Nadmierna potliwość - przyczyny i leczenie przypadłości

(Artykuł sponsorowany) Nadmierna potliwość, określana w medycynie jako nadpotliwość lub hiperhydroza, to dolegliwość, która wykracza daleko poza zwykłą reakcję organizmu na ciepło czy wysiłek fizyczny. Dla wielu osób staje się ona źródłem znacznego dyskomfortu, wstydu i problemów w życiu społecznym oraz zawodowym. Skąd bierze się nadpotliwość i kiedy należy ją leczyć?

Nadpotliwość – kiedy pot powinien niepokoić?

Prawidłowe funkcjonowanie gruczołów potowych jest niezbędne do utrzymania stałej temperatury ciała i usuwania z organizmu niektórych produktów przemiany materii. To normalne, że czasem się pocimy. Problem pojawia się, gdy produkcja potu jest tak obfita, że utrudnia nam codzienne czynności.

Stale mokre dłonie uniemożliwiają pewny chwyt, wilgotne stopy stają się podatne na infekcje grzybicze, a mokre plamy na ubraniach powodują zakłopotanie. Mówimy wtedy o nadpotliwości, która dzieli się na dwa rodzaje: pierwotną i wtórną. Rozróżnienie to ma fundamentalne znaczenie, ponieważ determinuje dalsze postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne.

Nadmierna potliwość – przyczyny pierwotne i wtórne

Ustalenie przyczyny nadpotliwości jest zadaniem dla lekarza. To on na podstawie wywiadu i ewentualnych badań decyduje, z którym typem dolegliwości mamy do czynienia.

Zero Waste w Twojej kuchni: Jak profesjonalna pakowarka próżniowa oszczędza Twoje pieniądze? 91 strażaków-ochotników ukończyło szkolenia

Nadpotliwość pierwotna najczęściej ma podłoże genetyczne i ujawnia się już w dzieciństwie lub okresie dojrzewania. Nie jest ona objawem żadnej innej choroby, lecz stanowi samodzielną jednostkę chorobową. Charakteryzuje się tym, że występuje symetrycznie i dotyczy konkretnych obszarów ciała. Typowe lokalizacje to nadmierna potliwość:

• pod pachami,

• dłoni i rąk,

• stóp,

• twarzy i głowy.

Wzmożone pocenie w tych miejscach często nasila się pod wpływem emocji, stresu czy nawet niewielkiego wzrostu temperatury otoczenia.

W przeciwieństwie do formy pierwotnej, nadpotliwość wtórna jest objawem innego, toczącego się w organizmie procesu chorobowego lub efektem przyjmowania określonych leków. Zazwyczaj pojawia się nagle, w dorosłym życiu i często obejmuje całe ciało. Jeśli dolegliwości pojawiły się niespodziewanie, absolutnie konieczna jest konsultacja lekarska w celu wykluczenia poważniejszych schorzeń. Do najczęstszych przyczyn nadpotliwości wtórnej należą:

• zaburzenia hormonalne, jak na przykład nadczynność tarczycy, cukrzyca, menopauza, andropauza,

• choroby neurologiczne – choroba Parkinsona, uszkodzenia rdzenia kręgowego,

• infekcje, takie jak gruźlica czy stany gorączkowe,

• choroby nowotworowe – chłoniaki, guzy nadnerczy,

• otyłość i związane z nią zaburzenia metaboliczne,

• stany lękowe i silny stres,

• działania niepożądane leków, takich jak niektóre antydepresanty, leki przeciwbólowe i hormonalne.

Nadmierna potliwość w nocy – o czym może świadczyć?

Nadmierna potliwość w nocy, tzw. poty nocne, to objaw, którego nigdy nie wolno lekceważyć. O ile sporadyczne epizody mogą być związane ze zbyt wysoką temperaturą w sypialni, o tyle regularne, obfite pocenie się podczas snu (do tego stopnia, że wymaga zmiany pościeli) jest sygnałem alarmowym. Może wskazywać na infekcje, zaburzenia hormonalne (zwłaszcza u kobiet w okresie menopauzy i u mężczyzn z andropauzą), a także na poważne choroby, w tym nowotworowe. Nocne poty, zwłaszcza jeśli towarzyszą im inne objawy jak utrata masy ciała czy gorączka, wymagają pilnej diagnostyki lekarskiej.

Nadmierna potliwość u dzieci i nastolatków

Nadmierne pocenie się u najmłodszych budzi zrozumiały niepokój rodziców. Chociaż często jest to zjawisko fizjologiczne związane z rozwojem organizmu, w niektórych przypadkach może sygnalizować problem zdrowotny.

U małych dzieci, nadmierna potliwość głowy podczas snu czy karmienia, jest częstym zjawiskiem. Wynika to z niedojrzałości systemu termoregulacji, większej liczby gruczołów potowych na głowie w stosunku do reszty ciała oraz wysiłku, jakim dla malucha jest ssanie pokarmu. Najczęściej przyczyną jest po prostu przegrzewanie dziecka (zbyt grube ubranie lub za wysoka temperatura w pokoju).

