Uroczystość Zwiastowania Pańskiego

Kościół katolicki 25 marca obchodzi uroczystość Zwiastowania Pańskiego, czyli przyjście archanioła Gabriela do Maryi i ogłoszenie jej, że za sprawą Ducha Świętego pocznie Syna Bożego. W Kościele wschodnim uroczystość wprowadzono w V w., a na Zachodzie w VI w.

Opis Zwiastowania znajdujemy nie tylko w Ewangelii, ale także w Koranie, w którym Maryja wymieniona jest z imienia jako jedyna kobieta. Z kolei Jezus uznawany jest w islamie za proroka.

Na słowach archanioła Gabriela skierowanych do Matki Bożej opiera się jedna z najbardziej popularnych modlitw w Kościele „Zdrowaś Maryjo” (Pozdrowienie Anielskie), która stanowi m.in. integralną część różańca. Kościół przywołuje także tajemnicę Zwiastowania Pańskiego codziennie podczas odmawianej o godz. 12.00 modlitwy „Anioł Pański”.

Uroczystość Zwiastowania została wprowadzona w Kościele wschodnim w V w. Na Zachodzie przyjęła się za czasów papieża św. Grzegorza Wielkiego, który zmarł w 604 r. Święto w Konstantynopolu potwierdzono w VI w., w Antiochii pod koniec VI w., a w Jerozolimie w I połowie VII w.

Radna apeluje do mieszkańców przed referendum Beskidzkie Rytmy i Smaki - program festiwalu

Od początku uroczystość była uważana za święto Pańskie. Znakiem tego jest m.in. decyzja papieża św. Sergiusza I (687-701), który polecił, aby w święto Zwiastowania, podobnie jak w święto Ofiarowania Pana Jezusa, Narodzenia i Zaśnięcia Maryi – wychodziła procesja z litanią z kościoła św. Hadriana do Bazyliki Matki Bożej Większej.

W IV w. w Nazarecie na miejscu, gdzie według tradycji miał stać domek Świętej Rodziny, powstała Bazylika Zwiastowania Pańskiego. Wzniósł ją Żyd Józef z Tyberiady, który przeszedł na chrześcijaństwo. Krzyżowcy na tym miejscu wystawili większą i bardziej okazałą bazylikę, która przetrwała do 1955 r., kiedy franciszkanie wystawili nową, w obecnym kształcie.

Mimo wysokiej rangi liturgicznej w uroczystość Zwiastowania Pańskiego katolicy nie są zobowiązani do uczestniczenia w mszy św. Jeśli przypada ona w piątek, wówczas są zwolnieni z zachowania wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych.

W odpowiedzi na wezwanie papieża Jana Pawła II Episkopat Polski w 1998 r. uroczystość Zwiastowania Pańskiego ustanowił Dniem Świętości Życia.

W encyklice „Evangelium vitae” (Ewangelia życia) z 1995 r. papież wskazał na konieczność „budzenia w sumieniach, w rodzinach, w Kościele i społeczeństwie świeckim wrażliwości na sens i wartość ludzkiego życia w każdym momencie i w każdej kondycji”.

Zaznaczył w dokumencie, że „badania prenatalne nie wzbudzają obiekcji moralnych, o ile są podejmowane w celu wskazania ewentualnych terapii, których podjęcia wymaga zdrowie dziecka nienarodzonego”. Zastrzegł, że „jeśli służą wykonywaniu przerwania ciąży, wówczas mamy do czynienia z aborcją eugeniczną”.

Zastrzegł, że „należy odróżnić eutanazję od decyzji o rezygnacji z tak zwanej uporczywej terapii, czyli zabiegów medycznych, które przestały być adekwatne do realnej sytuacji chorego, ponieważ nie są już współmierne do rezultatów”. Zwrócił uwagę, że już papież Pius XII „dozwolił uśmierzanie bólu za pomocą narkotyków, nawet gdy w konsekwencji prowadzi to do ograniczenia świadomości i skrócenia życia, »jeżeli nie istnieją inne środki«”.

