Zmarł Józef Jarosz, ostatni "Sprawiedliwy" z naszego regionu

W środę (5 sierpnia) w wieku 95 lat zmarł śp. Józef Jarosz, mieszkaniec Męciny w gminie Limanowa. Był ostatnią żyjącą w regionie osobą odznaczoną tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Podczas II wojny światowej wraz z rodzicami i siostrą ukrywał w gospodarstwie w Stańkowej k. Nowego Sącza kilkunastoosobową grupę Żydów.

Józef Jarosz urodził się w 1931 roku w Stańkowej. W latach okupacji niemieckiej mieszkał wraz z rodzicami, Franciszkiem i Marią, oraz siostrą Stanisławą w gospodarstwie położonym pod lasem w Stańkowej (pod numerem 69). Od 1943 do stycznia 1945 roku rodzina udzielała schronienia grupie Żydów z rodzin Wolmanów i Riegelhauptów z Nowego Sącza, którzy uciekli z getta w Zakliczynie, a także innym uciekinierom.

Łącznie schronienie w gospodarstwie Jaroszów znalazło 16 osób, z których 14 przetrwało do wyzwolenia w styczniu 1945 roku. Dwaj nieznani z nazwiska mężczyźni opuścili kryjówkę w trakcie wojny i przepadli bez wieści. Ukrywających się umieszczono w przygotowanej piwnicy pod stodołą oraz na strychu.

Zapewnienie wyżywienia i bezpieczeństwa tak dużej grupie wymagało zaangażowania całej rodziny. Ojciec Franciszek wraz z kilkunastoletnim wówczas Józefem sprowadzali żywność z okolicznych miejscowości, młyna oraz majątku w Łososinie, kupując produkty w różnych miejscach, by nie wzbudzać podejrzeń. Maria Jarosz zajmowała się gotowaniem i nocnym wypiekiem chleba, a córka Stanisława dostarczała posiłki do kryjówki. Ukrywający się pokrywali jedynie koszty zakupów spożywczych.

"Nieobyczajne zachowanie" przed młodą kobietą na przystanku Kwaśnica vs. kapuśniak – odkrywamy różnice, które decydują o niepowtarzalnym smaku

A cóż bym się miał nie bać… Wszyscy się bali. Ale jak już Żydzi przyszli, to nie było wyjścia. Tato był człowiek bogobojny, nie mógł ich wygonić na śmierć – wspominał po latach Józef Jarosz. 

Wśród ocalonych były m.in. dzieci, dla których pobyt w zamknięciu stanowił szczególne wyzwanie. Wnuczki Wolmana spędzały wakacje w domu Jaroszów podając się za bratanice z Krakowa.

Po wojnie większość ocalonych opuściła Polskę, jednak część z nich, w tym Anna Grygiel-Huryn, utrzymała kontakt z rodziną Jaroszów. W 1958 roku zerwał się kontakt listowny z rodziną Wolmanów.

7 czerwca 1990 roku Instytut Yad Vashem w Jerozolimie podjął decyzję o przyznaniu Franciszkowi, Marii, Józefowi i Stanisławie Jaroszom tytułu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W 2017 roku Józef Jarosz został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2019 roku Prezydent RP pośmiertnie odznaczył tym samym orderem jego rodziców i siostrę.

W 2017 roku piwnica pod stodołą w dawnym gospodarstwie Jaroszów w Stańkowej, w której ukrywano Żydów, uległa zawaleniu.

Uroczystości pogrzebowe odbędą się w sobotę (8 sierpnia) w kościele parafialnym pw. św. Antoniego w Męcinie. Różaniec w intencji Zmarłego zaplanowano na godzinę 13:30, natomiast msza święta żałobna rozpocznie się o godzinie 14:00. Po nabożeństwie Zmarły zostanie odprowadzony na miejsce wiecznego spoczynku.