Referendum w Tymbarku. Co decyduje o jego ważności i skutkach?

Tymbark. Aby niedzielne referendum w Tymbarku było ważne, musi w nim wziąć udział co najmniej 1 857 osób – tyle wynosi 60% liczby wyborców, którzy w 2024 roku brali udział w wyborach wójta. Wynik będzie rozstrzygający tylko wtedy, gdy jedna z opcji uzyska minimum 929 głosów.

W najbliższą niedzielę w gminie Tymbark odbędzie się referendum w sprawie odwołania dotychczasowego wójta Pawła Ptaszka przed upływem bieżącej kadencji samorządu. 

Inicjatorami referendum jest grupa, w składzie której znaleźli się niektórzy radni i sołtysi: Robert Kuc (pełnomocnik grupy) oraz Jacek Kordeczka, Marcin Drożdż, Karol Golonka, Zofia Jeż i Andrzej Ligas. Wśród argumentów podnoszonych przez inicjatorów są problemy z gminnym systemem wodociągowym, wzrost opłat i podatków, nietrafione inwestycje samorządu oraz domniemane konflikty wójta ze strukturami sołeckimi. Zwolennicy przeprowadzenia referendum podkreślają, że społeczeństwo ma prawo skorzystać z narzędzi, jakie gwarantuje mu demokratyczny ustrój.

Od momentu, gdy do urzędu wpłynął wniosek o przeprowadzenie głosowania, wójt Paweł Ptaszek apeluje do mieszkańców o bojkot referendum - chodzi o to, aby niezależnie od wyniku głosowania, rezultat nie mógł być uznany za wiążący. Z perspektywy Pawła Ptaszka jest to najbezpieczniejsza opcja - nie musi przekonywać mieszkańców do pozytywnej oceny jego dotychczasowego urzędowania, jeśli frekwencja okaże się zbyt niska. Wójt podkreśla więc, że organizowanie referendum to marnowanie publicznych środków (ok. 50 tys. zł), a sama inicjatywa wprowadza podziały w lokalnej społeczności. Zaznacza też, że mieszkańcy wybrali go zaledwie w ubiegłym roku, w kwietniowych wyborach samorządowych na kadencję 2024-2029.

Ponad 200 karateków z czterech krajów - triumf gospodarzy Jak skutecznie pozbyć się pluskiew z mieszkania? Praktyczny poradnik

Referendalna procedura jest dokładnie określona w przepisach, jednak wielu mieszkańców nie zna konkretnych liczb, które rozstrzygną o wyniku procedury. Dlatego zwróciliśmy się do nowosądeckiej delegatury Krajowego Biura Wyborczego, aby wyjaśnić wątpliwości. 

W przypadku referendum mówimy o dwóch kwestiach. Po głosowaniu w pierwszej kolejności sprawdzane jest, czy referendum można uznać za ważne, a dopiero po tym można ustalić, czy jego wynik jest rozstrzygający - tłumaczy Maria Zięba, dyrektor delegatury KBW w Nowym Sączu. 

Zgodnie z przepisami, aby referendum mogło być uznane za ważne, udział w głosowaniu musi wziąć ⅗ liczby wyborców, którzy w ostatnich wyborach samorządowych głosowali w wyborach powołujących organ wykonawczy. Innymi słowy, jeżeli w najbliższą niedzielę w lokalach referendalnych pojawi się 60% liczby wyborców, którzy w kwietniu ubiegłego roku wzięli udział w wyborach, referendum zostanie uznane za ważne. Przekładając to na konkretne liczby, w referendum musi wziąć udział co najmniej 1 857 uprawnionych mieszkańców - niezależnie od tego, jak zagłosują.

Głosowanie odbędzie się na podstawie pytania: „Czy jest Pan/Pani za odwołaniem Pawła Jana Ptaszka z funkcji Wójta Gminy Tymbark przed upływem kadencji?”. Do wyboru będą odpowiedzi: TAK lub NIE, a wyborca będzie mógł oddać głos przez postawienie znaku „X” w jednej z wyznaczonych kratek.

O tym, czy wynik jest rozstrzygający, zdecyduje to, czy z tej minimalnej grupy wyborców (1 857) ponad połowa opowie się za którymś z rozwiązań (za odwołaniem lub przeciwko). Do rozstrzygnięcia referendum potrzeba zatem 929 głosów oddanych na jedną z opcji (czyli TAK lub NIE).

Jeśli wyborcy zdecydują o odwołaniu wójta Pawła Ptaszka, Krajowe Biuro Wyborcze przekaże wojewodzie małopolskiemu informację o wiążących wynikach głosowania. W kolejnym kroku wojewoda zwróci się do premiera, aby wskazał osobę do pełnienia funkcji organu wykonawczego w gminie Tymbark. 

Według założeń funkcja ta nie ma znaczenia politycznego, tylko techniczne stanowisko administracyjne z ograniczonymi uprawnieniami w zakresie zarządzania gminą - uniemożliwia m.in. podpisywanie nowych umów, a wynika to z zapisów ustawy o samorządzie gminnym. Praktyka pokazuje, że często do tej roli wybierani są sekretarze urzędów. 

Ostatnim krokiem jest rozpisanie przedterminowych wyborów w toku kadencji, które muszą się odbyć w terminie trzech miesięcy od odwołania dotychczasowego wójta.