Upamiętniono 86. rocznicę egzekucji

Mordarka/Limanowa. W piątek w Mordarce odbyła się uroczystość upamiętniająca egzekucję z 1939 roku. Niemcy rozstrzelali wówczas 12 mieszkańców Limanowej pochodzenia żydowskiego oraz Jana Semika.

W miniony piątek (12 września) w Mordarce „Na Cieniawie”, przy pomniku upamiętniającym ofiary, odbyła się uroczystość w 86. rocznicę egzekucji dokonanej przez Niemców na 11 obywatelach Limanowej pochodzenia żydowskiego oraz Janie Semiku.

Kwiaty i znicze złożyli przedstawiciele samorządu, lokalnych instytucji, organizacji oraz społeczności. 

Egzekucja, do której doszło 12 września 1939 roku, była pierwszą zbrodnią wojenną na terenie Limanowej. Dzień wcześniej Niemcy aresztowali 12 obywateli pochodzenia żydowskiego, w tym radnych miejskich, kupców i rzemieślników. W ich obronie stanął Jan Semik – kominiarz i członek OSP. Został również zatrzymany. Następnego dnia wszystkich trzynastu aresztowanych przewieziono ciężarówką do kamieniołomu „Na Cieniawie” w Mordarce i rozstrzelano.

Odeszli w ostatnich dniach... Rysunek i malarstwo. Zobacz prace artystów z Sądecczyzny

Ciała pozostawiono w miejscu egzekucji. Jeden z Żydów ocalał i dotarł do gospodarstwa rodziny Sukienników, gdzie został ukryty, a następnie przeniesiony do rodziny. Ciało Jana Semika udało się potajemnie przewieźć i pochować na cmentarzu parafialnym w Limanowej.

Według ustaleń historyków, zbrodni dokonali funkcjonariusze niemieckiego Einsatzkommando 3. Ofiarami byli: Jan Semik oraz mieszkańcy Limanowej pochodzenia żydowskiego – Abraham Binder, Naftali Blech, Ben Zion Blusenstein, Wolf Glashut, Henryk Goldfinger, Markus Goldzähler, Leizer Lichtscharber, Sucher Löwi, Hirsch Sanger, Meilech Schönberg, Mendel Silberstein i Izak Rosenwasser.

Przez lata o zachowanie pamięci o wydarzeniach dbała miejscowa nauczycielka Zofia Szumilas. Obecnie, po postawieniu nowego pomnika, uroczystości rocznicowe odbywają się co roku, a uczniowie Szkoły Podstawowej w Mordarce odwiedzają miejsce egzekucji, poznając historię.

Dzięki badaniom i źródłom archiwalnym udało się potwierdzić datę i przebieg wydarzeń. W materiałach IPN oraz archiwach parafialnych znajdują się zapisy o egzekucji z 12 września 1939 roku. Dokument skierowany do Sądu Grodzkiego w Limanowej zawiera spis ofiar, potwierdzając nazwiska zamordowanych.

Historia Jana Semika i pozostałych ofiar była przypominana w wielu publikacjach i opracowaniach historycznych. Wspomniano o niej m.in. w książkach Władysława Bartoszewskiego i Tomasza Piotrowskiego. Zdarzenie opisał również Instytut Yad Vashem, który wskazał, że 12 września Niemcy zamordowali w Limanowej 12 zamożnych Żydów oskarżonych o wspieranie Polskiego Funduszu Obrony.