Koniec dopłat za uchodźców. Teraz radny chce odszkodowań

Od 1 sierpnia w gminie Niedźwiedź nie działa już żaden ośrodek zbiorowego zakwaterowania uchodźców z Ukrainy. Wójt Rafał Rusnak zabiegał o wygaszenie dopłat za ich pobyt. Tymczasem radny Maciej Senft zapowiada teraz pisma w sprawie odszkodowań dla mieszkańców, którzy – jak twierdzi – ponieśli straty w związku ze spadkiem ruchu turystycznego.

Dopłaty "wygaszone"

Od 1 sierpnia na terenie gminy Niedźwiedź nie funkcjonuje już żaden ośrodek zbiorowego zakwaterowania uchodźców z Ukrainy - oznacza to zakończenie dopłat lokalnym przedsiębiorcom z publicznych środków..

O sprawie podczas ostatniej sesji Rady Gminy Niedźwiedź mówił wójt Rafał Rusnak. Jak przekazał, osoby przyjmujące uchodźców robią to obecnie na własny koszt.

Od 1 sierpnia bieżącego roku na terenie gminy Niedźwiedź nie funkcjonuje już żaden ośrodek zbiorowego zakwaterowania. Czyli nie ma już żadnej dopłaty na uchodźców z Ukrainy. Jak ktoś u siebie ma uchodźców, to tylko i wyłącznie na własny koszt. Nie ma żadnych dopłat. Nie ma takich uchodźców na terenie gminy Niedźwiedź – powiedział wójt.

Rafał Rusnak przypomniał, że wcześniej zapadła warunkowa decyzja dotycząca dalszego pobytu około 30 uchodźców do września. Ostatecznie wojewoda wygasił funkcjonowanie wszystkich obiektów od 1 sierpnia.

Dziesięć lat na lachowskiej scenie Woda święcona na wóz do szamba

Wójt podziękował wojewodzie oraz służbom Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego za tę decyzję. 

To było głównym, jednym z ważniejszych celów mojej działalności, więc udało się to się to dopiąć do końca, zgodnie z konsekwentnymi pismami, przede wszystkim do pana wojewody, jak również spotkaniami ze służbami wojewody – przyznał Rafał Rusnak.

Wójt prosił o relokację

Wójt odniósł się także do spotkania z wojewodą, które odbyło się w czerwcu. Jak relacjonował, uczestniczyli w nim przedstawiciele starostwa i urzędu gminy. Wówczas przedstawiono mu dwie możliwości: pozostawienie części uchodźców albo wygaszenie ich pobytu, co mogło oznaczać konieczność korzystania przez nich z pomocy społecznej.

Nie wiem czy państwo sobie przypominacie, ale ja informowałem o tym: mieliśmy spotkanie w czerwcu u pana wojewody, byli przedstawiciele starostwa i naszej gminy. I zaproponowano mnie jako wójtowi gminy Niedźwiedź dwie opcje: „Panie wójcie, albo zostawiamy” – tam była wtedy mowa, nie chcę strzelać, ale nie wiem czy nie o 30 osobach – “i wtedy pan nie ma kłopotu z uchodźcami, którzy zostaną, albo wygaszamy i wtedy mogą, panie wójcie, do pana przyjść o pomoc społeczną”. No tak było – powiedział.

Rusnak przekazał, że w piśmie do wojewody poprosił o wygaszenie pobytu i relokację uchodźców z gminy Niedźwiedź.

Ja w piśmie pana wojewodę poinformowałem, że jednak bardzo proszę o wygaszenie i relokację tych uchodźców z gminy Niedźwiedź. Później zapadła druga decyzja. Dobrze, że na dzień dzisiejszy mamy taką sytuację. No tam nie wiem, jakie czynniki na to wpłynęły, że akurat do sierpnia, bo warunkowy pobyt był do września. Ale ja jeszcze raz bardzo dziękuję panu wojewodzie i służbom wojewody za to, że taką podjęli decyzję i wyszli naprzeciw mieszkańców gminy Niedźwiedź, a zwłaszcza przysiółka Koninki – mówił wójt.

Radny zapowiada pisma o odszkodowania

Na sesji do sprawy odniósł się radny Maciej Senft, przewodniczący komisji zajmującej się sprawami uchodźców. Jego zdaniem decyzja o zakończeniu zakwaterowania powinna zostać podjęta wcześniej.

