Operacja na endometriozę? Lepiej z tym ostrożnie…

W ciągu ostatnich lat podejście do endometriozy diametralnie się zmieniło. W tej chwili we wszystkich zaleceniach podkreśla się, że zabieg chirurgiczny to ostateczność i powinien być proponowany w przypadkach koniecznych i braku możliwości innego leczenia, zwłaszcza że nawet prawidłowo przeprowadzony bywa trudny i okaleczający dla pacjentki. Mamy skuteczną farmakoterapię – mówi prof. Ewa Barcz z Collegium Medicum UKSW, klinika w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym.

Na czym polega problem z leczeniem endometriozy?
NajwiÄ™kszy problem dotyczy nie tyle leczenia - bo metody leczenia sÄ… dość dobrze ugruntowane i poparte dowodami medycznymi – co diagnostyki. Endometrioza to choroba, która ma bardzo różne i czÄ™sto niespecyficzne objawy. W zwiÄ…zku z tym diagnoza stawiana jest wielokrotnie bardzo późno od momentu pojawienia siÄ™ pierwszych symptomów - dolegliwoÅ›ci bólowe, niespecyficzne dolegliwoÅ›ci w obrÄ™bie jamy brzusznej czy problem z zajÅ›ciem w ciążę sÄ… na tyle maÅ‚o charakterystyczne, że zanim ktoÅ› wpadnie na pomysÅ‚, że to endometrioza, mija zazwyczaj sporo czasu. Zanim pacjentka uda siÄ™ do ginekologa, czÄ™sto wczeÅ›niej odwiedzi gastrologa, chirurga czy urologa. Wciąż nie ma prostej metody, by to zbadać.

Ostatnio pojawiÅ‚a siÄ™ informacja o nieinwazyjnym teÅ›cie opracowanym przez polskich specjalistów…
Tą kwestią już od dłuższego czasu zajmuje cały świat i takie testy jakiś czas temu pojawiły się i nawet zostały zarejestrowane w Europie. Ale są dużo mniej specyficzne i czułe niż ten opracowany przez polskich naukowców. Polski test wykrywa endometriozę w 95 procentach i również wyklucza ją w takim procencie. Jest też mało inwazyjny, bo polega na pobraniu tkanki endometrium za pomocą aspiratora, czyli trochę jak pobranie cytologii, może bardziej dokuczliwie, ale dalej dość proste w wykonaniu.

Test dopiero wchodzi do komercyjnego użytku i jest dość drogi…
Czy jest drogi, można by dyskutować. Bo czy 2 tys. zł żeby uniknąć laparoskopii to jest dużo, bądź cierpieć bez diagnozy? Oczywiście nie każdego stać na taki wydatek, jednak proszę porównać sobie koszty badań w perinatologii - każde badanie USG w ciąży, których powinno być trzy, kosztuje ok. do 600 zł, testy wolnego DNA, z których każdy kosztuje 2- 2,5 tys. zł. Nikt nie dyskutuje z takimi wydatkami.

AlternatywÄ… do testu w kierunku endometriozy jest leczenie empiryczne, czyli leczenie objawów, które sugerujÄ… chorobÄ™ - ale bez pewnoÅ›ci, że diagnoza jest wÅ‚aÅ›ciwa. Takie postÄ™powanie to nie jest bÅ‚Ä…d - podaje siÄ™ leki hormonalne, jeÅ›li dziaÅ‚ajÄ…, otrzymujemy nie wprost potwierdzenie, że to endometrioza. JeÅ›li to nie dziaÅ‚ajÄ…, a objawy sÄ… trudne do zniesienia, robimy operacjÄ™ diagnostycznÄ… czyli laparoskopiÄ™. BiorÄ…c pod uwagÄ™ dostÄ™pność hospitalizacji, koszt operacji dla systemu, angażowanie bloku operacyjnego i pielÄ™gniarek w oddziale, potencjalne powikÅ‚ania - to nieinwazyjny test, którego pobranie trwa półtorej minuty, jest ogromnÄ… wartoÅ›ciÄ… dodanÄ….

Do tego wynik mamy w ciÄ…gu kilku dni i możemy planować przyszÅ‚ość takiej kobiety. Bo jeÅ›li nasza pacjentka ma 21 lat, ma objawy sugerujÄ…ce endometriozÄ™ i planuje ciążę np. za okoÅ‚o 8 lat, to majÄ…c pewność, że to endometrioza, przez kolejnych osiem lat należy tak jÄ… prowadzić, żeby endometrioza nie zrobiÅ‚a spustoszenia w organizmie i by mogÅ‚a bez problemu normalnie zajść w ciążę – co jak najbardziej jest możliwe. Nie musimy już żonglować lekami, tylko możemy leczyć jÄ… objawowo bÄ…dź szukać innej przyczyny jej objawów.

Jakie znaczenie ma czas w diagnozie endometriozy?
Takie, że nie ma powodu, by kobieta cierpiaÅ‚a, jeÅ›li nie musi cierpieć. A jeÅ›li mamy wczeÅ›niej postawione rozpoznanie, u kobiet, u których endometrioza przebiega z zespoÅ‚em bólowym, to można skrócić jej cierpienie. Czas ma też znaczenie w odniesieniu do potencjalnej pÅ‚odnoÅ›ci, bo im dÅ‚użej choroba trwa niezdiagnozowana, a tym samym nieleczona, tym potencjalnie wiÄ™ksze spustoszenie może spowodować, doprowadzajÄ…c do trudnoÅ›ci z uzyskaniem ciąży. WiÄ™c tak rozumujÄ…c, czas ma znaczenie, choć oczywiÅ›cie ma nieco inny wymiar niż w nowotworze, przy którym zwlekanie może spowodować , że pacjent umrze.