Jakie opatrunki stosować na zakażone rany?

(Artykuł sponsorowany) Aby rana goiła się prawidłowo, konieczne jest zapewnienie jej odpowiednich warunków. Jeśli do uszkodzonej tkanki dostaną się bakterie, konsekwencją może być nie tylko wydłużony proces regeneracji, ale także rozprzestrzenienie się zakażenia na inne części organizmu. To właśnie dlatego zakażonej rany nie należy zabezpieczać zwykłym plastrem - konieczne jest zastosowanie odpowiedniego opatrunku, a wcześniej - jej oczyszczenie.

Oczyszczanie rany to podstawa

Założenie opatrunku na zakażonej ranie należy zawsze poprzedzić jej dokładnym oczyszczeniem. W tym celu zalecane jest, by obficie przepłukać ranę solą fizjologiczną lub specjalnie do tego przeznaczonym preparatem, zakupionym w aptece lub sklepie medycznym.

Przewlekłym ranom często towarzyszy biofilm bakteryjny - tak nazywa się cienka warstwa drobnoustrojów, która chroni bakterie przed działaniem układu odpornościowego i środków antyseptycznych. Biofilm da się usunąć - pomogą w tym tzw. lawaseptyki - specjalistyczne płyny medyczne, służące do oczyszczania, nawilżania i pielęgnacji ran.

Rodzaje opatrunków przeciwdrobnoustrojowych

W przypadku ran zakażonych stosuje się opatrunki o dodatkowym działaniu przeciwdrobnoustrojowym, mające zdolność odizolowania wysięku i zawieszonych w nim drobnoustrojów. Można zastosować również opatrunki absorbujące wydzielinę. Celem powinno być uchronienie rany przed zanieczyszczeniem, utrzymanie odpowiedniej wilgotności oraz skuteczne kontrolowanie ilości wydzieliny.

Nie tłumacz się z angielskiego… Naucz się go! Co i gdzie w ten weekend?

W zależności od rodzaju rany i stopnia zakażenia lekarz lub specjalista leczenia ran może zalecić opatrunki przeciwdrobnoustrojowe, np. zawierające srebro. Opatrunki zawierające aktywne jony srebra ograniczają namnażanie bakterii poprzez uszkadzanie ich błon komórkowych oraz materiału genetycznego. Niektóre z nich dodatkowo neutralizują nieprzyjemny zapach dzięki zawartości węgla aktywowanego. Takie połączenie właściwości sprawia, że opatrunek nadaje się do zaopatrywania ran z krytyczną kolonizacją bakteryjną, ran zakażonych, ran o nieprzyjemnym zapachu oraz ran obarczonych zwiększonym ryzykiem zakażenia. Opatrunki ze srebrem przeznaczone do ran zakażonych, trudno gojących się i obarczonych zwiększonym ryzykiem infekcji znajdziesz w sklepie Diabetyk24: https://diabetyk24.pl/opatrunki-ze-srebrem.

Właściwości przeciwdrobnoustrojowe mają także opatrunki z jodem oraz poliheksanidem (PHMB). Te pierwsze przeznaczone są do miejscowego leczenia przewlekłych ran z wysiękiem, takich jak owrzodzenia żylne, odleżyny czy owrzodzenia cukrzycowe. Drugie natomiast stosuje się do ran słabo- i średniosączących, ran zakażonych lub ran zagrożonych infekcją. Alternatywą są opatrunki z miodem medycznym Manuka, który dzięki działaniu osmotycznemu oraz kwaśnemu pH także ogranicza rozwój drobnoustrojów.

W przypadku ran zakażonych lekarz może zalecić również odpowiednio dobrane opatrunki chłonne, np. alginiany lub pianki poliuretanowe. Alginiany sprawdzają się szczególnie przy ranach z obfitym wysiękiem, natomiast pianki znajdują zastosowanie m.in. w leczeniu ran przewlekłych, odleżyn oraz ran z umiarkowanym lub dużym wysiękiem. W przypadku aktywnego zakażenia wybiera się produkty o dodatkowym działaniu przeciwdrobnoustrojowym, np. zawierające srebro. Same opatrunki chłonne bez takich dodatków nie hamują namnażania bakterii.

Kiedy natychmiast udać się do lekarza?

Nie wszystkie rany można skutecznie leczyć samodzielnie. W niektórych przypadkach konieczne jest zastosowanie zaawansowanych metod leczenia, takich jak np. biologiczne materiały zastępujące skórę czy też bardziej specjalistyczne opatrunki, których dobór powinien odbywać się pod kontrolą lekarza.

Pilna konsultacja lekarska jest konieczna, jeśli ból rany stale się nasila, zaczerwienienie lub obrzęk szybko się powiększają, rana staje się wyraźnie cieplejsza, pojawia się ropna wydzielina o nieprzyjemnym zapachu albo występują gorączka lub dreszcze. Niepokojącym objawem jest również czerwona pręga biegnąca od rany, która może świadczyć o zapaleniu naczyń chłonnych i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Do lekarza należy zgłosić się także wtedy, gdy mimo prawidłowego oczyszczania rany i stosowania specjalistycznych opatrunków nie widać wyraźnej poprawy po 2-3 dniach leczenia.

Bibliografia:

1. Britto, E.J., Nezwek, T.A., Robins, M. (2024). Wound Dressings [online] PubMed. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470199 [dostęp online: 16.07.2026 r.]

2. Mościcka, P., Szewczyk, M.T., Cwajda-Białasik, J. (2018). Nowoczesne opatrunki w ambulatoryjnym leczeniu ran zakażonych [online] Podyplomie.pl. Available at: https://podyplomie.pl/czasopisma/chirurgia-po-dyplomie/2018/03/nowoczesne-opatrunki-w-ambulatoryjnym-leczeniu-ran-zakazonych?srsltid=afmbooq6cawn3m9ap3rmk76efhivcg7gaqn2nhxa-gfxmd5rmfgktzxp [dostęp online: 16.07.2026 r.]