Smog zagraża dzieciom i wpływa na przyszłe zdrowie

Zanieczyszczone powietrze wpływa nie tylko na zdrowie, ale też inteligencję dzieci i całe późniejsze życie. Aby to zmienić, obok systemowych rozwiązań potrzebna jest zmiana nawyków – mówili eksperci na konferencji 'Zanieczyszczenie powietrza a zdrowie dzieci.

Konferencja została zorganizowana przez organizację HEAL Polska, zajmującą się wpływem zanieczyszczenia powietrza na zdrowie publiczne.

- To piece spalajÄ…ce wÄ™giel stanowiÄ… najwiÄ™kszy procent źródeÅ‚ emisji zanieczyszczeÅ„ powietrza w Polsce' – mówiÅ‚a podczas wideoprezentacji, prof. Frederica Perera z Columbia University. Naukowcy z USA i z Kolegium Medycznego Uniwersytetu JagielloÅ„skiego prowadzili w Nowym Jorku i Krakowie badania narażonych na smog ciężarnych kobiet. – U ich dzieci zaobserwowano zmniejszonÄ… wagÄ™ urodzeniowÄ…, mniejszy obwód gÅ‚owy, niższÄ… inteligencjÄ™ w wieku 5 lat, problemy z zachowaniem w wieku 6-7 lat, objawy ADHD, lÄ™ku i depresji w wieku 9 lat, widoczne w MRI zmiany w mózgu oraz wiÄ™ksze ryzyko astmy - wyliczaÅ‚a Perera. - Skutki te majÄ… wymierny wpÅ‚yw na wyniki w nauce, zarobki w późniejszym okresie życia i dalsze zdrowie. Zmniejszanie zużycia paliw kopalnych daÅ‚oby nie tylko korzyÅ›ci zdrowotne, ale i ekonomiczne.

Jak przypomniał prof. Bolesław Samoliński z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, szczególnie tragiczny w skutkach okazał się smog londyński z grudnia roku 1952, gdy zmarło 12 tysięcy osób. W rezultacie londyńczykom zakazano palenia w kominkach. Także w Polsce głównym problemem jest 'niska emisja' - zanieczyszczenia emitowane przez nierzadko przestarzałe piece. Wbrew pozorom w centrum Warszawy powietrze jest czystsze niż na obrzeżach, gdzie piece w domach jednorodzinnych często opalane są czym się da. Dowiodły tego na przykład badania powietrza w Wawrze.

Zaginął 48-letni Michał Kiełkowicz Śledztwo w sprawie tragedii na Jeziorze Rożnowskim

Wpływ zanieczyszczonego powietrza na zdrowie jest wieloraki. Sprzyja chorobom alergicznym, nadciśnieniu tętniczemu i powikłaniom sercowo-naczyniowym. O ile na Wybrzeżu zanieczyszczenie powietrza skraca życie o 15-16 miesięcy, to w Małopolsce - aż o 43.

W Polsce jakość powietrza ksztaÅ‚tujÄ… przed wszystkim źródÅ‚a komunalno-bytowe i transport drogowy - stare piece i stare samochody. - WÄ™giel dÅ‚ugo jeszcze bÄ™dzie podstawÄ… wytwarzania energii w Polsce, trzeba zastÄ…pić lokalne paleniska energetykÄ… zawodowÄ…, zmniejszyć straty na przepÅ‚ywie, oszczÄ™dzać energiÄ™, wprowadzać postÄ™p techniczny, a przede wszystkim - zmienić zachowania ludzi – mówiÅ‚ prof. SamoliÅ„ski. A w razie smogu? Trzeba sprawdzać wyniki monitoringu stężeÅ„ pyłów, używać w samochodzie sprawnego filtru HEPA, a chodzÄ…c pieszo odpowiedniej maski (nie chirurgicznej!), używać w domu oczyszczacza powietrza - dodaÅ‚.

Jak wskazał prof. Wojciech Hanke, konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia środowiskowego, są dowody, że zmniejszenie ekspozycji na pyły może poprawić sytuację zdrowotną. Na przykład w austriackim Linzu zmalało dzięki temu ryzyko astmy u dzieci.

