Mammografia - bezpłatne badania na rynku

Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u Kobiet. Stanowi około 20% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u Polek. Występuje częściej po menopauzie. Ryzyko zachorowania wzrasta po 50 roku życia.

Wg danych pochodzących z Krajowego Rejestru Nowotworów na raka piersi w Polsce w roku 2006 zachorowały 13 322 Kobiety, z czego aż 5 212 Pacjentek zmarło. Obserwacja częstości zachorowań w poszczególnych grupach wiekowych wykazała, że znaczący wzrost zachorowań występuje w przedziale wiekowym od 50 do 69 lat. Wiele z tych Kobiet trafiło do lekarza zbyt późno, by możliwe było skuteczne leczenie.

Czynniki ryzyka

Najważniejszym czynnikiem w istotny sposób wpływającym na wyniki leczenia jest wykrycie nowotworu w jak najwcześniejszym stadium rozwoju.

Metodę w znacznym stopniu umożliwiającą rozpoznanie zmian patologicznych w utkaniu piersi stanowi mammografia.

Na czym polega badanie mammograficzne?

Mammografia to radiologiczna metoda badania piersi. To nic innego jak zdjęcie rentgenowskie. Badania wykonuje się specjalnym aparatem, wytwarzającym promieniowanie przy użyciu czułych błon rentgenowskich. Mammografia jest najlepszą metodą wykrywania zmian w piersi. W trakcie badania każda z piersi umieszczana jest na małej podstawce
i dociskana plastikową płytką od góry oraz z boku (ucisk trwa zaledwie kilka sekund), co pozwala uzyskać po dwa obrazy dla każdego sutka. Powstałe w ten sposób obrazy są następnie analizowane przez specjalistę - lekarza radiologa.

W populacjach, w których nie wykonuje się badań profilaktycznych występuje wysoka umieralność z powodu inwazyjnego zaawansowanego raka piersi.

W USA oraz w krajach Unii Europejskiej uznano, że najskuteczniejszym instrumentem ograniczenia zachorowań i poprawy wyników leczenia nowotworów złośliwych są narodowe programy walki z rakiem. Programy te są finansowane ze środków budżetowych państwa,
a działania w ramach tych programów oprócz populacyjnych badań przesiewowych obejmują także zakup nowoczesnego sprzętu diagnostyczno - leczniczego oraz działania edukacyjne
w odniesieniu do społeczeństwa i kadry medycznej.

Kto powinien skorzystać z badań?

Program przeznaczony jest dla Kobiet w wieku 50-69 lat, ubezpieczonych, które w ciągu ostatnich 2 lat nie wykonywały mammografii.

Badania są bezpłatne i nie wymagają skierowania.

Program składa sie z dwóch etapów

I Etap podstawowy – badanie mammograficzne

Badanie obejmuje wykonanie 2 zdjęć oraz ich opis.

- jeżeli wynik badania jest prawidłowy zostaje przesyłany pocztą z informacją, żeby kolejne badanie wykonać za dwa lata
- jeżeli wynik jest nieprawidłowy Pacjentka zostaje poinformowana o konieczności dalszego badania. Jeśli Pacjentka nie zgłosi się po wynik w ciągu 3 miesięcy – otrzyma wezwanie do ich odbioru
- w przypadku nieprawidłowego wyniku, jeśli badanie było robione w mammobusie, Pacjentka otrzymuje pisemną wiadomość o konieczności wykonania dalszych badań. Jej dokumentacja zostanie przekazana do poradni, która będzie się nią opiekować, o czym zostanie poinformowana
- Pacjentki mogą również otrzymać informację o wykonaniu ponownego badania po 12 miesiącach

II Etap pogłębionej diagnostyki – USG, biopsja

Jeżeli podczas pierwszej mammografii wyniki wskażą coś niepokojącego, Pacjentka zostaje skierowana do drugiego etapu badań. Lekarz zleci odpowiednie badania, oceni wyniki
i podejmie decyzję o dalszej diagnostyce. Może być to mammografia uzupełniająca, USG lub biopsja cienkoigłowa. Po tych badaniach, jeśli zajdzie taka potrzeba, Pacjentka jest kierowana na odpowiednie leczenie. Będzie się ono odbywało już poza programem, ale nadal
u specjalistów, którzy mają kontrakt z NFZ.

