Historia w kadrze: tajne szkolenia w dawnym dworze

W kolejnym odcinku cyklu "Historia w kadrze" prezentujemy budynek szkoły powszechnej w Stróży z lat 1920-1933. Zanim w dawnym dworze rozpoczęto edukację dzieci, latem 1913 roku Józef Piłsudski wraz z Kazimierzem Sosnkowskim szkolili tam przyszłych dowódców i generałów II Rzeczypospolitej.

Historia w kadrze

Wracamy do cyklu "Historia w kadrze". W jego ramach prezentujemy archiwalne fotografie, artykuły prasowe oraz materiały źródłowe dokumentujące wydarzenia, miejsca i postaci związane z historią powiatu limanowskiego.

Dziś publikujemy zdjęcie budynku dawnego dworu w Stróży, który w przededniu I wojny światowej stał się jednym z najważniejszych miejsc dla tworzących się polskich formacji wojskowych.

Od dworu do szkoły powszechnej

Prezentowana fotografia z zasobów archiwalnych pochodzi z lat 1920-1933 i przedstawia widok zewnętrzny budynku szkoły powszechnej w Stróży koło Limanowej. Zanim obiekt ten zaczął służyć celom edukacyjnym dla dzieci z okolicznych miejscowości, mieścił się w nim dwór. To właśnie w jego murach tuż przed wybuchem Wielkiej Wojny zorganizowano tajne szkolenie wojskowe, które miało dać początek kadrom przyszłego Wojska Polskiego.

Budżet Obywatelski Województwa Małopolskiego: zgłoś pomysł do 30 października. Koła z Limanowszczyzny zajęły dwa pierwsze miejsca w Małopolsce

W budynku tym powołano Oficerską Szkołę Strzelecką. Była to specjalistyczna placówka utworzona w 1913 roku, której głównym celem stężało wykształcenie i przygotowanie profesjonalnej kadry oficerskiej dla mających powstać w przyszłości polskich formacji zbrojnych. Intensywne zajęcia dydaktyczne oraz praktyczne odbywały się tam od lipca do końca sierpnia 1913 roku.

Jednym z głównych inicjatorów powstania tego ośrodka szkoleniowego, a zarazem aktywnym wykładowcą prowadzącym zajęcia dla słuchaczy był Józef Piłsudski. Obok niego wykłady i zajęcia wojskowe prowadził również Kazimierz Sosnkowski.

Trójstopniowy system i przyszła elita II RP

Szkolenia prowadzone w ramach Szkoły Oficerskiej Związku Walki Czynnej opierały się na precyzyjnie opracowanym, trójstopniowym systemie edukacji wojskowej. W jego skład wchodziły: szkoła niższa (rekrucka), szkoła średnia (podoficerska), szkoła wyższa (oficerska).

Wyjątkowy kurs zorganizowany w dworze w Stróży przeznaczony był dla wyselekcjonowanej grupy absolwentów kursów normalnych i wyższych tej placówki. W ławkach i na placu ćwiczeń w Stróży zasiadło łącznie 90 uczestników. Wśród nich znaleźli się późniejsi wybitni dowódcy Legionów Polskich oraz postacie odgrywające kluczowe role w życiu wojskowym i politycznym II Rzeczypospolitej.

W gronie absolwentów kursu w Stróży byli m.in.: gen. bryg. Stanisław Grzmot-Skotnicki, płk Adam Koc, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki oraz gen. broni Janusz Głuchowski.

Elitarne odznaczenie "Parasol"

Absolwenci, którzy ukończyli kurs w Stróży, po przejściu dalszego przeszkolenia wojskowo-propagandowego w Wyższej Szkole Oficerskiej Związku Walki Czynnej (lub innej pokrewnej placówce) i po oficjalnym nadaniu stopnia oficerskiego, uzyskiwali unikalne prawo. Mogli nosić „Parasol” – elitarną odznakę wojskową.

Odznaka została zaprojektowana w 1913 roku przez znanego artystę Włodzimierza Tetmajera, a do użytku zatwierdził ją osobiście Józef Piłsudski. O jej wyjątkowym i elitarnym charakterze świadczy fakt, że w całej historii Polski prawo do noszenia odznaki „Parasol” uzyskało zaledwie 67 osób.