Śladami limanowskich Żydów

Limanowa.W niedzielę w Limanowej odbędzie się wydarzenie poświęcone historii społeczności żydowskiej oraz wydarzeniom z czasów II wojny światowej. Uczestnicy spotkania poznają miejsca związane z życiem i zagładą dawnych mieszkańców miasta.

Jutro (16 sierpnia) odbędzie się kolejny Spacer Historyczny po Limanowej. Tym razem temat historycznej wędrówki brzmi: "Śladami limanowskich Żydów i ich Zagłady w 1942 roku". 

Najbliższy spacer odbywa się w okolicy 84. rocznicy zagłady Żydów limanowskich 18 sierpnia. Z tej okazji uczestnicy spaceru zobaczą miejsca zarówno związane z tragicznymi wydarzeniami z 1942 roku, jak i miejsca związane z wieloletnim współistnieniem w Limanowej obok ludności katolickiej ludności wyznania mojżeszowego - powiedział nam prowadzący Karol Wojtas. - Zapraszam serdecznie wszystkim chętnych na kolejny spacer w najbliższą niedzielę, jak i kolejne spacery w następnych miesiącach.

Start XXIII Spaceru Historycznego po Limanowej o godzinie 17:00 przed wejściem do Powiatowego Centrum Informacji Turystycznej (Buzodromu) na limanowskim rynku. Spacer potrwa około 2 godzin i odbędzie się bez względu na warunki atmosferyczne.

Historia zagłady limanowskich Żydów w skrócie:

Po wkroczeniu do Limanowej w pierwszych dniach września wojsk hitlerowskich, Niemcy od razu dokonali pierwszej egzekucji Żydów - obywateli miasta. W kamieniołomie na Cieniawie w Mordarce, 12 września 1939 roku rozstrzelali jedenastu Żydów (radnych miasta oraz przedsiębiorców i kupców) oraz jednego katolika Jana Semika, który stanął w obronie sąsiadów wyznania mojżeszowego. W 1941 roku w Starej Wsi na Pożarach zamordowano 167 Żydów, głównie starców, inwalidów, chorych i dzieci. W maju 1942 roku w ramach odwetu za ucieczkę dwóch Żydów z konwoju, zabito 12 młodych Żydówek na cmentarzu żydowskim przy dzisiejszej ulicy Kolejowej. W lipcu 1942 roku na terenie getta przy dzisiejszej ulicy Jana Kilińskiego rozstrzelano kolejne około 70 osób pod murem, który istnieje do dziś.

W Limanowej getto dla Żydów Niemcy utworzyli w czerwcu 1942 roku, na tak zwanym „Kamieńcu”. Nie miało ono murów, ale wyjście poza jego granice groziło śmiercią. Granice zamkniętego obszaru wyznaczała dzisiejsza linia zabudowy, która przebiega przez dzisiejszą ulicę ks. Ludwika Kowalskiego w kierunku Małego Rynku, dalej po skarpie na tyłach budynków przy dzisiejszej ulicy Matki Boskiej Bolesnej, aż do dzisiejszego mostu na ulicy Targowej, następnie brzegiem koryta Potoku Mordarka do terenu dawnego ogrodu przy dzisiejszej Szkole Podstawowej nr 1 a dalej dzisiejszą ulicą Marii Konopnickiej. W getcie Niemcy zgromadzili Żydów zarówno z Limanowej jak i miejscowości ze wschodniej oraz środkowej części powiatu limanowskiego. Nad porządkiem w getcie czuwał szef niemieckiej żandarmerii, „pan życia i śmierci”, niejaki Baumack. Getto zamieszkiwało ok. 2 tysiące Żydów.

18 sierpnia, 1942 roku rankiem, Niemcy rozpoczęli likwidację getta. Na początku na „Targowicy” przeprowadzono selekcję. Około 120 młodych mężczyzn oraz kobiet skierowano do obozu pracy w rafinerii w Sowlinach, gdzie w następnych miesiącach pracowali przy budowie dróg na terenie Limanowszczyzny (Po kilku miesiącach, w listopadzie 1942 roku, zostali oni rozstrzelani w lesie na Przylaskach). Następne około 200 osób starszych i chorych oraz dzieci przewieziono do Starej Wsi na Pożary, gdzie ich rozstrzelano na leśnych polanach. Pozostałe około 750 osób pieszo pognano drogą w kierunku Nowego Sącza. Tam, na rampie kolejowej załadowano ich do bydlęcych wagonów i wysłano na wschód, rzekomo do pracy. Nikt, nigdy jednak od nich nie otrzymał żadnej wiadomości. Większość z nich trafiła do Obozu Zagłady w Bełżcu, gdzie zabito ich w komorach gazowych pod koniec sierpnia 1942 roku.