Historia w kadrze: tajne szkolenia w dawnym dworze

W kolejnym odcinku cyklu "Historia w kadrze" prezentujemy budynek szkoły powszechnej w Stróży z lat 1920-1933. Zanim w dawnym dworze rozpoczęto edukację dzieci, latem 1913 roku Józef Piłsudski wraz z Kazimierzem Sosnkowskim szkolili tam przyszłych dowódców i generałów II Rzeczypospolitej.

Historia w kadrze

Wracamy do cyklu "Historia w kadrze". W jego ramach prezentujemy archiwalne fotografie, artykuły prasowe oraz materiały źródłowe dokumentujące wydarzenia, miejsca i postaci związane z historią powiatu limanowskiego.

Dziś publikujemy zdjęcie budynku dawnego dworu w Stróży, który w przededniu I wojny światowej stał się jednym z najważniejszych miejsc dla tworzących się polskich formacji wojskowych.

Od dworu do szkoły powszechnej

Prezentowana fotografia z zasobów archiwalnych pochodzi z lat 1920-1933 i przedstawia widok zewnętrzny budynku szkoły powszechnej w Stróży koło Limanowej. Zanim obiekt ten zaczął służyć celom edukacyjnym dla dzieci z okolicznych miejscowości, mieścił się w nim dwór. To właśnie w jego murach tuż przed wybuchem Wielkiej Wojny zorganizowano tajne szkolenie wojskowe, które miało dać początek kadrom przyszłego Wojska Polskiego.

Zderzenie trzech samochodów 30 proc. za wyborem składu TK od nowa, 27 proc. nie ma zdania

W budynku tym powołano Oficerską Szkołę Strzelecką. Była to specjalistyczna placówka utworzona w 1913 roku, której głównym celem stężało wykształcenie i przygotowanie profesjonalnej kadry oficerskiej dla mających powstać w przyszłości polskich formacji zbrojnych. Intensywne zajęcia dydaktyczne oraz praktyczne odbywały się tam od lipca do końca sierpnia 1913 roku.

Jednym z głównych inicjatorów powstania tego ośrodka szkoleniowego, a zarazem aktywnym wykładowcą prowadzącym zajęcia dla słuchaczy był Józef Piłsudski. Obok niego wykłady i zajęcia wojskowe prowadził również Kazimierz Sosnkowski.

Trójstopniowy system i przyszła elita II RP

Szkolenia prowadzone w ramach Szkoły Oficerskiej Związku Walki Czynnej opierały się na precyzyjnie opracowanym, trójstopniowym systemie edukacji wojskowej. W jego skład wchodziły: szkoła niższa (rekrucka), szkoła średnia (podoficerska), szkoła wyższa (oficerska).

Wyjątkowy kurs zorganizowany w dworze w Stróży przeznaczony był dla wyselekcjonowanej grupy absolwentów kursów normalnych i wyższych tej placówki. W ławkach i na placu ćwiczeń w Stróży zasiadło łącznie 90 uczestników. Wśród nich znaleźli się późniejsi wybitni dowódcy Legionów Polskich oraz postacie odgrywające kluczowe role w życiu wojskowym i politycznym II Rzeczypospolitej.

W gronie absolwentów kursu w Stróży byli m.in.: gen. bryg. Stanisław Grzmot-Skotnicki, płk Adam Koc, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki oraz gen. broni Janusz Głuchowski.

Elitarne odznaczenie "Parasol"

Absolwenci, którzy ukończyli kurs w Stróży, po przejściu dalszego przeszkolenia wojskowo-propagandowego w Wyższej Szkole Oficerskiej Związku Walki Czynnej (lub innej pokrewnej placówce) i po oficjalnym nadaniu stopnia oficerskiego, uzyskiwali unikalne prawo. Mogli nosić „Parasol” – elitarną odznakę wojskową.

Odznaka została zaprojektowana w 1913 roku przez znanego artystę Włodzimierza Tetmajera, a do użytku zatwierdził ją osobiście Józef Piłsudski. O jej wyjątkowym i elitarnym charakterze świadczy fakt, że w całej historii Polski prawo do noszenia odznaki „Parasol” uzyskało zaledwie 67 osób.