Narodziny nowej gminy

Szczawa. Dziś na administracyjnej mapie Polski pojawiła się nowa jednostka samorządu terytorialnego w powiecie limanowskim - gmina Szczawa. Wyodrębniona z gminy Kamienica, obejmuje obszar ponad 4238 hektarów i jest zamieszkiwana przez 1830 osób.

Rozmawiamy z Januszem Opydem, pełnomocnikiem wyznaczonym przez premiera, który zarządza samorządem do czasu wyłonienia władz w wyborach, zaplanowanych na marzec. Janusz Opyd pełnomocnikiem ds. utworzenia gminy Szczawa był już w przeszłości. Został powołany przez premier Ewę Kopacz jesienią 2015 roku. Wówczas musiał zrezygnować z pełnionej funkcji przewodniczącego Rady Gminy Kamienica. 

PAN: Jakie zadania w pierwszych dniach funkcjonowania będzie realizować gmina Szczawa?

Janusz Opyd: Gmina Szczawa w praktyce rozpocznie działalność w dniu 2 stycznia i będzie realizowała zadania związane z bieżącą obsługą mieszkańców dokładnie tak, jak wszystkie inne gminy. Zapewnione będą więc kwestie takie jak utrzymanie dróg, odbiór odpadów, wydawanie dowodów osobistych czy wypłaty świadczeń. 

Z biegiem czasu będziemy uzupełniać to, czego nie udało się zrobić przed formalnym utworzeniem gminy. Wynika to z faktu, że jako nowa jednostka samorządu terytorialnego gmina Szczawa musi zacząć funkcjonować w rejestrach rządowych itd.

PAN: Urząd Gminy ma obecnie tymczasową siedzibę. Co z docelową lokalizacją?

Janusz Opyd: Sprawy będą załatwiane w tymczasowej siedzibie urzędu, która mieści się w budynku ośrodka zdrowia w Szczawie. Niestety, z niezależnych względów nie udało się zaadaptować docelowej siedziby, czyli budynku po zlikwidowanej szkole nr 2 w Szczawie. Realizacja tego remontu znajduje się w moim zainteresowaniu na najbliższe tygodnie. W optymistycznym wariancie nowe organy gminy rozpoczną działalność już w docelowej siedzibie, ale wcześniej należy zrealizować sprawy proceduralne, przeprowadzić sam remont i uzyskać odbiory. Zakładam, że dwa i pół miesiąca do wyborów to czas wystarczający.

PAN: W związku z utworzeniem gminy zmienia się pańska rola?

Janusz Opyd: Z pełnomocnika ds. utworzenia gminy z ramienia urzędu wojewódzkiego przejmę funkcję organów nowej gminy, czyli wójta i rady jednocześnie. Oczywiście, moja działalność ograniczy się do podstawowych, bieżących spraw typowo administracyjnych. Te istotne, strategiczne decyzje dotyczące rozwoju gminy Szczawa, będą podejmowane przez nowe władze, wyłonione w wyborach. 

PAN: Krajowe Biuro Wyborcza publikuje już pierwsze projekty związane z wyborami w gminie Szczawa. Kiedy odbędzie się głosowanie?

Janusz Opyd: Termin wyborów został już wyznaczony: odbędą się 16 marca. Cała procedura będzie realizowana pod nadzorem nowosądeckiej delegatury Krajowego Biura Wyborczego, a kalendarz wyborczy ruszy z chwilą utworzenia gminy. Wówczas będą mogły zarejestrować się komitety, dokładnie tak jak w każdych wyborach samorządowych.

PAN: Jak ocenia Pan współpracę z władzami gminy Kamienica?

Janusz Opyd: Nie mam uwag odnośnie kontaktów z władzami gminy Kamienica. Zarówno z wójtem Władysławem Sadowskim, jak i urzędnikami gminy Kamienica współpracuje mi się dobrze, natomiast z radnymi nie miałem kontaktu, ale to wynika z charakteru mojej roli.

PAN: Czy w utworzeniu gminy widzi Pan szansę, czy też dostrzega zagrożenia, które często podnosili przeciwnicy podziału?

Janusz Opyd: To, co robię jako pełnomocnik, to czysto techniczne i administracyjne sprawy, natomiast kwestie polityczne są poza moimi zainteresowaniami. Ale jako mieszkaniec Szczawy dążenie do utworzenia uzdrowiska postrzegam jako szansę. Jest to szansa nie tylko w skali mikro, pozwalająca na utworzenie nowych miejsc pracy, zwiększenie ruchu turystycznego oraz zwiększenie dochodów poprzez tworzenie nowych działalności. Ale też w szerszej perspektywie – szansa na rozwój w skali powiatu czy województwa. Utworzenie uzdrowiska będzie wartością dodaną. W mojej ocenie będzie generowało więcej korzyści, niż podnoszonych w niektórych dyskusjach negatywnych skutków. Mamy zresztą przykłady “młodych” uzdrowisk, które już dobrze prosperują.

Za ideą utworzenia nowego samorządu stoi społeczny komitet, którego głównym argumentem przemawiającym za podziałem jest plan uzyskania przez Szczawę statusu uzdrowiska, co ma pozwolić na pełne wykorzystanie zasobów przyrodniczych, w tym wód leczniczych. 

Przypomnijmy, że w maju tego roku po przeprowadzeniu konsultacji, Rada Gminy Kamienica wydała negatywną opinię w sprawie utworzenia gminy Szczawa. W konsultacjach wzięło udział 729 mieszkańców, z czego 195 osób opowiedziało się za utworzeniem nowej gminy, a 527 było przeciw. W samym sołectwie Szczawa za utworzeniem gminy opowiedziało się 185 mieszkańców, co stanowi ponad 79% biorących udział w konsultacjach

Wcześniej komitet Nasza Gmina Szczawa, wspierający inicjatywę utworzenia nowej jednostki samorządowej, przedłożył listę z 625 podpisami mieszkańców Szczawy, co stanowi 42% uprawnionych do głosowania. 

Treść rozporządzenia w sprawie utworzenia dwóch nowych gmin, w tym gminy Szczawa, Rada Ministrów przyjęła 1 października 2024 roku.

Pierwsza decyzja o utworzeniu gminy Szczawa zapadła przeszło dziewięć lat temu, w lipcu 2015 roku. Kilka miesięcy później nowy rząd utworzony przez PiS po wygranych wyborach uchylił rozporządzenie. Parlamentarzyści, którzy znaleźli się w opozycji, złożyli skargę do Trybunału Konstytucyjnego, a ten wyrokiem z czerwca 2017 roku stwierdził niezgodność rozporządzenia uchylającego decyzję w sprawie utworzenia gminy Szczawa (i gminy Grabówka) z przepisami Konstytucji RP i ustawy o samorządzie gminnym. We wrześniu 2013 r. w lokalnym referendum 93% mieszkańców Szczawy poparło inicjatywę utworzenia nowej gminy.

Więcej o szczegółach funkcjonowania gminy Szczawa w pierwszych tygodniach pisaliśmy wczoraj w artykule: