Trujemy się po cichu. Oficjalnie problemu i rozwiązań nie ma

Limanowa/Powiat Limanowski. Wczoraj wieczorem w Limanowej czujniki jakości powietrza potwierdziły przekroczenia pyłów na poziomie 1311 procent. To gorzej niż w Krakowie, a niewiele lepiej niż w Nowym Sączu. W Krakowie i Nowym Sączu wprowadzono trzeci najwyższy stopień zagrożenia, stolica Małopolski ma drugi dzień darmową komunikację. A w Limanowej i powiecie nie ma żadnej oficjalnej informacji o takim problemie.

Wczoraj o godzinie 21. i 22. czujniki smogu w Małopolsce notowały rekordową ilość zanieczyszczenia powietrza. W Limanowej na ulicy Konopnickiej czujnik wskazał "ekstremalnie duże zanieczyszczenie": zawartość pyłu PM2,5 wynosiła 197ug/m3, czyli 1311% normy, a PM10 267ug/m3 czyli 592% normy. 

Bardzo podobne wartości, lecz o kilka i kilkadziesiąt procent niższe były w najgorszym miejscu w Krakowie czyli na alejach Zygmunta Krasińskiego. Gorzej niż w Limanowej było tylko w Nowym Sączu, gdzie na ulicy Kazimierza Pułaskiego czujnik wskazał pomiar PM2,5 na poziomie 1528% normy (230ug/m3), a PM10 953% (429ug/m3). 

Co różni Limanową od Krakowa i Nowego Sącza? Brak stacji pomiarowej

W całym powiecie limanowskim do tej pory, od lat, nie działa żaden oficjalny (państwowy) system pomiaru jakości powietrza, przez co codzienne komunikaty o zanieczyszczeniu powietrza i sposobach na przeciwdziałanie im np. serwisu "Ekomałopolska" nie są wydawane dla Limanowej. O jakości powietrza możemy się dowiedzieć z prywatnej sieci czujników jakości powietrza. Kraków, Nowy Sącz i wiele innych miejscowości w Małopolsce (np. Muszyna) ma profesjonalne stacje pomiarowe. I tak w Krakowie już drugi dzień m.in. działa bezpłatna komunikacja miejska, by w ten sposób ograniczać ruch pojazdów osobowych, informacja o zanieczyszczeniu powietrza jest emitowana wszędzie, a w powiecie limanowskim mieszkańcy o aktualnym problemie smogu oficjalnie nawet nie wiedzą (urzędowe strony milczą).

Polska znajduje się w rankingu "smogowych" krajów bardzo wysoko, Limanowa byłaby w Polskiej niechlubnej czołówce. Wystarczy jednak brak "państwowych" czujników i problemu wydaje się nie ma. Trujemy się po cichu. 

Sytuacja ta nie dotyczy oczywiście tylko samej Limanowej, gdyż podobne (choć mniejsze) przekroczenia norm były wczoraj także w innych miejscowościach powiatu m.in. Podłopieniu (ponad 1000%), Mszanie Dolnej (ponad 1200%), czy Młynnem (ponad 1000%).

Dopuszczalna norma dobowego stężenia pyłu PM10 to 50 mikrogramów na metr sześcienny (µg/m sześc.). W środę w wielu miejscach Małopolski normy te były kilkukrotnie przekroczone, podobnie ma być w czwartek.

Osoby szczególnie wrażliwe na zanieczyszczenie powietrza, dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży, chorzy, powinni unikać długotrwałego przebywania na zewnątrz.

Poniżej oficjalne pomiary jakości powietrza w Małopolsce w dniu 10 stycznia 2024 roku (sytuacja w Limanowej nie jest analizowana, gdyż nie ma stacji pomiarowej):

Co to jest pył zawieszony PM10 i PM2,5?

Pył składa się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych zawieszonych w powietrzu i będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. Może zawierać substancje toksyczne takie jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (m.in. benzo(a)piren), metale ciężkie oraz dioksyny i furany.

Pył PM10 zawiera cząstki o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów, które mogą docierać do górnych dróg oddechowych i płuc, natomiast pył PM2,5 cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra, które mogą także przenikać do krwi.

Największa emisja pyłów powodowana jest w wyniku spalania węgla i drewna w starych kotłach oraz piecach domowych. Duży negatywny wpływ ma spalanie odpadów w tych kotłach, które jest nielegalne i powoduje poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi. Istotna jest również jakość spalanego węgla. 

Znacząca emisja pyłu powodowana jest przez komunikację – zarówno w wyniku spalania paliw w silnikach, jak również jako emisja wtórna z unoszenia pyłów z brudnych i będących w złym stanie dróg. 

Emisja pyłów powodowana jest także przez przemysł, szczególnie energetyczny, chemiczny, wydobywczy i metalurgiczny, ale ze względu na wysokość emitorów oraz obowiązujące przepisy ograniczające dopuszczalne wartości emisji, źródła te mają zwykle dużo mniejszy wpływ na jakość powietrza.

Wpływ na zdrowie

Efekty długotrwałego narażenia

Zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym i benzo(a)pirenem przyczynia się do:

• chorób układu oddechowego: astmy, raka płuca, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, częstych infekcji dróg oddechowych,
• chorób układu krwionośnego: zawału serca, nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwienna serca, zaburzenia rytmu serca, niewydolności serca,
• chorób układu nerwowego: problemów z pamięcią i koncentracją, wyższego poziomu niepokoju, stanów depresyjnych, zmian anatomicznych w mózgu, choroby Alzhaimera, przyspieszonego starzenia układu nerwowego, udaru mózgu,
• chorób układu rozrodczego: bezpłodności, przedwczesnego porodu, obumarcia płodu.