Jak postępować z oparzeniami? Kilka rad od dr hab. Anny Chrapusty

Pochodząca z Limanowej dr hab. n. med. Anna Chrapusta - specjalista chirurgii plastycznej, estetycznej i rekonstrukcyjnej, przygotowała kilka praktycznych rad jak postępować z oparzeniami termicznymi. - Mam nadzieję, że nie będziecie nigdy musieli z nich korzystać, ale jeśli komuś oparzenie niestety się przydarzy, to postępujcie zgodnie z moimi wskazówkami - zaleca Anna Chrapusta. ​​

Kontakt z gorÄ…cym pÅ‚ynem, powietrzem lub przedmiotami nie zawsze jednak koÅ„czy siÄ™ Å‚agodnie. Jeżeli Å›wieżo zalana herbata wyleje siÄ™ na malutkie dziecko, które niespodziewanie zaczyna chodzić lub siÄ™gać rÄ™kÄ… wyżej niż dotychczas, wówczas konsekwencje mogÄ… być poważne. Leczenie szpitalne bÄ™dÄ…ce nastÄ™pstwem przykÅ‚adowego zdarzenia zawsze wymaga znieczulenia ogólnego i to nie tylko u maÅ‚ego dziecka ale u wiÄ™kszoÅ›ci dorosÅ‚ych z oparzeniem wymagajÄ…cym hospitalizacji jest koniecznym elementem na wielu etapach leczenia. Leczenie to zależy od powierzchni i gÅ‚Ä™bokoÅ›ci rany oparzeniowej. Ta sama ilość gorÄ…cej herbaty wylana na maÅ‚e dziecko spowoduje dużą powierzchniÄ™ oparzenia i zniszczenie skóry nawet peÅ‚nej gruboÅ›ci, które okreÅ›lamy jako III stopieÅ„. Jeżeli dokÅ‚adnie taki sam wypadek spotka dorosÅ‚ego, wówczas nie tylko powierzchnia ale i gÅ‚Ä™bokość oparzenia bÄ™dzie znacznie mniejsza a przy uszkodzeniu temperaturÄ… niepeÅ‚nej gruboÅ›ci skóry, co oceniamy jako stopieÅ„ IIa lub IIb, zastosowanie opatrunków specjalistycznych i gojenie okoÅ‚o 1,5 do 2,5 tygodnia może być wystarczajÄ…ce. Jeżeli natomiast pÅ‚ynem, którym możemy oparzyć siÄ™ w kuchni jest olej np. z pieczenia frytek, wówczas nie ma wÄ…tpliwoÅ›ci, że oparzenie bÄ™dzie bardzo gÅ‚Ä™bokie (III stopnia) i przy dużych powierzchniach musi być zwiÄ…zane z wyciÄ™ciem martwicy i pokryciem rany przeszczepem skóry poÅ›redniej gruboÅ›ci. 

RozlegÅ‚e, gÅ‚Ä™bokie oparzenie to najcięższy uraz jakiego może doznać organizm. NajwiÄ™kszym niebezpieczeÅ„stwem dla czÅ‚owieka jest oparzenie pÅ‚omieniem lub wybuch, którym towarzyszy zaaspirowanie do pÅ‚uc gorÄ…cego powietrza, co powoduje oparzenie dróg oddechowych. Pacjent po takim wypadku musi jak najszybciej zostać przetransportowany do specjalistycznego oÅ›rodka oparzeniowego, a prawidÅ‚owe leczenie ogólnoustrojowe choroby oparzeniowej rozwijajÄ…cej siÄ™ od momentu urazu, jest warunkiem utrzymania szans na uratowanie życia. Nawet w tak ciężkich wypadkach rola pierwszej pomocy udzielonej na miejscu wypadku przez osoby z najbliższego otoczenia może mieć ogromne znaczenia dla dalszego rozwoju wydarzeÅ„. 

Pierwszy krok w pierwszej pomocy to odizolowanie od czynnika parzÄ…cego. Oznacza to np. ugaszenie pÅ‚omienia przy zapaleniu siÄ™ ubrania i zdjÄ™cie ubrania jeżeli jest to możliwe a w wypadku oparzeÅ„ pÅ‚ynem zdjÄ™cie ubrania polanego wrzÄ…tkiem.  NastÄ™pnÄ… optymalnÄ… czynnoÅ›ciÄ… jest chÅ‚odzenie rany oparzeniowej np. bieżącÄ… wodÄ…. Ten element pomocy jest kluczowy w celu maksymalnego ograniczenia gÅ‚Ä™bokoÅ›ci rany. ChÅ‚odzenie wodÄ… powinno mieć miejsce przez min 15 do 20 minut. Czas ten jest zwiÄ…zany z prawami fizyki. W momencie, kiedy niezależnie od przyczyny dochodzi do rozgrzania siÄ™ skóry, w wyniku którego doznajemy oparzenia, gorÄ…ca skóra niszczona temperaturÄ… utrzymuje tÄ… temperaturÄ™ i po ustaniu dziaÅ‚ania czynnika parzÄ…cego zaczyna jÄ… oddawać zgodnie z procesem fizycznym wyrównywania temperatury. To oddawanie temperatury zachodzi nie tylko na zewnÄ…trz, ale również do wewnÄ…trz czyli w gÅ‚Ä…b tkanek. Proces ten trwa okoÅ‚o 20 minut. W tym czasie pomimo ustania czynnika parzÄ…cego dochodzi do niszczenia kolejnych warstw tkanek, tym razem tych leżących gÅ‚Ä™biej. SchÅ‚adzanie zimnÄ… bieżącÄ… wodÄ… oparzonej skóry hamuje opisany proces oddawania temperatury gÅ‚Ä™biej, czyli pomaga ograniczyć zakres zniszczeÅ„ doznanych samym wypadkiem. Należy tu podkreÅ›lić, że nie wolno chÅ‚odzić oparzonej skóry lodem, gdyż to może spowodować dodatkowy uraz niszczÄ…cy tkanki jakim jest odmrożenie. 

