Złe powietrze zabija dwa razy więcej ludzi niż sądzono

Zanieczyszczenie powietrza może powodować dwa razy więcej śmierci niż wcześniej uważano. Według ostatnich szacunków w Polsce złe powietrze skraca nam życie prawie o trzy lata.

Kiedy zanieczyszczenie powietrza przekracza dopuszczalne normy, specjaliści zalecają ograniczenie ruchu na powietrzu. Niestety, takie sytuacje zdarzają się w naszym kraju zwłaszcza zimą, podczas silnych mrozów, kiedy domowe piece pracują pełną parą i spalają rzeczy, które nigdy nie powinny zostać spalone.

Jednocześnie zimą panują warunki utrudniające rozpraszanie się zanieczyszczeń powietrza. Stosunkowo często dochodzi wtedy do inwersji temperatury (przy powierzchni ziemi jest ona niższa niż wyżej, a to blokuje pionowy ruch powietrza), jest słaby wiatr i wyż atmosferyczny.

Z kolei wiosną i latem panują sprzyjające warunki do podwyższenia wskaźników ozonu przyziemnego, który powstaje w wyniku reakcji fotochemicznych tlenków azotu i lotnych związków organicznych w atmosferze (źródło to spaliny z samochodów i zanieczyszczenia przemysłowe). Powstawaniu ozonu sprzyja słoneczna pogoda i wysoka temperatura powietrza. „Ozon ma zdolność przenoszenia się na duże odległości, dlatego jego stężenia na obszarze Polski w dużej mierze zależą od stężeń ozonu w masach powietrza napływających nad teren naszego kraju – głównie z południowej i południowo-zachodniej Europy – informuje Inspekcja Ochrony Środowiska.

Smaki z całej Małopolski na Limanowszczyźnie (ZDJĘCIA) Stadionowy koncert w Nowym Sączu!

Podwyższone stężenie ozonu w powietrzu może prowadzić do reakcji zapalnych oczu czy chorób dróg oddechowych, w tym nasilenia objawów astmy oraz zmniejszenia wydolnoÅ›ci pÅ‚uc. SpecjaliÅ›ci wskazujÄ…, że organizm czÅ‚owieka instynktownie broni siÄ™ przed przedostajÄ…cym siÄ™ do pÅ‚uc ozonem i zmniejsza ilość wdychanego tlenu, co w konsekwencji może powodować nasilenie chorób ukÅ‚adu krążenia. Ozon może powodować senność, bóle gÅ‚owy i znużenie oraz spadek ciÅ›nienia tÄ™tniczego krwi. 

Drobne pyÅ‚y zawieszone w powietrzu tworzÄ… tzw. smog. Dotychczasowe badania dowodzÄ…, że pyÅ‚y, zwÅ‚aszcza PM 2,5 (czyli drobinki mniejsze niż 2,5 mikrometra) powodujÄ… liczne zaburzenia funkcjonowania ukÅ‚adu sercowo-naczyniowego, które prowadzÄ… do nadciÅ›nienia, udarów i zawałów. 

Jak bardzo szkodzi nam zanieczyszczone powietrze

Jednak złe powietrze nie tylko szkodzi, ale i zabija. Część zgonów związanych z różnego typu chorobami niezakaźnymi da się bezpośrednio przypisać właśnie wpływowi zanieczyszczeń. Jeszcze do niedawna liczbę zgonów z powodu chorób naczyniowo-sercowych spowodowanych zanieczyszczeniami obliczano w Europie na 269 tys. rocznie.

Jednak najnowsze wyniki badaÅ„ sÄ… znacznie bardziej alarmujÄ…ce. Zespół prof. Thomasa Munzela, szefa oddziaÅ‚u ogólnej kardiologii Uniwersyteckiego Centrum Medycznego w Moguncji, zastosowaÅ‚ nowy sposób modelowania skutków zdrowotnych, jakie zanieczyszczone powietrze powoduje u ludzi. 