Potępił także „działania naruszające całość osoby ludzkiej” – okaleczenia, tortury zadawane ciału i duszy, a także próby wywierania przymusu psychicznego. Za ubliżające godności ludzkiej uznał nieludzkie warunki życia, arbitralne aresztowania, deportacje, niewolnictwo, prostytucję, handel ludźmi, a także nieludzkie warunki pracy, w których „traktuje się pracowników jak zwykłe narzędzia zysku, a nie jak wolne, odpowiedzialne osoby”.

Przyznał, że „konieczność odebrania napastnikowi możliwości szkodzenia prowadzi czasem do pozbawienia go życia”.

„W takim przypadku spowodowanie śmierci należy przypisać samemu napastnikowi, który naraził się na nią swoim działaniem, także w sytuacji, kiedy nie ponosi moralnej odpowiedzialności ze względu na brak posługiwania się rozumem” – wyjaśnił Jan Paweł II.

Także kolejni papieże w swoim nauczaniu potwierdzali nienaruszalność ludzkiego życia od poczęcia do naturalnej śmierci.

Benedykt XVI w liście do Kościoła w Brazylii w 2011 r. zaznaczył, że „bez zdecydowanej obrony życia ludzkiego od poczęcia aż do naturalnej śmierci, bez obrony rodziny budowanej na małżeństwie mężczyzny i kobiety, bez prawdziwej obrony tych, którzy są wykluczani i usuwani na margines społeczeństwa oraz ofiar katastrof naturalnych, które wszystko utraciły, nigdy nie będzie można mówić o prawdziwej obronie środowiska”. Z kolei w przesłaniu do Papieskiej Akademii „Pro Vita” zwrócił uwagę na syndrom poaborcyjny u kobiet. „Świadczy to, że głosu sumienia nie da się zagłuszyć i zadaje mu się bardzo ciężką ranę, ilekroć działanie ludzkie zdradza wrodzone powołanie, by służyć dobru człowieka” – napisał Benedykt XVI.

Z kolei papież Franciszek po wizycie w Belgii i Luksemburgu w 2024 r. pytany, „jak można pogodzić prawo do życia, obronę życia, a także prawo kobiet do życia bez cierpienia”, odpowiedział, że kobiety mają prawo do życia: do swojego życia, do życia swoich dzieci.

– Nie zapominajmy o tym: aborcja jest morderstwem – podkreślił. I dodał, że „nauka mówi, iż miesiąc od poczęcia są już obecne wszystkie organy”. Z kolei lekarzy, którzy przyczyniają się do aborcji, nazwał „zabójcami”. „Nie można tego kwestionować. Zabija się ludzkie życie. A kobiety mają prawo do ochrony życia” – powiedział wówczas Franciszek.

Temat ochrony ludzkiego życia poruszył także papież Leon XIV 9 stycznia podczas spotkania z członkami Korpusu Dyplomatycznego. Oświadczył, że Kościół kategorycznie odrzuca wszelkie praktyki, które „zaprzeczają lub wykorzystują początek życia i jego rozwój – wśród nich znajduje się aborcja, która przerywa rozwijające się życie i odrzuca przyjęcie daru życia”.

– Stolica Apostolska wyraża głębokie zaniepokojenie projektami mającymi na celu finansowanie mobilności transgranicznej w celu uzyskania dostępu do tak zwanego „prawa do bezpiecznej aborcji”. Za godne ubolewania uważa również to, że środki publiczne są przeznaczane na unicestwianie życia, zamiast być inwestowane we wsparcie matek i rodzin – powiedział papież do dyplomatów.

W Dniu Świętości Życia Kościół katolicki w Polsce zachęca rodziny i osoby samotne oraz organizacje i wspólnoty katolickie do dziękczynienia Bogu za dar życia. W stołecznym Sanktuarium Jasnogórskiej Matki Życia (Kościół pw. Ducha Świętego) podczas mszy św. będzie można złożyć przyrzeczenie duchowej adopcji dziecka poczętego. (PAP)