- W porównaniu z innymi krajami Europy, Polska wyróżnia się wyższymi stężeniami zanieczyszczeń pyłowych oraz benzoapirenu - zaznaczył prof. Henryk Mazurek, kierownik Kliniki Pneumonologii i Mukowiscydozy w Rabce-Zdroju. Większość zanieczyszczeń powietrza wywołuje dolegliwości ze strony układu oddechowego, w tym zaostrzenia chorób alergicznych (zwłaszcza astmy). U narażonych na zanieczyszczenia dzieci za kilkanaście lat można się spodziewać następstw onkologicznych. Maski i domowe urządzenia oczyszczające powietrze mogą pomóc, ale obniżają zawartość zanieczyszczeń w powietrzu najwyżej o kilkadziesiąt proc.

Dzieci są szczególnie zagrożone smogiem ze względu na krótsze i węższe drogi oddechowe, niedojrzały układ detoksykacji, częste oddychanie przez usta, znaczną aktywność fizyczną i spędzanie czasu na zewnątrz. W przeliczeniu na kilogram masy ciała dziecko ma większą niż u dorosłego wentylację minutową oraz długi prognozowany czas życia.

Eksperci przypominają, że najmniejsze cząstki stałe (2 do 0,1mikrometra i mniejsze) łatwo przedostają się nie tylko do płuc, ale i krwi. - Zanieczyszczone powietrze drażni śluzówki powoduje miejscowe i systemowe zmiany zapalne. Może też działać pośrednio, zmieniając florę bakteryjną dróg oddechowych - mówił prof. Mazurek.

Jak podkreślił, smog smogowi nierówny. Powstający raczej w niskich temperaturach smog typu 'londyńskiego' tworzą - prócz dwutlenku węgla i węglowodorów - pyły i tlenki siarki. W ciepłym klimacie powstaje smog typu Los Angeles, dla którego charakterystyczne są tlenki azotu i ozon. Wraz z ociepleniem klimatu może u nas zacząć przeważać smog typu LA.

Obok spalin emitowanych przez domowe piece czy samochody, istotnym zagrożeniem może być pylenie wtórne, które badała dr Monika Rusin ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Pobrała 400 próbek w 15 miastach Aglomeracji Górnośląskiej.

W przypadku jednego z placów zabaw oraz boiska w Sosnowcu stężenie metali ciężkich (cynk, kadm, ołów) w podÅ‚ożu przekraczaÅ‚o normy nawet 30- krotnie. Zamiast czystego piasku wysypano tam odpady z okolicznych haÅ‚d. Z kolei w Olkuszu, gdzie w rekultywowanej kopalni galmanu (ruda cynku) urzÄ…dzono skatepark, poziom kadmu w glebie przekroczyÅ‚ normÄ™ nawet ponad 100–krotnie (ponad 200 miligramów na kilogram suchej masy, przy dopuszczalnych 2 miligramach). Nie wiadomo, czy ciężkie metale w glebie to pozostaÅ‚ość po kopalni, czy też nawieziono odpady z haÅ‚d.

Metale ciężkie mogą być przyczyną uszkodzeń narządów, sprzyjać alergiom (cynk), nowotworom (kadm), a nawet obniżać inteligencję i zaburzać koncentrację (ołów). W przypadku badanych terenów zagrożeniem są zarówno cząsteczki zanieczyszczeń unoszące się w powietrzu, jak i obecne na rękach. Dzieci są nimi szczególnie zagrożone, bo często wkładają brudne ręce do ust, łatwiej wchłaniają metale z przewodu pokarmowego i dróg oddechowych, a ich metabolizm jest szybszy niż u dorosłego.

Wśród działań zapobiegawczych - oprócz monitorowania i zawartości metali ciężkich w miejscach zabaw i zabezpieczenia powierzchni rekreacyjnych - dr Rusin zaleca utrwalanie u dzieci prawidłowych zachowań. Chodzi na przykład o mycie rąk przed posiłkiem, zmianę odzieży po zabawie na zewnątrz oraz mycie zabawek używanych na placu zabaw.

(Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl)