Lekcja historii i patriotyzmu przy pomniku 'na Mogile'

Kasina Wielka. W niedzielę w Kasinie Wielkiej na przysiółku „Mogiła” odbyła się uroczystość z okazji 76 rocznicy wybuchu II wojny światowej oraz walk obronnych w 1939 roku.

Wiązanki kwiatów na pomniku złożył wójt gminy Mszana Dolna Bolesław Żaba wraz z przewodniczącą Rady Gminy Aleksandrą Kania oraz dyrektor ZPO pani Janiną Ziemianin wraz z uczniami szkoły.

Przy pomniku odprawiona została msza święta, której przewodniczył i homilię wygłosił Ks. Jan Zając ze Śnieżnicy. Kapłan w swojej homilii wspomniał bohaterów walk, którzy oddali życie za wolność kraju. Mówił o bohaterstwie, odwadze a także wychowaniu patriotycznym w rodzinach, umiłowaniu swojej historii i ojczyzny. - Człowiek tylko wtedy jest zdolny do poświęcenia innym i swojej rodzinie gdy posiada wyniesione z domu te wszystkie wartości - mówił ks. Jan Zając.

Oprawę mszy świętej zapewnili: schola młodzieżowa, orkiestra dęta „Echo Zagórzan” oraz miejscowy organista. Pięknie prezentowali się ze swymi sztandarami druhowie OSP, oraz uczniowie z ZPO w Kasinie Wielkiej. Po mszy św. z patriotycznym programem artystycznym wystąpiła młodzież. Na zakończenie licznie zebranych mieszkańców i gości ks. Zając pobłogosławił relikwiami Świętego Jana Pawła II, które przywiózł ze Śnieżnicy.

Wójt w swoim wystąpieniu w skrócie przypomniał przebieg walk obronnych na terenie Kasiny Wielkiej i ziemi mszańskiej.

- Co roku w pierwszych dniach września obchodzimy rocznicę wybuchu II wojny światowej oraz walk obronnych naszej ojczyzny i na terenie ziemi zagórzańskiej. Dzisiaj obchodzimy już 76. rocznicę tego wydarzenia. Walki trwały od pierwszych dni września, natomiast na naszym terenie walki miały miejsce w dniach 3-4 września 1939 roku. Najeźdźcy niemieccy od strony Słowacji wkroczyli na teren naszej Ojczyzny. Spotkali jednak bardzo duży opór zarówno ze strony naszego wojska 10. Brygady Kawalerii Pancernej dowodzonej przez płk. Stanisława Maczka, jak również ze strony ludności cywilnej, która nie chciała podporządkować się okupantowi. 10. Brygada Kawalerii Pancerno-Zmotoryzowanej wywodziła się z Rzeszowa gdzie posiadała macierzystą jednostkę i wchodziła w skład Armii “Kraków” jako szybki odwód reagowania - przypomniał Bolesław Żaba. - Jakże wiele tragicznych i ważnych wydarzeń miało miejsce na terenie ziemi zagórzańskiej a także naszej wioski podczas II Wojny Światowej. To tu kilkadziesiąt metrów od pomnika przebiegała linia obrony w 1939 roku gdzie armia niemiecka od Słowacji atakowała nasz kraj. To w Kasinie i okolicy bohaterskie i zaciekłe walki z najeźdźcą powodowały ,że na tym terenie powstawały oddziały partyzanckie, które włączały się w czasie II wojny światowej do różnych akcji przeciwko okupantowi. Słynne na naszym terenie oddziały „Adama”, „Luboń” i „Wilk”, które w różny sposób utrudniały życie okupantowi. Wśród miejscowej ludności panowała duża solidarność z partyzantami udzielano im wszelakiej pomocy. Za taką pomoc sąsiednia wieś Porąbka i Gruszowiec zostały spalone, a śmierć poniosło 36 zakładników.

Podczas niedzielnej uroczystości przypomniano najważniejsze daty z okresu II wojny światowej:

1 września 1939 r. Brygada walczyła w okolicach Myślenic i Dobczyc, aby nie dopuścić do wyjścia wroga z wąwozów górskich.

2 września 24. Pułk Ułanów i szwadron przeciwpancerny stacza zacięte walki z 2 niemiecką Dywizją Pancerną, walki toczyły się o wzgórze Wysoka koło Jordanowa. W nocy z 2-3 września Brygada wycofała się na północ od doliny Skawy, zamykając przejścia do Krzeczowa, Naprawy i Mszany Dolnej.

3 września toczył się całodniowy bój pod Jordanowem, w rejonie Krzeczowa i Mszany Dolnej. Zmasowany i heroiczny atak z różnych stron pozwolił zlikwidować włamanie uczynione przez Niemców. Tego samego dnia Niemcy wkraczając do wsi Olszówka mordują 13 osób wśród których są również mieszkańcy okolicznych wiosek. Biorą 12 zakładników, których na drugi dzień uwalniają. Podczas pacyfikacji wioski spalono 18 zabudowań, był to odwet za stawiany opór przez wojsko polskie oraz za udzielanie pomocy w walkach przez ludność cywilną.

4 września Brygada otrzymuje zadanie odwrotu nad Dunajec w kierunku Tarnowa. 24. Pułk Ułanów uderza na oddziały niemieckiej 4. Dywizji Lekkiej zmuszając je do wycofania się. Odebrano Niemcom dwa pasma wzgórz pod Kasiną Wielką i Mszaną Dolną. Tego samego dnia w Kasinie Wielkiej ginie 14 żołnierzy 24. Pułku Ułanów – siedmiu z nich wraz ze swoim dowódcą porucznikiem Zdzisławem Hemplem spoczywa na parafialnym cmentarzu, pozostali zostali zabrani i pochowani w swoich rodzinnych miejscowościach.

5 września 10. Pułk Strzelców Konnych zaatakował duże siły niemieckie pod Pcimiem, oddziały 3. Dywizji Górskiej i 2. Dywizji Pancernej lecz wobec dużej przewagi wroga musiał się wycofać.

W dniu 14 listopada 1943 r. w Kasinie Wielkiej ginie z rąk hitlerowskich 11 zakładników, była to zemsta hitlerowców za zastrzelenie w dniu 13 listopada przez partyzantów Michała Stefana Remera folksdojcza. Zakładnicy rozstrzelani zostali w zakolu rzeki Kasina, naprzeciwko dawnego dworu i w pobliżu obecnego ośrodka zdrowia.

W dniu 23 grudnia 1943 r. gestapo rozstrzelało kolejnych 8 zakładników, młodych gimnazjalistów przywiezionych z więzienia z Nowego Sącza, wśród nich byli Kaciki z Poręby Wielkiej, którzy zginęli w odwecie za akcje partyzantów i zastrzelenie w dniu 13 listopada sołtysa wsi Kasina Wielka. Ciała pomordowanych zarówno z pierwszej, jak też drugiej egzekucji znajdują się na cmentarzu parafialnym w Mszanie Dolnej.

(Źródło/fot.: UG Mszana Dolna)