Trwa rozbiórka historycznego obiektu. Co z decyzją konserwatora zabytków?

Limanowa. Przy użyciu ciężkiego sprzętu postępują prace rozbiórkowe Pałacyku pod Pszczółką w Limanowej. Czekamy na udostępnienie kopii odmownej decyzji wojewódzkiego konserwatora ws. wpisania obiektu do rejestru zabytków.

Przy ul. Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej trwa rozbiórka Pałacyku pod Pszczółką - wiekowego budynku, zbudowanego jako siedziba Towarzystwa Zaliczkowego i Ochrony Własności Ziemskiej, który w przeszłości stanowił siedzibę komunistycznych służb i był “katownią” Urzędu Bezpieczeństwa.

Prace rozpoczęły się w miniony piątek (16 stycznia) w godzinach porannych. Początkowo obejmowały pokrycie dachu, kolejno objęły ścianę frontową z charakterystycznym szczytem, na którym dawnej znajdowała się symboliczna podobizna pszczoły, od której nazwę wziął budynek, później objęły ścianę przeciwną, od strony parkingu - już z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu. Wyburzenie fragmentu tylnej ściany odsłoniło wewnętrzną klatkę schodową i kilka pomieszczeń. 

W ostatnich dniach na temat rozbiórki Pałacyku pod Pszczółką pojawiło się wiele publikacji w regionalnych i ogólnopolskich mediach. 

Prace są realizowane na podstawie wydanego przez Starostwo Powiatowe w Limanowej pozwolenia na rozbiórkę budynku. Roboty planowano już wcześniej, ale wstrzymało je w kwietniu ubiegłego roku wszczęte z urzędu przez wojewódzkiego konserwatora zabytków postępowanie o wpis budynku do rejestru zabytków. O konieczności zachowania Pałacyku pod Pszczółką świadczyła m.in. opinia Instytutu Pamięci Narodowej. Pomimo tego, w dniu 12 stycznia Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wydał decyzję odmowną, a już cztery dni później właściciele budynku przystąpili do wyburzania.

Do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie zwróciliśmy się o udostępnienie kopii wspomnianej decyzji. Nadal oczekujemy na odpowiedź. 

Historyczny obiekt zmienił właściciela w 2019 roku. Decyzję o jego sprzedaży podjęły władze Banku Spółdzielczego w Limanowej - instytucji finansowej kontynuującej tradycje dawnego Towarzystwa Zaliczkowego i Ochrony Własności Ziemskiej, którego to działacze wznieśli ten budynek jako swoją reprezentacyjną siedzibę. Pałacyk pod Pszczółką został sprzedany spółce dwóch lokalnych przedsiębiorców, działających jako BiS Holding.

Pałacyk zbudowano na początku XX w. jako siedzibę Towarzystwa Zaliczkowego i Ochrony Własności Ziemskiej. Budynek był przykładem dworkowej architektury i stanowił manifestację polskości. Według lokalnych historyków, Pałacyk wzniesiono wręcz prowokacyjnie naprzeciwko typowo austriackiego, państwowego starostwa. Z kolei przedstawienie pszczoły u szczytu fasady budynku miało symbolizować pracowitość i zaradność lokalnej społeczności. 

Późniejsza historia obiektu związana jest z trudnym okresem dziejów państwa polskiego. W czasie okupacji w tym budynku stacjonowała niemiecka żandarmeria. Natomiast zimą 1945 roku została tam ulokowana siedziba Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Limanowej. 

W pierwszych latach po wojnie na terenie Pałacyku pod Pszczółką dochodziło do wielu zbrodni komunistycznych, które były przedmiotem śledztw prowadzonych przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przy IPN w Krakowie. Dzięki tym postępowaniom współcześnie udokumentowane są m.in. relacje z torturowania więźniów politycznych. Wiadomo także, iż na terenie nieruchomości dokonywano pochówków osób zabitych przez służby bezpieczeństwa. 

O upamiętnienie przypadków łamania praw człowieka, dokonywanego poprzez stosowanie tortur i represji wobec członków antykomunistycznego podziemia, oddolnie i nieformalnie dbała w ostatnich kilku latach lokalna społeczność. Co roku w ostatni dzień lutego - czyli tuż przed Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych - przed Pałacykiem pod Pszczółką składane były biało-czerwone znicze i wiązanki kwiatów.