Plaga kleszczy w regionie. Prawie 20 tysięcy chorych na boreliozę, drastyczny wzrost zapaleń mózgu

Sezon na spacery powoli się rozkręca, a wraz z nim z zimowego letargu budzą się kleszcze. Najnowsze dane nie pozostawiają złudzeń – zagrożenie rośnie z roku na rok. W ubiegłym roku choroby odkleszczowe zdiagnozowano u ponad 20 tysięcy Małopolan, a do lekarzy trafia drastycznie więcej osób z niebezpiecznym zapaleniem opon mózgowych.

Borelioza w natarciu. Liczby mówią same za siebie

Z opublikowanych analiz wynika, że w 2025 roku z powodu chorób przenoszonych przez kleszcze do przychodni i szpitali w naszym województwie zgÅ‚osiÅ‚o siÄ™ o 15 proc. wiÄ™cej pacjentów niż pięć lat wczeÅ›niej. DominujÄ…cym problemem pozostaje borelioza – podstÄ™pna choroba bakteryjna, wywoÅ‚ywana przez krÄ™tki Borrelia.

W minionym roku na boreliozÄ™ zapadÅ‚o aż 19,9 tys. mieszkaÅ„ców MaÅ‚opolski (w 2020 r. byÅ‚o to 17,2 tys.).

Nieleczona infekcja to tykająca bomba – może rozwijać się w ukryciu przez miesiące, uderzając w stawy, serce czy układ nerwowy. Pierwszym sygnałem ostrzegawczym (pojawiającym się w pierwszych tygodniach od ukąszenia) jest często powiększający się rumień wędrujący oraz ogólne rozbicie, gorączka i bóle głowy, do złudzenia przypominające grypę.

Kleszczowe zapalenie mózgu uderza ze zdwojoną siłą

O ile borelioza wystÄ™puje najczęściej, o tyle prawdziwym powodem do bicia na alarm jest kleszczowe zapalenie mózgu (KZM). Dane z 2025 roku pokazujÄ… lawinowy skok zachorowaÅ„. DiagnozÄ™ tÄ™ usÅ‚yszaÅ‚o niemal 100 pacjentów w regionie. Dla porównania – w 2020 roku odnotowano zaledwie 36 takich przypadków.

KZM to groźna wirusowa choroba układu nerwowego, która często przyjmuje postać dwufazową:

• Faza I: Objawia siÄ™ gorÄ…czkÄ…, dotkliwym bólem gÅ‚owy i zmÄ™czeniem.

• Faza II: To uderzenie w ukÅ‚ad nerwowy. Może wystÄ…pić sztywność karku, zapalenie opon mózgowych, poważne zaburzenia Å›wiadomoÅ›ci, a w skrajnych przypadkach nawet porażenie mięśni.

Zaszczep siÄ™ i przygotuj na plener

Przeciwko boreliozie wciąż nie wymyślono szczepionki, jednak w przypadku kleszczowego zapalenia mózgu medycyna daje nam skuteczną tarczę. Szczepienie jest płatne (pacjent pokrywa z własnej kieszeni koszt preparatu), ale kwalifikacja lekarska, wystawienie recepty i podanie zastrzyku są w pełni darmowe.

Można to zrobić w poradniach POZ, a dorośli zaszczepią się również w aptekach posiadających umowę z NFZ. Tylko na przełomie 2025 i 2026 roku z tej drugiej opcji w samej Małopolsce skorzystało ponad 500 osób. To krok, który powinni rozważyć nie tylko pracownicy leśni czy rolnicy, ale też każdy, kto regularnie przemierza szlaki.

Wybierając się do lasu, parku, na łąkę czy nawet na przydomową działkę, warto trzymać się żelaznych zasad profilaktyki:

• Zadbaj o pancerz: DÅ‚ugie spodnie, peÅ‚ne buty, skarpety, czapka i koszula z dÅ‚ugim rÄ™kawem to podstawa.

• Stosuj repelenty: Używaj sprawdzonych Å›rodków odstraszajÄ…cych kleszcze.

• DziaÅ‚aj szybko: Po powrocie wytrzep ubranie i dokÅ‚adnie obejrzyj ciaÅ‚o. Czas gra tu kluczowÄ… rolÄ™ – im szybciej pozbÄ™dziesz siÄ™ pasożyta (np. za pomocÄ… narzÄ™dzi dostÄ™pnych w aptekach), tym mniejsze ryzyko transmisji zakażenia.

Jeśli podczas usuwania kleszcza pojawią się problemy lub jego fragment pozostanie w skórze, nie ryzykuj – udaj się po fachową pomoc do przychodni POZ lub punktu nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.