Nadwaga, otyłość i szkoła

Nadwaga i otyłość wśród uczniów to problem, który dotyka bardziej dzieci w początkach szkoły podstawowej niż nastolatki. Niemniej problem narasta u 17-latków – zauważa prof. Anna Fijałkowska, kierowniczka Zakładu Kardiologii w Instytucie Matki i Dziecka.

Przetworzona żywność, słodzona i barwiona, dostarczająca więcej kalorii niż ta pochodząca np. z ogródka, a także powszechny dostęp do urządzeń cyfrowych odcięły skutecznie dzieci i młodzież od aktywności. Rzadziej widać je w ruchu, na boiskach czy podwórkach. W pandemii wręcz zamknięto je w domu. Na efekt nie trzeba było czekać długo. Już teraz eksperci ostrzegają, że problem nadwagi i otyłości narasta.

Sytuacja dzieci w pierwszych klasach szkoły podstawowej

Obserwacje prowadził Instytut Matki i Dziecka w ramach międzynarodowego programu COSI (ang. Childhood Obesity Surveilance Initiative), koordynowanego przez WHO Europe. W trzech rundach (2016, 2018, 2021- COSI COVID) przebadano dzieci z klas drugich, czyli ośmioletnie, a ostatnie badanie (2022/2023) poszerzono o dzieci w wieku 6-9 lat (na świecie w projekcie uczestniczy 45 państw, prawie 0,5 mln dzieci). W Polsce przebadano w tej ostatniej rundzie prawie 6,4 tys. dzieci z 16 województw, 127 szkół. Co tych badań wynika?

– Widzimy dramatyczny wzrost czÄ™stoÅ›ci nadwagi i otyÅ‚oÅ›ci u oÅ›mioletnich dzieci w Polsce zwiÄ…zany z pandemiÄ… (2021). To byÅ‚y naprawdÄ™ zastraszajÄ…ce dane - 38,5 proc. chÅ‚opców miaÅ‚o nieprawidÅ‚owo wysokÄ… masÄ™ ciaÅ‚a. Teraz jest trochÄ™ lepiej (36,5 proc. – red.). Ale dalej te trendy sÄ… wyższe niż byÅ‚y w 2018 roku, czyli niestety nie ma trendu spadkowego w czÄ™stoÅ›ci nadwagi i otyÅ‚oÅ›ci – podkreÅ›la prof. FijaÅ‚kowska. 

Dodaje, że wśród ośmioletnich chłopców więcej niż 1/3 ma nieprawidłową wysoką masę ciała, a co piąty ośmiolatek w Polsce jest otyły.

Rękodzieło w nowoczesnych wnętrzach - dlaczego naturalne dodatki znów są modne? FlyEye na szkoleniu - operatorzy doskonalą umiejętności

- To są naprawdę dane bardzo niepokojące - stwierdza. Na tle świata zajmujemy piąte miejsce, jeśli chodzi o liczbę dzieci z nadmierną wagą – zauważa prof. Fijałkowska.

Zaznacza także, że kraje naszego regionu mają istotnie mniejszą częstość nieprawidłowo wysokiej masy ciała wśród 7-9 letnich dzieci. W Polsce występuje też istotna duża różnica między chłopcami i dziewczynkami, sięgająca 6 pkt. proc. Oznacza to, że to częściej chłopcy mają problem z nadwagą.

Nadwaga i otyÅ‚ość u nastolatków

Jeśli chodzi o nastolatków (w wieku 11-17 lat), jak pokazuje badanie nad zdrowiem i zachowaniami zdrowotnymi młodzieży szkolnej (and. Healtch Behaviour in School-Aged Children - HBSC) narasta problem nadwagi i otyłości u 17-latków – ponad 15 proc. z nich mierzy się z tym wyzwaniem, a z samą otyłością 5 proc.

– OtyÅ‚ość w Polsce jest przede wszystkim problemem dzieci w poczÄ…tkach szkoÅ‚y podstawowej, a nie nastolatków, choć niepokoi trend narastania nadwagi/otyÅ‚oÅ›ci u 17-latków. NiezbÄ™dne sÄ… programy profilaktyczne, ale zróżnicowane dla poszczególnych grup wiekowych, ale także dla rodziców – podkreÅ›la prof. FijaÅ‚kowska.

Jednocześnie ekspertka zwraca uwagę na to, że nadmierna masa ciała w dzieciństwie zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy, choroby niedokrwiennej serca, udaru mózgu i nadciśnienia tętniczego w dorosłości.

– Musimy patrzeć nie tylko na kwestie, powiedziaÅ‚abym estetyczne, jeÅ›li chodzi o nadwagÄ™ czy otyÅ‚ość u dzieci, ale pamiÄ™tać też, że (…) w dorosÅ‚oÅ›ci bÄ™dÄ… one istotnie częściej narażone na takie powikÅ‚ania –  zaznacza prof. FijaÅ‚kowska.

Z badaÅ„ sprzed 10 lat obejmujÄ…cych dane z 195 krajów wynika, że wysoki wskaźnik BMI odpowiadaÅ‚ na Å›wiecie za 4 mln zgonów, czyli ponad 7 proc. wszystkich zgonów oraz za 120 milionów lat utraconych w zdrowiu.  

(Klaudia Torchała/zdrowie.pap.pl)