W Polsce mamy coraz więcej udarów mózgu i u coraz młodszych osób

"Do niedawna szacowaliśmy, że w Polsce dochodzi do 60-70 tys. udarów mózgu rocznie. Obecnie, dzięki zbieraniu dokładniejszych danych, m.in. w programach leczenia udaru mózgu, wiemy że jest ich około 90 tys. w ciągu roku" – powiedział PAP prof. Konrad Rejdak, kierownik Klinicznego Oddziału Neurologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 4 Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, członek Rady Programowej Europejskiej Akademii Neurologii.

PrzypomniaÅ‚, że te najnowsze statystyki zostaÅ‚y opublikowane w raporcie Polskiego Towarzystwa Neurologicznego oraz Fundacji Zdrowie i Edukacja Ad Meritum pt. "Neurologia w Polsce. Stan obecny i perspektywy rozwoju". UkazaÅ‚ siÄ™ on w sierpniu 2024 r. 

Udar mózgu jest nagłym zaburzeniem czynności mózgu, spowodowanym nieprawidłowościami w krążeniu krwi w naczyniach mózgowych. Aż 85 proc. przypadków udarów stanowią udary niedokrwienne (określane czasem jako zawał mózgu). Są one zazwyczaj skutkiem procesów miażdżycowych w tętnicach mózgu, jak również chorób serca, w tym m.in. migotania przedsionków. Dochodzi w nich do zablokowania tętnicy doprowadzającej krew do mózgu przez skrzeplinę. Udary krwotoczne (określane potocznie jako wylewy są rzadsze – stanowią ok. 15 proc. wszystkich przypadków udarów. Powstają na skutek pęknięcia ściany tętnicy mózgowej i wydostania się krwi poza naczynie.

"W udarze krwotocznym mamy różne przyczyny i różne lokalizacje krwotoku. Może być on śródmózgowy, przymózgowy i podpajeczynowkowy. Śródmózgowy wiąże się najczęściej z nadciśnieniem tętniczym lub malformacjami naczyniowymi – wrodzonymi lub nabytymi - takimi jak naczyniaki. Z kolei krwotok podpajeczynówkowy jest skutkiem pęknięcia tętniaka, który powstaje na skutek długotrwałego nadciśnienia tętniczego albo wrodzonych zaburzeń w budowie naczyń" – tłumaczył prof. Rejdak. Dodał, że jest też grupa krwotoków urazowych, będących powikłaniem mechanicznych urazów mózgu.

Znany projekt minimalnego wynagrodzenia za pracÄ™ od 2027 r. Kolejny etap prac przy torach

Statystyki wskazują, że udary mózgu są trzecią przyczyną zgonów oraz najczęstszą przyczyną trwałej niepełnosprawności osób dorosłych na świecie i w Polsce. Szacuje się, że jedna na 4-6 osób dozna udaru mózgu w ciągu życia. Jedna na sześć osób z udarem obecnie umiera z jego powodu, a jedna na cztery - doznaje kolejnego udaru. Aż jedna piąta chorych, którzy przeżywają ostrą fazę udaru, wymaga stałej opieki.

Zdaniem neurologów bardzo niepokojący jest fakt, że choroba ta coraz częściej dotyczy osób młodszych, nawet przez 50 rokiem życia. Zgodnie z danymi aż 30 proc. pacjentów z udarem mózgu ma mniej niż 65 lat.

"Ten niepokojÄ…cy przyrost dotyczy i Polski i Å›wiata. Jest to w dużej mierze efekt naszego obecnego stylu życia, na który majÄ… wpÅ‚yw zmiany cywilizacyjne. Mamy coraz szybsze tempo życia, intensywniej pracujemy, jemy +Å›mieciowÄ…+ żywność, stosujemy używki, do których dostÄ™p jest coraz Å‚atwiejszy, zapominamy o aktywnoÅ›ci fizycznej, ale też o badaniach profilaktycznych i monitorowaniu stanu zdrowia, w tym ciÅ›nienia tÄ™tniczego, zaburzen lipidowych czy arytmii serca, bÄ™dÄ…cycho głównymi czynnikami ryzyka udaru mózgu" – wymieniaÅ‚ prof. Rejdak. DodaÅ‚, że obecnie wiele mÅ‚odych osób ma nadciÅ›nienie tÄ™tnicze i cukrzycÄ™, która uszkadza naczynia krwionoÅ›ne i zwiÄ™ksza ryzyko chorób ukÅ‚adu krążenia, w tym udaru mózgu. 

Neurolog podkreÅ›liÅ‚, że istotnym czynnikiem majÄ…cym wpÅ‚yw na wystÄ™powanie udarów mózgu jest stres. Ma to zwiÄ…zek z tym, że silny stres powoduje niekontrolowane skoki ciÅ›nienia krwi. 

Cytowana w informacji prasowej przesłanej PAP prof. Anetta Lasek-Bal, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach zaznaczyła, że czynniki ryzyka udaru mózgu w większości możemy modyfikować.

"Mamy realny wpływ na czynniki związane ze stylem życia, jak dieta, aktywność ruchowa, masa ciała, używki oraz na kontrolę chorób zwiększających ryzyko udaru, jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, cukrzyca, choroby serca (migotanie przedsionków). Możemy zatem prowadzić skuteczną profilaktykę udaru mózgu" – oceniła neurolog.

Aby zminimalizować ryzyko wystÄ…pienia udaru mózgu, warto wdrożyć regularnÄ… aktywność fizycznÄ…, zadbać o zdrowe odżywianie (m.in. bez nadmiaru soli i cukrów), zrezygnować z nikotyny, Å›rodków psychostymulujÄ…cych, nie nadużywać alkoholu, kontrolować ciÅ›nienie krwi, stężenie cholesterolu i masÄ™ ciaÅ‚a oraz starać siÄ™ redukować stres. 

U osób, które przebyły udar niedokrwienny, konieczne jest leczenie przeciwzakrzepowe i leczenie chorób współistniejących, aby przeciwdziałać wystąpieniu kolejnego udaru" – dodała specjalistka.

Neurolodzy zaznaczyli, że gdy już dojdzie do udaru, kluczowe jest jak najszybsze wezwanie pomocy medycznej. Od tego, jak szybko chory otrzyma skuteczne leczenie, zależy bowiem jego życie i zdrowie, czyli to z jakimi powikÅ‚aniami bÄ™dzie siÄ™ zmagać, jak sprawny i samodzielny bÄ™dzie po udarze. 

Aby szybko rozpoznać udar mózgu, należy znać jego objawy. Do najbardziej charakterystycznych należą: wykrzywione usta (asymetria w dolnej części twarzy i obniżony jeden kącik ust); osłabienie siły lub drętwienie ręki lub nogi lub obu kończyn do jednej stronie ciała, niewyraźna, bełkotliwa mowa, a także problemy ze zrozumieniem słyszanych słów, silny ból głowy, zaburzenia świadomości.

W razie wystąpienia takich objawów należy jak najszybciej dzwonić pod numer telefonu 999 lub 112! Pogotowie powinno zawieźć pacjenta do najbliższego szpitala z oddziałem udarowym.