W opactwie powstaje izba pamięci Tomasza Falla

Szczyrzyc. W Opactwie OO. Cystersów w Szczyrzycu powstaje Izba Pamięci organmistrza Tomasza Falla. Projekt realizowany we współpracy ze słowackim partnerem objął także prace konserwatorskie w klasztorze oraz stworzenie bezpłatnej aplikacji dla odwiedzających.

W Opactwie OO. Cystersów w Szczyrzycu powstaje Izba Pamięci Tomasza Falla – organmistrza, który osiadł w miejscowości na stałe po zrealizowaniu tam pierwszego zamówienia. Wystawa zajmie trzy sale, w których zaplanowano czternaście stanowisk.

Tomasz Fall przybył do Szczyrzyca w 1885 roku z zadaniem zbudowania nowych organów dla miejscowego kościoła klasztornego. Dwa lata później w kronice zapisano: „Szczególnie podobał się organ, którego melodija wszystkich zachwycała, co było powodem, iż organmistrza P. Tomasza Falla wzywano do bliższych i dalszych kościołów, gdzie częścią nowe budował organy częścią stare przerabiał i poprawiał". Po wykonaniu tego zadania budowniczy pozostał w Szczyrzycu, założył rodzinę i otworzył warsztat, z którego instrumenty i elementy sprowadzały parafie z terenu całej Galicji.

Na tabliczce umieszczonej na szczyrzyckim instrumencie widnieje rok 1892. Prace nad nim trwały jeszcze przez kilka lat po tym, jak zaczął być używany w trakcie liturgii. Obecnie organy posiadają piętnaście głosów rozdzielonych między dwa manuały i sekcję pedałową. Sekcję drugiego manuału wyposażono w szafę ekspresyjną. W 1917 roku wojsko austriackie pozyskało metalowe piszczałki prospektowe ze względu na zawartość cyny. Dwa lata później brakujące elementy Pryncypału ośmiostopowego uzupełnił Bartłomiej Ziemiański jako wotum za powrót z Syberii. Ten sam fachowiec wykonał w 1943 roku pierwszy gruntowny remont instrumentu, a kolejne prace z 2024 roku przywróciły mu pierwotne parametry.

Wahadło na rok Siedmiu twórców i trzy dziedziny sztuki

Nowa przestrzeń wystawiennicza obejmuje trzy pomieszczenia. Zwiedzanie rozpoczyna się od wprowadzenia w historię budownictwa organowego. Pierwsza część prezentuje etap budowy instrumentu oraz historię organów w Szczyrzycu. Został w niej umieszczony model organów – aby usłyszeć jego dźwięk, zwiedzający musi samodzielnie uruchomić pompę powietrza. Drugą część stanowi izba historyczna poświęcona biografii rzemieślnika. Trzecie pomieszczenie nakreślono jako warsztat stolarsko-snycerski, gdzie ożywiony Tomasz Fall prezentuje kulisy swojej pracy. Zwiedzanie kończy sprawdzian wiedzy w formie quizu multimedialnego. Wszystkie materiały przygotowano w języku polskim, słowackim i angielskim.

Fall przyjechał tu na jedno zlecenie i został do końca życia. Chcielibyśmy, żeby ludzie, którzy przyjadą go poznać, też zostali dłużej, niż planowali - mówi o. Szymon Warciak, opat Opactwa OO. Cystersów w Szczyrzycu.

Utworzenie Izby Pamięci połączono z wykonaniem prac budowlano-konserwatorskich w obiekcie. Roboty objęły ściany piwniczne i fundamentowe, gdzie zastosowano izolację przeciwwilgociową. Przeprowadzono osuszanie, odgrzybianie i naprawę elewacji, a także odnowiono tynki na wyższych kondygnacjach oraz modernizację systemów odprowadzania deszczówki. Podczas robót odkryto ścienne malowidła przedstawiające motywy roślinne i heraldyczne.

Przedsięwzięcie stanowi element projektu „Ciricium i Słowacki Watykan”, realizowanego wspólnie z partnerem ze Słowacji – Rímskokatolícka cirkev Biskupstvo Spišské Podhradie. Działania objęły również zespół miejski Spiska Kapituła. W ramach tej współpracy udostępniono bezpłatną aplikację mobilną Holy Trails. Cyfrowy przewodnik zawiera informacje o zabytkach oraz przyrodzie obszaru przygranicznego w czterech językach: polskim, słowackim, angielskim i niemieckim. Projekt przewiduje także dwa spotkania pielgrzymkowe i koncert organowy na Słowacji. Całkowita kwota dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wynosi 3 321 261,64 EUR.

Klasztor jest udostępniany dla osób indywidualnych i grup zorganizowanych. Wejścia odbywają się w dni powszednie o 9:00, 10:30, 13:30 i 15:00, natomiast w niedziele o 14:00, 15:00 i 16:00. Organizatorzy wyjazdów autokarowych proszeni są o wcześniejszy kontakt pod numerem 519 032 453.