Planujesz ciążę? Sprawdź, jakie badania warto wykonać

(Artykuł sponsorowany) Poczęcie, cały okres ciąży, poród i połóg to ogromne wyzwania dla organizmu kobiety. Warto więc dokładnie się do nich przygotować, weryfikując własny stan zdrowia, nawyki żywieniowe i inne aspekty, wpływające na poczęcie i prawidłowy rozwój płodu oraz dobrą kondycję organizmu przyszłej mamy. Jak w praktyce powinno wyglądać planowanie ciąży? Od czego zacząć przygotowania do starań o dziecko? Jakie badania przed ciążą wykonać i o co zadbać, by ten wyjątkowy okres w życiu kobiety rozpoczął się bez przeszkód i przebiegał bez niepożądanych niespodzianek?

Planowanie ciąży – badania to podstawa. Co należy zbadać przed zajściem w ciążę?

Absolutną podstawą planowania ciąży przez kobietę jest weryfikacja jej stanu zdrowia. Jest to istotnie nie tylko z uwagi na prawidłowy przebieg zapłodnienia i późniejszy rozwój dziecka, ale również ze względu na możliwość sprawdzenia, czy organizm przyszłej mamy jest gotowy na to życiowe wyzwanie (a jeśli nie – to jakie parametry warto poprawić przed rozpoczęciem starań). Wśród badań, które powinno się wykonać przed ciążą, można wymienić:

• morfologię krwi z rozmazem. To badanie daje ogólny obraz funkcjonowania organizmu i dzięki jego wynikom można wychwycić pierwsze nieprawidłowości wskazujące, przykładowo, na rozwój konkretnej choroby lub utajone niedobory witamin czy minerałów;
• oznaczenia stężeń składników kluczowych dla zdrowia przyszłej mamy i prawidłowego rozwoju płodu. Zalicza się do nich badanie poziomu witaminy D, kwasu foliowego, żelaza oraz wapnia;
• oznaczenie poziomu glukozy na czczo;
• badanie krwi pod kątem oceny pracy tarczycy (w tym badanie poziomu tyreotropiny – TSH oraz wolnej tyroksyny – fT4). Każda nieprawidłowość w funkcjonowaniu tego gruczołu (nadczynność, niedoczynność i inne) wymaga odpowiedniego postępowania zarówno przed ciążą, jak i w jej trakcie oraz po porodzie;
• badanie poziomu przeciwciał przeciwko konkretnym patogenom wywołującym choroby zakaźne. Standardowo jest to badanie na obecność przeciwciał przeciwko różyczce, wirusowi cytomegalii, wirusowi HIV, przeciwko toksoplazmozie, a także wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i C (WZW B oraz WZW C). U pacjentek, u których istnieją wątpliwości dotyczące przejścia pełnego cyklu szczepień na ospę wietrzną i odrę (lub ich „przechorowania” w przeszłości), warto rozważyć oznaczenie poziomu przeciwciał przeciwko tym chorobom, a w przypadku ich braku - uzupełnienie wymaganych szczepień;
• badanie ogólne moczu. Wynik tego badania może ujawnić ewentualne nieprawidłowości w pracy układu moczowego (w tym nerek), a także bezobjawową infekcję czy też obecność krwi utajonej.

Wszystkie wymienione powyżej badania można znaleźć w dedykowanym pakiecie badań https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-kobiety-przed-ciaza.

Dieta, ruch i suplementacja przyszłej mamy – znaczenie przy planowaniu ciąży

Podczas świadomego planowania ciąży zdecydowanie warto zatroszczyć się o kilka aspektów zdrowotnych, które także odgrywają kluczową rolę dla powodzenia poczęcia, jak i dla bezproblemowego utrzymania ciąży. Wśród tych aspektów można wyróżnić:

"Nieobyczajne zachowanie" przed młodą kobietą na przystanku Chór szuka nowych głosów

• wykluczenie z diety alkoholu oraz zaprzestanie palenia papierosów;
• zadbanie o odżywczość i odpowiednią kaloryczność diety, a także o prawidłową masę ciała (jeśli jest ona zbyt wysoka, warto rozważyć skorzystanie ze wsparcia dietetyka);
• poprawę/ustabilizowanie wyników badań u pacjentek cierpiących na choroby przewlekłe – cukrzycę, niedoczynność lub nadczynność tarczycy oraz na nadciśnienie i niedokrwistość (anemię);
• podjęcie regularnej aktywności fizycznej, wspierającej utrzymanie prawidłowej masy ciała i wpływającej na ogólną wydolność organizmu;
• wizytę u fizjoterapeuty uroginekologicznego, który będzie w stanie ocenić stan oraz pracę mięśni dna miednicy, a także dobrać ćwiczenia pozytywnie wpływające na ich kondycję oraz przygotowujące mięśnie do okresu ciąży oraz do porodu;
• wdrożenie suplementacji zgodnej z najnowszymi zaleceniami ekspertów oraz z aktualną wiedzą medyczną. Do podstawy w suplementacji przedkoncepcyjnej zalicza się kwas foliowy oraz witaminę D, a dalej – jod, cholinę oraz kwasy omega. Obecnie nie zaleca się profilaktycznego stosowania żelaza (wdraża się je dopiero w sytuacji potwierdzonych badaniami niedoborów).

Na zakończenie warto dodać, że podczas planowania ciąży nie można zapomnieć również o odpowiednim przygotowaniu partnera. Jego codzienne wybory żywieniowe, poziom stresu, nieprawidłowości w zakresie rytmu dobowego czy wyników badań oraz brak właściwej kontroli chorób przewlekłych zdecydowanie wpływają na jakość nasienia – które jest przecież kluczowe w procesie zapłodnienia.

Źródła:

1. Dr n. med. B. Barczyński, Przygotowanie do ciąży [w:] Medycyna Praktyczna, 27.06.2013
2. Dr n. med. M. Witak-Jędra, Szczepienia u kobiet planujących ciążę [w:] podyplomie.pl, dostęp: 11.03.2025
3. Makowska-Donajska, L. Hirnle, Suplementacja witamin i składników mineralnych podczas ciąży [w:] Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017, tom 2, nr 4
4. Janowicz, Ciąża geriatryczna – co to jest i kiedy o niej mówimy? Jakie badania zrobić przedpóźną ciążą? [w:] Centrum Wiedzy ALAB, alab.pl, dostęp: 11.03.2025
5. Zimmer, P. Sieroszewski, P. Oszukowski, H. Huras, T. Fuchs, A. Pawłosek, Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych [w:] Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 2020, tom 5, nr 4