Podobnie jak we wczeÅ›niejszych badaniach, pod uwagÄ™ wziÄ™to zarówno czÄ…steczki PM 2,5, jak i ozon. OkazaÅ‚o siÄ™, że w Europie liczba zgonów z powodu chorób naczyniowo-sercowych spowodowanych zanieczyszczeniami wyniosÅ‚a w 2015 roku aż 379,2 tys. Natomiast caÅ‚kowita liczba osób, które zmarÅ‚y na skutek schorzeÅ„ zwiÄ…zanych z zanieczyszczeniami powietrza siÄ™gnęła 790 tys.! Z tego 659 tys. w samej Unii Europejskiej. 

Badacze wyliczyli również, że na caÅ‚ym Å›wiecie pyÅ‚y PM 2,5 jak i O3 odpowiadajÄ… za zgon 8,8 miliona osób rocznie, podczas gdy wczeÅ›niejsze szacunki wspominaÅ‚y o 4,5 miliona. 

– Oznacza to, że zanieczyszczenie powietrza powoduje wiÄ™cej zgonów niż palenie tytoniu, które wedÅ‚ug Åšwiatowej Organizacji Zdrowia w 2015 roku zabiÅ‚o 7,2 miliona ludzi. Palenia można  jednak uniknąć, a zanieczyszczenia powietrza nie – mówi prof. Munzel. 

Kardiolog zwraca również uwagÄ™, że blisko 800 tysiÄ™cy wywoÅ‚anych zanieczyszczeniami zgonów w Europie przekÅ‚ada siÄ™ na krótszÄ… o ponad dwa lata Å›redniÄ… oczekiwanÄ… dÅ‚ugość życia. 

Co jeszcze ujawniły badania zespołu prof. Munzela:

• Na Å›wiecie zanieczyszczenie powietrza odpowiada za Å›rednio 120 dodatkowych Å›mierci na każde 100 tys. osób. 
• W Europie i 28 krajach UE te Å›rednie byÅ‚y jeszcze wyższe i wynosiÅ‚y 133 i 129 na każde 100 tys. mieszkaÅ„ców. 
• W krajach wschodniej Europy: BuÅ‚garii, Rumunii, Chorwacji i na Ukrainie notuje siÄ™ już ponad 200 zgonów na każde 100 tys.
• W Niemczech i Polsce liczby te wynoszÄ… 154 i 150. 

Fakt, że w niektórych krajach wspomniane powyżej liczby sÄ… tak wysokie, nie oznacza, że jest tam dużo gorsze powietrze.  Różnice wynikajÄ… z tego, że u naszych sÄ…siadów jest wiÄ™ksze zagÄ™szczenie ludnoÅ›ci w obszarach, gdzie sÄ… wiÄ™ksze zanieczyszczenia.  

Prof. Munzel zwraca uwagÄ™, że europejskie normy zwiÄ…zane z PM 2,5 znacznie przekraczajÄ… normy zalecane przez ÅšwiatowÄ… OrganizacjÄ™ Zdrowia, czyli WHO. Europejskie to 25 mikrogramów na metr szeÅ›cienny, a WHO – 10 mikrogramów. Pomimo tego, że w Europie normy te sÄ… znacznie bardziej tolerancyjne, i tak czÄ™sto bywajÄ… przekraczane. To musi siÄ™ zmienić, jeÅ›li chcemy dÅ‚użej żyć. 

– PowiÄ…zania miÄ™dzy zanieczyszczeniem powietrza a chorobami sercowo-naczyniowymi, jak również ukÅ‚adu oddechowego sÄ… dobrze znane. Powoduje ono uszkodzenia w naczyniach krwionoÅ›nych poprzez zwiÄ™kszony stres oksydacyjny, a to z kolei prowadzi do podwyższonego ciÅ›nienia krwi, cukrzycy, udaru, zawaÅ‚u i niewydolnoÅ›ci serca – mówi prof. Munzel. 

(ŹródÅ‚o: Anna Piotrowska, zdrowie.pap.pl)