Jak przygotować się do badań?

Mammografia nie wymaga szczególnego przygotowania.

nie należy stosować w dniu badania dezodorantu lub zasypki, pudru. Odnosi się to szczególnie do dołu pachowego i podbiuścia. Środki te mogą spowodować zmiany obrazu mammograficznego'
- warto ubrać w tym dniu wygodną i luźną odzież którą można szybko i łatwo zdjąć
- w trakcie badania Panie proszone są o zdjęcie wszelkiej odzieży do pasa
- w badaniu przeszkadzają wszelkie ozdoby i biżuteria (np. na szyi, w uszach)
Panie miesiączkujące powinny wybrać dzień badania, który przypada na drugi tydzień po miesiączce, aby zminimalizować dyskomfort, który może być wywołany bólem związanym z cyklem hormonalnym. Jeśli piersi są wrażliwe, obolałe, należy unikać w jakiejkolwiek postaci kofeiny na dwa dni przed badaniem

Czy ból piersi eliminuje z Programu?

Idea badań przesiewowych polega na tym, że kierowane są do osób, które nie mają objawów choroby, w celu wykrycia nowotworu lub stanu przednowotworowego. Kobiety zgłaszające dolegliwości chorobowe w obrębie piersi powinny być zdiagnozowane w ramach porad w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, a nie w ramach programu przesiewowego. Dlatego Panie odczuwające jakiekolwiek niepokojące objawy niezwiązane z fizjologią powinny zgłosić się jak najszybciej do lekarza POZ, ginekologa lub onkologa (nie jest potrzebne skierowanie), aby rozpocząć odpowiednie postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne.

Jednym z elementów Programu jest 'przeprowadzenie wywiadu i wypełnienie ankiety'. W przypadku rzetelnej realizacji Programu, osoba przeprowadzająca wywiad (czyli lekarz lub inny profesjonalny pracownik medyczny) powinna bez problemu zróżnicować czy zgłaszane przez Kobietę dolegliwości są fizjologiczne (np. bolesność piersi związany z cyklem hormonalnym) i wtedy Kobieta podlega badaniom profilaktycznym; czy ewidentnie wskazują na podejrzenie stanu chorobowego, co wymaga niezwłocznej konsultacji specjalisty i stosownej diagnostyki (w tym mammograficznej) i ewentualnego leczenia.
Wybór miejsca badania

Wszystkie pracownie, które wykonują badania mammograficzne w ramach Programu są regularnie kontrolowane przez Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi. Wymagania, jakie powinna spełniać każda placówka są szczegółowo określone (www.radiologia-malopolska.org).
Każda Pacjentka ma prawo do uzyskania kopii dokumentacji medycznej (w tym zdjęcia mammograficznego) na podstawie art. 18 ustawy z dn. 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz U 07.14.89 z późn. zm).
W razie jakichkolwiek wątpliwości co do jakości zdjęcia, Pacjentka może zweryfikować wynik badania w pracowni mammograficznej. Jeśli jakość zdjęć nie pozwoli ocenić stanu piersi, pracownia powinna powtórzyć badanie.
W sytuacji, kiedy weryfikacja wyniku badania mammograficznego z jakichś względów jest niemożliwa, Pacjentka mająca uzasadnione obawy co do stanu zdrowia, powinna skonsultować się z lekarzem onkologiem, który w razie potrzeby skieruje ją na dalszą diagnostykę (wizyta u onkologa nie wymaga skierowania od lekarza pierwszego kontaktu).

(Fot. sxc.hu)