Moc bukietów na Święto Matki Boskiej Zielnej

W polskiej tradycji związanej z chrześcijańską obrzędowością i kultem świąt, uroczystość Matki Boskiej Zielnej jest drugim świętem (obok Bożego Ciała) kiedy święci się polne kwiaty i zioła.

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, inaczej Matki Boskiej Zielnej, to najstarsze święto maryjne. W Kościele Prawosławnym obchodzi się je już od V wieku, w Kościele Rzymskokatolickim natomiast od VII wieku. W 1950 roku Papież Pius XII ustanowił dogmat, stwierdzający, iż: 'Matka Jezusa została z ciałem i duszą wzięta do wiecznej chwały' oraz oznajmił, że dzień ten 'jest dniem triumfu Niepokalanej i ukoronowaniem wszystkich Jej godności'.

Święto Matki Boskiej Zielnej bardzo wyraźnie zaznaczało się w kalendarzu rolniczym. Do dziś w małych miejscowościach Polski południowo-wschodniej ogromną wagę przywiązuje się do tradycyjnie wyplatanych wianków dożynkowych.

W czasie nabożeństwa kapłan święci przynoszone przez gospodynie do kościoła zioła i kwiaty, wypowiadając słowa: Panie, nasz Boże, Ty sprawiasz, że na ziemi rosną trawy, zioła i zboża na pożywienie i lekarstwo dla ludzi i zwierząt. Od Ciebie pochodzi obfitość wody i promieni słońca, aby wszystko, co się zieleni i rozkwita, owocowało, gdy nadejdzie czas zbiorów. Prosimy Cię, pobłogosław przyniesione do Ciebie pierwociny zieleni tego roku, młode pędy zbóż, trawy, zioła i kwiaty. Zachowaj je od suszy, gradu, powodzi i wszelkiej szkody, aby wzrastały, radowały oczy, przynosiły jak najobfitszy plon i mogły służyć zdrowiu ludzi i zwierząt. A gdy będziemy schodzić z tego świata, niech nas, niosących pełne naręcza dobrych czynów, przedstawi Tobie Najświętsza Dziewica Wniebowzięta, najdoskonalszy owoc tej ziemi, abyśmy zasłużyli na przyjęcie do Twojego domu. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Rzut rożny – kiedy sędzia go przyznaje? GOPS wydał 16 palet żywności

Znany XIX-wieczny polski etnograf, folklorysta i badacz dawnych obyczajów, Oskar Kolberg, tak pisze o tym święcie: „Wniebowzięcie NMP ze wszystkich świąt ku czci Bogarodzicy to uroczystość najdawniejsza, bo sięgająca pierwszych wieków chrześcijaństwa i zawsze solennie obchodzona. Z obchodem tym kościelnym, który rozmaite dawniej nosił nazwy jak: Śmierci, Odpocznienia, Zaśnienia i wreszcie Wniebowzięcia, łączy się w kraju naszym starodawny zwyczaj święcenia ziół polnych, które dziewczęta wiejskie, nazbierawszy dnia poprzedniego, przynoszą do świątyń, aby je kapłan przed wielkim ołtarzem poświęcił”.

Matki Boskiej Zielnej obchodzono także niegdyś jako dzień Matki Boskiej Dożynkowej – sierpień to czas żniw i dożynek - gospodarze i rolnicy zbierają owoce pracy na roli. Obrzędowość polskiego folkloru podkreśla istotę poświęcenia płodów rolnych, aby uświęcone dobra ziemi służyły człowiekowi i zwierzętom. Błogosławieństwo Boże ma chronić ludzi i ich dobytki przed chorobami i nieszczęściami.

Do poświęcenia przygotowywano zioła i kwiaty takie jak: dziurawiec (uniwersalny lek), wrotycz, rumianek, maki, koniczynę, barwinek, bławatki itd. Do wianków i bukietów dawano także kwiat dziewanny, który, jak pisze Hanna Szymanderska w książce pt. „Polskie tradycje świąteczne”, był symbolem a zarazem kwiatem poświęconym starosłowiańskiej bogini dziewic, Dziewannie, będącej uosobieniem władzy ducha nad ciałem”. Sacrum dominowało nad profanum.

Po nabożeństwie kościelnym odbywały się huczne dożynki, które dla wszystkich mieszkańców wsi organizowali najczęściej najmajętniejsi gospodarze bądź dziedzic lub sołtys. Na stołach królowały bukiety kwiatów, zbóż, ziół oraz wianki. Staropolskim obyczajem ucztowano i tańczono… W tym dniu bardzo często odbywano pielgrzymki do świętych miejsc katolickiego kultu: do Kalwarii Zebrzydowskiej i na Jasną Górę.

Zakończyć wypadałoby wierszem Kazimiery Iłłakowiczówny pt. „Msza maryjna na Matkę Boską Zielną”.

Po co te wiązanki i wianki

z mięty, wrotyczu, rumianku?

Niesiemy je na znak hołdu

Maryi Pannie przed ołtarz.

Hyzop, lawenda, jałowiec?

Wszak to potrzebne w chorobie?

Mamy je. Chcemy dziewanną

ucieszyć Maryję Pannę.

Niechaj to księża poświęcą

dzisiaj, w ten dzień Wniebowzięcia.

A tę pszenicę i jęczmień

czy także mamy poświęcić?

Proso też i mak, i żyto

na coraz większą obfitość.

Na cóż bób i rzodkiew zda się

w niebie, na rajskim popasie?

Maryi z żyta korona,

a nam - chleb zeń upieczony.

Niechaj je księża święcą

dzisiaj, w ten dzień Wniebowzięcia.