Zidentyfikowano szczątki partyzanta z Beskidu Wyspowego

W Belwederze wręczono noty identyfikacyjne rodzinom 18 ofiar reżimów totalitarnych. Wśród nich znalazł się Jan Jankowski ps. „Zbieg”, „Groźny”, który działał m.in. na terenie Beskidu Wyspowego

W czwartek (24 lipca) w Belwederze w Warszawie Instytut Pamięci Narodowej ogłosił nazwiska 18 osób, których szczątki zostały odnalezione i zidentyfikowane. Uroczystość wręczenia not identyfikacyjnych odbyła się z udziałem prezydenta elekta Karola Nawrockiego – prezesa IPN oraz jego zastępców: dr. hab. Karola Polejowskiego i dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka. Obecni byli także członkowie rodzin ofiar oraz przedstawiciele władz i instytucji państwowych.

Wśród ogłoszonych nazwisk znalazł się Jan Jankowski ps. „Zbieg”, „Groźny”, urodzony 1 stycznia 1925 roku w Grywałdzie, w powiecie nowotarskim. Latem 1947 roku na górze Lubań zetknął się z partyzantami oddziału niepodległościowego „Wiarusy”, dowodzonego przez Józefa Świdra ps. „Mściciel”. Oddział składał się głównie z byłych członków Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia”. Janowski przystąpił do grupy 1 września 1947 roku, jednak miesiąc później został czasowo zwolniony. Powrócił do oddziału latem 1948 roku, pod dowództwo Tadeusza Dymla ps. „Srebrny”.

W szeregach „Wiarusów” uczestniczył w starciach z funkcjonariuszami aparatu represji. W wyniku działań operacyjnych prowadzonych przez służby bezpieczeństwa, część członków oddziału została wywiedziona z Beskidów pod pozorem przerzutu na zachód. Jankowski objął dowództwo nad pozostającymi w górach partyzantami.

Odeszli w ostatnich dniach... Maria Paszyńska spotkała się z czytelnikami

Został aresztowany 24 lipca 1949 roku na polanie Surówki w masywie Lubonia Wielkiego przez funkcjonariuszy UB i KBW, którzy podszywali się pod oddział partyzancki. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie z 28 listopada 1949 roku skazano go na karę śmierci. Egzekucję wykonano 12 stycznia 1950 roku w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie.

Szczątki Jana Jankowskiego zostały odnalezione w październiku 2017 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

IPN prowadzi działania zmierzające do odnalezienia i identyfikacji ofiar reżimów totalitarnych oraz czystek etnicznych poprzez działalność Biura Poszukiwań i Identyfikacji. Dotychczas zidentyfikowano blisko 300 osób, a szczątki ponad 2,5 tys. ofiar zostały odnalezione i podjęte. W bazie zgromadzono 3700 próbek materiału genetycznego ofiar i ich krewnych.

W 2023 i 2024 roku IPN przeprowadził prace w 96 lokalizacjach w Polsce i za granicą. Wśród miejsc objętych poszukiwaniami znalazły się m.in. Cmentarz Wojskowy na Powązkach, Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu, teren jednostki wojskowej w Rembertowie, Górki Czechowskie w Lublinie oraz Muczne w Bieszczadach. Poszukiwania prowadzono również poza granicami kraju, m.in. na Litwie, Łotwie, Białorusi, Ukrainie, w Niemczech i Szwajcarii.

Do identyfikacji odnalezionych szczątków IPN wykorzystuje system CODIS – narzędzie udostępnione przez Federalne Biuro Śledcze Stanów Zjednoczonych (FBI).