnej, ale także do śledzących rozwój Powiatu, samorządowców, jak i specjalistów w zakresie finansów publicznych.

Chłodny przełom miesięcy i spadek temperatur do zera. Prognoza pogody dla Limanowej do pierwszych dni listopada Nocne wycie w limanowskich lasach. Fotopułapka nagrała dwa wilki

We wspomnianym w tytule artykułu Rankingu  przyjęta przez autora  formuła  zawyżyła podstawy wyliczeń, konkretnie spłaty kredytów  na łączną kwotę 51 mln zł co w efekcie wpłynęło na wysokość  średniej nadwyżki operacyjnej  w przeliczeniu na mieszkańca Powiatu. Taki błąd autora publikacji ma swoje konsekwencje i lokalnie odczytywany jest cyt. „finanse Powiatu na ostatnim miejscu”. Nie poprawia tej sytuacji też  wysoki autorytet autora przedmiotowego Rankingu. Niestety tego typu omyłki, mogą prowadzić do wizerunkowego uszczerbku konkretnej jednostki samorządu terytorialnego, w tym i oby jedynym przypadku - Powiatu Limanowskiego.

Otóż, myślę, że w sposób niezamierzony doszło do dyskredytacji zarówno podejmującego decyzje organu stanowiącego jak i wykonawczego, niejako przy okazji podważając kompetencje osób zarządzających finansami Powiatu. Stara prawda życiowa mówi, „że nie ma tego złego co by na dobre nie wyszło”. 

Wspomniany  Ranking w Wydawnictwie  Wspólnota daje mi  podstawę do  swego rodzaju zawodowego sprostowania oraz  możliwość przedstawienia gronu zainteresowanych odbiorców nie tylko jakie wartości przyjmują wielkości przyjęte do wyliczeń w RANKINGU NADWYŻKI OPERACYJNEJ W POWIATACH W OKRESIE 2020-2022, ale także jak kształtuje się faktycznie finansowa sytuacja Powiatu Limanowskiego. Dla mnie jako Skarbnika prowadzącego finanse Powiatu od początku tj. od roku 1999, to ostatnie miejsce Powiatu w Rankingu niemal natychmiast zostało uznane za błąd, od razu i w konsekwencji skłoniło mnie do poszukiwania jego metodologicznej przyczyny. Postanowiłam przeanalizować podstawy wyliczeń i przedstawić je adresatom Rankingu w tym krótkim opracowaniu.

Przypomnę, że Ranking odzwierciedla średnią nadwyżkę operacyjną „NETTO” zdefiniowaną przez autora  jako różnica pomiędzy nadwyżką operacyjną a spłatą kredytów. Zatem odpowiada na pytanie, czy nadwyżka operacyjna  była  źródłem pokrycia  spłat rat kredytów w okresie 2020-2022. Dodatni wynik w przeliczeniu na 1 mieszkańca Powiatu oznacza, że społeczność lokalna nie „dopłaca” do długu powiatu. 

Na czym polegało zawyżenie podstaw wyliczeń ? W przypadku Powiatu Limanowskiego w spłatach kredytów ,w 2020 r  uwzględniono pożyczkę udzieloną przez Powiat w wysokości 150 tys. zł  .Pożyczka jest świadczeniem zwrotnym i została zwrócona przez pożyczkobiorcę w roku następnym. Służyła na prefinansowanie wydatków przed otrzymaniem dotacji ze środków UE. Najistotniejszy wpływ na wyniki rankingu miała  jednak wysokość spłat kredytów w 2022 uwzględniająca  kwotę  

50,9 mln zł  Była to wcześniejsza, jednorazowa spłata kredytów dotychczas zaciągniętych - środkami pochodzącymi z nowego zobowiązania, zaciągniętego w celu obniżenia łącznego kosztu obsługi długu w całym okresie spłaty, (uprawnienie na podst. art. 243 ust. 3b ustawy o finansach publicznych, z którego Powiat skorzystał).Tak więc źródłem pokrycia przedmiotowych spłat nie mogła być nadwyżka operacyjna. W konsekwencji  zawyżenia spłat rat kredytów – zaniżona została średnia  kwota  nadwyżki operacyjnej netto  na mieszkańca Powiatu dając ostatnie miejsce w rankingu.

Jak kształtowały się faktyczne, skorygowane podstawy wyliczeń w latach 2020-2022:

Średnia nadwyżka operacyjna „netto” po korekcie wyliczeń stanowi kwotę dodatnią 2 851 297,80 zł co w przeliczeniu na 1 mieszkańca Powiatu wynosi 21,64.

Zmniejszenie wydatków na obsługę długu to przejaw działań oszczędnościowych Powiatu Limanowskiego, w wyniku których udało się obniżyć wydatki na obsługę długu co oznacza, że wydatki na odsetki od kredytów zmniejszyły się w łącznej kwocie na ok.1,3 mln zł. Powiat Limanowski kilkukrotnie w swojej praktyce podejmował udane próby tzw. „konsolidacji” kredytów wcześniej zaciągniętych, w tym w 2019 r. była to wcześniejsza spłata kredytów na kwotę 18,2 mln zł. W 2020 r podjęto próbę wcześniejszej spłaty na kwotę 40,4 mln zł lecz odstąpiono od tej operacji, gdyż po upływie okresu pandemii ze względu na marżę proponowaną przez Bank koszt kredytu zwiększyłby się w stosunku do istniejącego oprocentowania. 

Wysokość spłat kredytów - dlaczego w JST zaciągamy kredyty długoterminowe, od czego zależy spłata rat kredytów

Zgodnie z obowiązującym prawem kredyty mogą być zaciągane tylko na wydatki majątkowe. W przypadku Powiatu Limanowskiego uzasadnione są dużą ilością pozyskanych środków zewnętrznych na inwestycje Powiatu, współfinansowanych po stronie wydatków środkami własnymi, które w części lub w całości pokrywane są z nowo zaciąganych, w danym roku kredytów, kiedy środki własne nie są wystarczające. 

Wysokość spłat rat kredytów w danym roku zależy nie tylko od kwoty kredytu, lecz w znacznej mierze od długości okresu spłaty. Spłaty rat kredytów zaciąganych w danym roku budżetowym w Powiecie Limanowskim planuje się w ciągu 7 lat. Jest to optymalny okres dla kosztów obsługi długu, które rosną w przypadku wydłużenia okresu spłaty. Dobra sytuacja finansowa Powiatu Limanowskiego pozwala na takie działania przy jednoczesnym spełnianiu reguł finansowych narzuconych prawem w WPF Powiatu.

Wysokość nadwyżki operacyjnej… różnicy pomiędzy dochodami a wydatkami bieżącymi. W interesie JST jest uzyskiwanie jak największych  dochodów oraz ponoszenie jak najmniejszych wydatków bieżących. W odniesieniu do  wydatków bieżących to np. położenie geograficzne Powiatu Limanowskiego w Beskidzie Wyspowym przesądza o ponoszeniu wydatków bieżących na bieżące i zimowe utrzymanie dróg, zwłaszcza położonych w terenach górskich… Ostatnie śnieżyce to wciąż rosnące  wydatki bieżące, a więc nadwyżka operacyjna  w każdej JST będzie się zmniejszała.

Odrębną kwestią jest fakt, że Zarząd Powiatu sięgał po istniejące dofinansowania, nie tylko inwestycyjne, lecz także i remontowe Nie można więc nie wspomnieć o zrealizowanych remontach, głównie na drogach powiatowych oraz konieczności współfinansowania wydatków bieżących ze środków własnych w przypadku pozyskania środków zewnętrznych. Dobra kondycja finansowa Powiatu pozwoliła wykorzystać pojawiające się możliwości dofinansowania zewnętrznego oraz przy udziale JST z terenu Powiatu Limanowskiego realizować zadania, pomimo faktu, iż ponoszone wydatki bieżące wpływały na obniżenie nadwyżki operacyjnej.

Pragnę zachęcić Skarbników JST do własnej analizy podstawy wyliczeń zamieszczonych w rankingu, która jak w przypadku Powiatu Limanowskiego jest okazją do zaprezentowania rzeczywistej kondycji finansowej, w tym i  rzeczywistej wielkości wypracowanej nadwyżki operacyjnej.

Elżbieta Nastałek 

Skarbnik Powiatu Limanowskiego