Lepiej późno niż wcale. Natomiast ta decyzja powinna być podjęta dużo wcześniej, bo mieszkańcy, którzy swoje finanse czerpią z turystyki, bardzo przez te ostatnie dwa lata ucierpieli – powiedział Senft.

Radny zapowiedział wystąpienie o odszkodowania dla osób, które – w jego ocenie – poniosły straty.

Jako przewodniczący komisji do spraw uchodźców zamierzam wystosować pisma o odszkodowanie dla tych osób. Nie może być tak, że jedna z osób bogaci się kosztem pozostałych. Uważam, że te osoby zostały pokrzywdzone. Ruch turystyczny w Koninkach zamarł. Miejscowość została pokrzywdzona i dlatego trzeba będzie jednak, mimo wszystko, dalej drążyć ten temat, bo szkody niewątpliwie mieszkańcy ponieśli – stwierdził.

Przewodniczący Rady Gminy Niedźwiedź Andrzej Wielowski zwrócił uwagę na inną kwestię. Jak zaznaczył, zakończenie wypłat za zakwaterowanie nie oznacza, że uchodźcy nie będą pojawiać się w gminie.

To kwestia tego typu, że przedsiębiorcom nie jest płacone, ale to nie znaczy, że ich (uchodźców - przyp. red.) nie będzie i że nie będzie ich coraz więcej. I tu właśnie występuje problem – podsumował.

Ponad 900 uchodźców

Gmina Niedźwiedź była jednym z miejsc na terenie powiatu limanowskiego, do których po rozpoczęciu rosyjskiej pełnoskalowej agresji na Ukrainę trafiła duża liczba uchodźców. W szczytowym okresie ich liczba na terenie gminy przekroczyła 900 osób, czyli około 12% jej populacji.

Większość uchodźców nie zatrzymała się w prywatnych domach. Trafiali przede wszystkim do pensjonatów turystycznych, które zostały przekształcone w ośrodki zbiorowego zakwaterowania.

Największym z nich była Ostoja Górska – Koninki, działająca na bazie kompleksu wypoczynkowego z czasów PRL, przeznaczonego dla pracowników Huty im. Lenina. Przez ośrodek przewinęło się kilka tysięcy uchodźców, a w szczytowym momencie przebywało tam jednocześnie około 300 osób. Od wielu miesięcy mieszkali tam przede wszystkim Romowie z Ukrainy.

Funkcjonowanie ośrodka i pobyt uchodźców w Koninkach były przedmiotem dyskusji podczas kilku sesji Rady Gminy Niedźwiedź oraz Rady Powiatu Limanowskiego. Wójt mówił wcześniej o petycji mieszkańców, której efektem miała być „dżentelmeńska umowa” z wojewodą. Zakładała ona limit pobytu 150 osób w ośrodku oraz zakaz kwaterowania w nim osób pochodzenia romskiego. W petycji mieszkańcy mieli zgłaszać zastrzeżenia dotyczące awantur i poczucia zagrożenia. Twierdzili również, że duża liczba uchodźców wpłynęła na zmniejszenie liczby turystów odwiedzających gminę Niedźwiedź.

Wątpliwości dotyczące funkcjonowania ośrodka pojawiły się już na początku kryzysu migracyjnego. Jak wówczas informowaliśmy, Ostoja Górska zwracała się do mieszkańców o wsparcie, m.in. poprzez zbiórkę żywności i podstawowych środków higieny, co wzbudziło uzasadnione pytania dotyczące kwot wypłacanych z publicznych środków za zakwaterowanie uchodźców, które miały pokrywać te potrzeby. Od lutego 2022 do listopada 2024 roku właściciel obiektu otrzymał z tego tytułu około 15 mln zł. 

Rada Gminy Niedźwiedź zajmowała się również skargą samego przedsiębiorcy prowadzącego ośrodek, dotyczącą działań wójta Rafała Rusnaka związanych z ograniczaniem liczby uchodźców w Koninkach. Skarga została uznana za bezzasadną.

W połowie 2024 roku Rada Gminy Niedźwiedź powołała doraźną komisję do spraw związanych z pobytem uchodźców na terenie gminy. Jej zadaniem jest zbadanie działalności wybranych firm, organizacji, stowarzyszeń i fundacji zajmujących się pomocą uchodźcom. To jedyna tego typu komisja w Polsce.