Jednak nadmierna potliwość u niemowlaka może być również jednym z objawów wymagających konsultacji lekarskiej, zwłaszcza gdy towarzyszą jej infekcje przebiegające z podwyższoną temperaturą ciała czy choroby metaboliczne lub genetyczne (rzadziej).

U nastolatków, okres dojrzewania to czas intensywnych zmian hormonalnych, co często przekłada się na więcej potu. Gwałtowny wzrost poziomu hormonów płciowych stymuluje gruczoły potowe do wzmożonej pracy. Dodatkowo w tym wieku dużą rolę odgrywa stres emocjonalny związany ze szkołą i relacjami rówieśniczymi, który również nasila pocenie się. Jednak, jeśli problem jest na tyle nasilony, że powoduje u nastolatka wstyd, wycofanie z życia towarzyskiego lub znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie (np. mokre zeszyty od spoconych dłoni), warto zgłosić się do lekarza rodzinnego lub dermatologa. Specjalista może zalecić skuteczne i bezpieczne metody leczenia, które znacząco poprawią komfort życia młodego człowieka.

Diagnostyka nadpotliwości – jakie badania wykonać?

Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego. Lekarz zapyta o czas trwania objawów, ich lokalizację, czynniki nasilające oraz o historię chorób w rodzinie. W przypadku podejrzenia nadpotliwości wtórnej istotne jest znalezienie choroby podstawowej. W tym celu specjalista może zlecić szereg badań.

Podstawą są zazwyczaj szczegółowe badania krwi, które mogą wykazać m.in. nieprawidłowy poziom hormonów tarczycy (TSH), podwyższony poziom glukozy czy markery stanu zapalnego (OB, CRP). Na liście badań, które warto wykonać, znajdują się także badanie ogólne moczu oraz w uzasadnionych przypadkach, badania obrazowe (np. RTG klatki piersiowej). Pamiętaj, że zlecanie badań oraz diagnoza to zadania lekarza.

Jak wygląda leczenie nadmiernej potliwości?

Sposób leczenia zależy od przyczyny i nasilenia problemu. W przypadku nadpotliwości wtórnej priorytetem jest terapia choroby podstawowej. W leczeniu nadpotliwości pierwotnej stosuje się natomiast metody objawowe o różnym stopniu zaawansowania.

Pierwszym krokiem jest zazwyczaj stosowanie preparatów miejscowych. Na rynku dostępne są specjalistyczne kosmetyki na nadmierną potliwość, które zawierają wyższe stężenia soli glinu (aluminium) niż standardowe dezodoranty. Związki te czasowo blokują ujścia gruczołów potowych. Pomocniczo można stosować napary z szałwii lekarskiej, która wykazuje działanie hamujące wydzielanie potu, oraz dbać o higienę i noszenie odzieży z naturalnych, przewiewnych materiałów.

Profesjonalne metody leczenia nadpotliwości

Gdy metody dostępne bez recepty zawodzą, należy zwrócić się po pomoc do dermatologa. Jak wygląda leczenie nadmiernej potliwości, gdy preparaty miejscowe nie działają?

W leczeniu systemowym lekarz może rozważyć doustne leki antycholinergiczne, które zmniejszają aktywność gruczołów potowych w całym organizmie. Ich stosowanie wymaga jednak ścisłego nadzoru lekarskiego z uwagi na możliwe działania niepożądane.

Istnieją także zabiegi, które pomagają leczyć nadpotliwość miejscowo. Są to:

• jonoforeza: zabieg polegający na porażaniu gruczołów potowych prądem stałym o niewielkim natężeniu. Jest szczególnie skuteczny w leczeniu nadpotliwości dłoni i stóp,

• iniekcje z toksyny botulinowej: jedną z najskuteczniejszych metod leczenia miejscowej nadpotliwości pach, dłoni czy czoła są iniekcje z oczyszczonej toksyny botulinowej. Substancja ta blokuje impulsy nerwowe docierające do gruczołów potowych, hamując wydzielanie potu na okres od 6 do 12 miesięcy,

• metody wykorzystujące mikrofale lub laser: nowoczesne technologie pozwalają na trwałe uszkodzenie gruczołów potowych w okolicy pach za pomocą skoncentrowanej energii,

• sympatektomia: to ostateczność – zabieg chirurgiczny polegający na przecięciu nerwów odpowiedzialnych za nadmierne pocenie się. Jest zarezerwowany dla najcięższych przypadków z powodu ryzyka poważnych powikłań, w tym tzw. pocenia kompensacyjnego (nadpotliwość pojawia się w innym miejscu ciała).

Wybór metody leczenia zależy od wielu czynników, takich jak lokalizacja problemu, jego nasilenie oraz ogólny stan zdrowia pacjenta, i zawsze powinien być dokonany we współpracy z lekarzem specjalistą. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak radzić sobie z problemem nadmiernej potliwości i poznać preparaty ułatwiające codzienne funkcjonowanie, zajrzyj tutaj: https://www.medme.pl/.