Jednym z pierwszych kroków pomocy na miejscu wypadku, szczególnie w ciężkich oparzeniach, jest ocena parametrów życiowych, czyli krążenia, oddychania i kontaktu. Odpowiedzi na te pytania udziela siÄ™ zawsze wzywajÄ…c karetkÄ™ na miejsce wypadku. W momencie oczekiwania na wezwanÄ… pomoc lub w wypadku, kiedy sami podejmujemy decyzjÄ™ o transporcie bliskiej osoby do szpitala, musimy pamiÄ™tać zabezpieczeniu rany oparzeniowej na czas transportu. W wypadku maÅ‚ych dzieci bardzo ważne jest nie dopuszczenie do wychÅ‚odzenia organizmu. Po etapie chÅ‚odzenia rany dziecko należy starannie owinąć kocem po wczeÅ›niejszym zabezpieczeniu rany np. czystym rÄ™cznikiem lub np. jaÅ‚owÄ… gazÄ…, jeżeli posiadamy takÄ… w domowej apteczce. Ważnym elementem towarzyszÄ…cym oparzeniu jest ocena bólu. Jeżeli rana oparzeniowa jest bolesna, wówczas mamy nadziejÄ™, że rana oparzeniowa jest pÅ‚ytsza, czyli gÅ‚Ä™bokoÅ›ci IIa lub miejscami IIb. Brak bólu oznacza zniszczenie receptorów czuciowych. Jest to charakterystyczne dla stopnia III lub też gÅ‚Ä™bokiego IIb, w którym warstwa martwicy powstaÅ‚ej w wyniku zniszczenia skóry temperaturÄ… oddziela żywÄ… skórÄ™ z receptorami od Å›rodowiska zewnÄ™trznego. U wiÄ™kszych pacjentów zgÅ‚aszajÄ…cych ból, do czasu udzielenia pomocy medycznej można stosować na ranÄ™ wilgotne okÅ‚ady w celu zmniejszenia dolegliwoÅ›ci bólowych. Przed transportem do szpitala należy pamiÄ™tać, że po przyjÄ™ciu na oddziaÅ‚ pacjent może wymagać chirurgicznego opracowania rany oparzeniowej czyli zabiegu w znieczuleniu ogólnym. Do znieczulenia pacjent musi być na czczo tzn. przynajmniej 3 godziny bez picia i 6 godzin bez jedzenia, dlatego nie karmimy pacjenta przed transportem do szpitala obawiajÄ…c siÄ™ o głód w trakcie dalszych godzin o niepewnym dla najbliższych przebiegu. 

Zastosowanie się do tych zaleceń może przyczynić się do poprawy przebiegu leczenia oparzenia, co stawia pomoc przedlekarską na bardzo ważnym miejscu. Edukacja prowadzona od najmłodszych lat powinna skupiać się zarówno na prewencji wypadków jak i na nauce prawidłowego zachowania. Zapewnienie najbliższym skutecznej pierwszej pomocy może procentować szczególnie w krytycznych chwilach, w których stres powinien przegrać z rutyną dzięki dobremu wyszkoleniu w pierwszej pomocy na miejscu wypadku.

***
Dr hab. n. med. Anna Chrapusta - specjalista chirurgii plastycznej, estetycznej i rekonstrukcyjnej. Laureatka wielu nagród i absolwentka szkoleÅ„ klinik amerykaÅ„skich, niemieckich i innych.   Poprawianie urody, szczególnie twarzy - jak operacje powiek, nosa czy lifty twarzy, sÄ… jej hobby. Operacje wad wrodzonych rÄ…k, powiek lub uszy sÄ… jej sztandarowymi zabiegami. W mediach znana jest ze spektakularnych mikrochirurgicznych zabiegów replantacji uciÄ™tych koÅ„czyn czy leczenia ciężkich oparzeÅ„. Na co dzieÅ„ kierownik MaÅ‚opolskiego Centrum Oparzeniowo-Plastycznego w Krakowie. Prywatnie prowadzi gabinet chirurgii plastycznej przyjmujÄ…c pacjentów z caÅ‚ego kraju.

ŹródÅ‚o:  https://www.annachrapusta.pl/a...