W wakacje możliwe bezpłatne zwiedzanie Orkanówki

Poręba Wielka. Do końca sierpnia 2024 roku możliwe będzie bezpłatne zwiedzanie Orkanówki dzięki współpracy Gminnej Biblioteki i Ośrodka Kultury w Niedźwiedziu oraz Małopolskiej Organizacji Turystycznej.

Dzięki podpisanemu porozumieniu o współpracy pomiędzy Gminną Biblioteką i Ośrodkiem Kultury w Niedźwiedziu a Małopolską Organizacją Turystyczną do końca sierpnia możliwe jest bezpłatne zwiedzanie Orkanówki.

Historia “Orkanówki”

Orkanówka, znajdująca się w Porębie Wielkiej w gminie Niedźwiedź, to dom zbudowany przez Władysława Orkana. Budowa domu rozpoczęła się w 1903 roku dzięki honorarium za powieść „W Roztokach”. Orkan przeniósł się do nowego domu w 1905 roku, choć budynek nigdy nie został całkowicie wykończony.

W budowie domu pomagali przyjaciele Orkana, m.in. architekt Andrzej Galica i artysta Jan Bulas. Po śmierci pisarza w 1930 roku, nieruchomość przeszła w ręce rodziny Folejewskich, którzy zamieszkali tam podczas II wojny światowej. Ze względu na brak środków na remonty, "Orkanówka" została sprzedana gminie Niedźwiedź w 1973 roku.

Spoczęli na leśnej polanie. Ofiary zbrodni po 84 latach doczekały się pomnika (ZDJĘCIA, WIDEO) Dyrektywa o prawie do naprawy obowiązuje, ale większość wciąż nie wdrożyła jej przepisów

W 1979 roku przekształcono ją w muzeum, będące częścią Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce. Ekspozycja zawiera pamiątki z życia pisarza oraz tradycyjny sprzęt górali zagórzańskich. Na terenie znajduje się aleja jaworów posadzonych przez Orkana oraz kapliczka od jego matki. Przed budynkiem stoi drewniana rzeźba pisarza, dodana w 1975 roku na stulecie jego urodzin.

Władysław Orkan – życie i twórczość

Władysław Orkan, właściwie Franciszek Ksawery Smaciarz (Szmaciarz), zmienił nazwisko na Smreczyński w 1898 roku. Ukończył szkołę elementarną przy klasztorze Cystersów w Szczyrzycu, a następnie uczęszczał do krakowskiego Gimnazjum. Jego matka regularnie przynosiła mu jedzenie do Krakowa. Przyjął pseudonim Orkan ze względu na swój buntowniczy charakter, jednak nigdy nie przystąpił do egzaminu maturalnego.

Po powrocie w rodzinne strony, Orkan poślubił Marię Zwierzyńską i za honorarium swoich dzieł rozpoczął budowę domu w Porębie Wielkiej. Po śmierci żony, wychowywał ich córkę Zosię. Drugą żoną pisarza została Bronisława Folejewska. Podczas I wojny światowej Orkan służył w Legionach Polskich. W okresie międzywojennym zyskał popularność jako pisarz. Zmarł 14 maja 1930 roku i został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Później jego ciało przeniesiono na Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.

W Porębie Wielkiej jest wiele miejsc związanych z Orkanem, w tym wzgórze Pustka, gdzie często szukał natchnienia, oraz polana Łąki przy drodze na Turbacz, gdzie pasał owce.