Rośnie liczba samobójstw wśród dzieci i młodzieży

Chociaż ogólna liczba samobójstw w Polsce spada od 2023 r., to wśród dzieci i młodzieży do 19. roku życia obserwuje się wzrost. Charakterystyczny dla tej grupy wiekowej jest też duży odsetek dziewcząt popełniających samobójstwo.

Z raportu pt. „Samobójstwa w Polsce w latach 2020-2025 (cała populacja)”, opracowanego na podstawie danych Komendy Głównej Policji na dzień 20.01.2026, wynika, że w ogólnej populacji liczba samobójstw (tj. czynów zakończonych zgonem) spada.

Jak wyjaśnił współautor raportu prof. Adam Czabański, prezes Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, porównując rok 2020 do 2024, widać spadek liczby samobójstw o 6,2 proc.

– Natomiast w 2025 r. spadek ten wynosi 8,2 proc. w stosunku do roku 2021, kiedy zaczął funkcjonować krajowy Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym. To jest spadek o ponad 400 samobójstw – powiedział specjalista.

Cztery kolizje jednego dnia. Mandaty i policyjne postępowania Urzędnicy zajrzą do kotłów

W jego ocenie jest to m.in. zasługa działania programu i współpracy osób zaangażowanych w prewencję zachowań samobójczych – suicydologów, psychiatrów, psychologów, lekarzy.

– W przypadku samobójstw trend spadkowy jest widoczny w większości grup wiekowych – również wśród seniorów. Niestety, wśród dzieci i młodzieży liczba samobójstw poszybowała w stosunku do roku poprzedniego – zaznaczył prof. Czabański.

Przypomniał, że trend malejącej liczby samobójstw dzieci i młodzieży do 19. roku życia utrzymywał się przez dwa lata, tj. od 2023 do 2024 roku. Jednak w roku 2025 odnotowano niespodziewany wzrost liczby samobójstw w tej grupie wiekowej – o 26,8 proc. (161 przypadków). – Dlatego nasze działania prewencyjne musimy skupić obecnie przede wszystkim na młodzieży – zaznaczył specjalista.

Zwrócił uwagę na to, że w najmłodszej grupie wiekowej charakterystyczny jest wysoki odsetek dziewcząt, które popełniły samobójstwo. – W Polsce na jedno samobójstwo kobiety w populacji ogólnej przypada pięć samobójstw mężczyzn. Natomiast wśród dzieci i młodzieży, zwłaszcza w grupie wiekowej 13-18 lat, obserwujemy duży udział dziewcząt – aż 42 proc. – powiedział prof. Czabański.

Jeżeli chodzi o próby samobójcze, w całej populacji odnotowano zahamowanie trendu wzrostowego trwającego od pandemii. W 2025 r. liczba prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży spadła o 6,3 proc. w stosunku do roku 2024. Jest to pierwszy taki spadek od roku 2020.

– W przypadku prób samobójczych wiemy, że te dane nie odzwierciedlają w pełni skali zjawiska. Bo nie wszystkie próby są zgłaszane – oceniła dr Halszka Witkowska, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego i współautorka raportu.

Z badań przeprowadzonych przez specjalistkę wynika, że istotnymi czynnikami mającymi wpływ na zachowania samobójcze dzieci i młodzieży są przemoc i narażenie na szkodliwe treści w internecie, w tym w mediach społecznościowych. – Przemoc, której najczęściej doświadczają dzieci z zachowaniami samobójczymi, to jest, niestety, przemoc psychiczna dokonywana przez rodzica lub opiekuna w domu – zaznaczyła dr Witkowska.

Lucyna Kicińska, ekspertka serwisu Fundacji Życie Warte Jest Rozmowy (ZWJR.pl), zwróciła uwagę, że równie ważnym czynnikiem wpływającym na ryzyko zachowań samobójczych jest przemoc rówieśnicza. – W grupie wiekowej 11-17 lat doświadcza jej 66 proc. osób, z kolei przemocy rówieśniczej online doświadcza już 36 proc. młodych ludzi i jest to duży wzrost w stosunku do 2018 r. – wymieniała specjalistka. W jej ocenie dowodzi to, że wciąż nie mamy w Polsce odpowiedzi systemowej na zjawisko przemocy ze strony rówieśników.

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz poinformowała, że obecnie trwa projekt pilotażowy, którego celem jest opracowanie i przetestowanie metody wsparcia uczniów i uczennic w kryzysach psychicznych – opartej na wsparciu rówieśniczym (peer support). Jest on finansowany ze środków unijnych na ponad 40 milionów złotych i zaplanowany w 200 szkołach ponadpodstawowych.

Podkreśliła również, że konieczne jest wprowadzenie ustawy dostosowującej polskie przepisy do unijnego Aktu o usługach cyfrowych (DSA), odnosząc się do tego, że prezydent zawetował tzw. ustawę cyfrową na początku stycznia br. – To dałoby nam czas na wejście tych instrumentów, które wynikają z pilotażu unijnego. Mielibyśmy przynajmniej instrumenty związane z treściami niebezpiecznymi, szkodliwymi, pornografią. (…) A my i tak musimy to wdrożyć – powiedziała PAP Piechna-Więckiewicz.

Zaznaczyła, że Ministerstwo Cyfryzacji przygotowuje nowy projekt ustawy, współpracując przy tym z Ministerstwem Zdrowia. W jej ocenie wdrożenie DSA to jest kwestia zdrowia publicznego, ponieważ mówi się o hejcie „jako swego rodzaju epidemii, z której wynikają konsekwencje dla zdrowia publicznego, przede wszystkim dla zdrowia psychicznego – nie tylko dzieci i młodzieży, ale także osób dorosłych”.

– Mówimy o ochronie przed szkodliwymi treściami, jak hejt, przemoc, mowa nienawiści, pornografia, z której korzystają coraz młodsze dzieci. O tym była ta ustawa. Wbrew pogłoskom nie zaostrzała polskiego prawa, ale miała zwiększać skuteczne egzekwowanie tego, czego chce dzisiaj każdy z nas – żeby prawo działało wszędzie tak samo, zarówno w realnej przestrzeni, jak i w przestrzeni cyfrowej, internetowej, którą już pokolenie dzisiejszej młodzieży uważa za tożsamą z rzeczywistością – tłumaczyła.

Wiceminister Zdrowia Katarzyna Kęcka pytana o działanie Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym zapewniła, że jego prace będą kontynuowane. Biuro zostało utworzone na podstawie wniosku Instytutu Psychiatrii i Neurologii (IPiN) w ramach Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) na lata 2021-2025.

– W tej chwili czekamy na uzupełnienie wniosku dotyczącego biura (…) i absolutnie będzie to kontynuowane – powiedziała.

Osoby przeżywające trudności i myślące o odebraniu sobie życia lub chcące pomóc osobie zagrożonej samobójstwem mogą skorzystać z całodobowych, bezpłatnych telefonów pomocowych: 800 70 2222 – centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym; 800 12 12 12 – dziecięcy telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka; 116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży; 116 123 – ogólnopolska poradnia telefoniczna dla osób przeżywających kryzys emocjonalny; 112 – numer alarmowy w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia. (PAP)