Fenomen Stanisława Lema

(Materiał partnera) Stanisław Lem to jeden z najwybitniejszych pisarzy XX wieku i prawdopodobnie najpopularniejszy polski autor na świecie. Jego książki, przetłumaczone na ponad 50 języków, sprzedały się w dziesiątkach milionów egzemplarzy, wywierając silny wpływ na literaturę, film, naukę i popkulturę. Zredefiniował gatunek fantastyki naukowej i wprowadził go na literackie salony. Czy jego monumentalny dorobek przewyższa swoją popularnością dokonania polskich noblistów? Przyjrzyjmy się faktom.

Mistrz klasycznej awangardy

Zdobył międzynarodową sławę umiejętnie łącząc w swojej twórczości naukę, filozofię i literaturę. Przewidział i opisał rozwój technologii, takich jak wirtualna rzeczywistość, rewolucja informatyczna, czy ekspansja sztucznej inteligencji, które na naszych oczach stają się rzeczywistością. Jego błyskotliwa erudycja (w wielu dziedzinach dysponował wiedzą na poziomie uniwersyteckim), talent literacki i niezwykłe poczucie humoru podbiły serca czytelników na całym świecie. W latach pięćdziesiątych jego książki stały się bestsellerami w krajach tzw. bloku wschodniego. Dekadę później rozpoczęły swój triumfalny marsz w Europie Zachodniej, a następnie dotarły za ocean, na kontynent amerykański. Choć w Europie i Ameryce Lem był ceniony od dawna, na Dalekim Wschodzie jego twórczość została odkryta stosunkowo niedawno, zapewne z powodu bariery językowej, kluczowej dla jego językowych eksperymentów i neologizmów. W ostatnich latach Lem zdobywa coraz większą popularność w Chinach, gdzie ukazało się jego kilkanaście tytułów. Chociaż jeszcze w ubiegłym wieku był pisarzem słabo rozpoznawalnym w Państwie Środka: na okładce pierwszego chińskiego wydania "Cyberiady" znalazło się zdjęcie... Czesława Miłosza.

Znany i chwalony

W Polsce, wbrew przysłowiu, Lema znamy i chwalimy. Do jego twórczości nie trzeba nikogo u nas specjalnie przekonywać. W ofercie Wydawnictwa Literackiego znajduje się prawie trzydzieści książek Mistrza, do tego wybory listów (ostatnio triumfy święci korespondencja Lema z Ursulą Le Guin) oraz dwie biografie. Szacuje się, że w ciągu 19 lat od śmierci Lema w Polsce sprzedano ponad półtora miliona egzemplarzy książek Lema. Powstał nawet sklep firmowy www.allegoria.pl, gdzie można zaopatrzyć się w jego książki, koszulki, plakaty, grafiki Daniela Mroza oraz inne przedmioty użytkowe, związane z twórczością Mistrza.

Lem na światowych rynkach

O sile fenomenu Lema świadczy także liczba przekładów i prestiżowych wydań jego książek. Jako jeden z niewielu autorów spoza anglosaskiego obszaru kulturowego, regularnie gości w katalogach największych renomowanych wydawnictw: jego twórczość jest dostępna m.in. w ofercie Penguina oraz MIT University Press. Kolekcjonerskie wydanie „Solaris” w tłumaczeniu Billa Johnstona (pierwszy przekład z polskiego oryginału), przygotowane przez kanadyjską oficynę Conversation Tree Press, zostało wyprzedane na pół roku przed premierą.

IMGW ostrzega przed gęstą mgłą Szum skrzydeł Ikara

Większość dorobku Lema znajdziemy na półkach księgarskich w następujących krajach: Niemcy, Włochy, Wielka Brytania, Turcja, Hiszpania, Argentyna, USA, Chiny. We Francji w ostatnich latach ukazało się kilka nowych wydań jego klasycznych tytułów. W Rosji cieszy się statusem pisarza kultowego, a jego Dzieła Zebrane są nieustannie wznawiane w gigantycznych nakładach.

Ponadczasowy wizjoner

Podsumowując: najważniejsze książki Lema są obecnie dostępne w sprzedaży w kilkudziesięciu krajach na całym świecie. Wciąż pojawiają się nowe wydania i tłumaczenia, które zdobywają nowych czytelników, a zainteresowanie nimi nie maleje. Twórczość autora „Solaris” śmiało przekracza granice językowe i kulturowe, pozostając aktualną i inspirującą dla kolejnych pokoleń. Czy Lem osiągnął szczyt popularności? Możliwe, że jego najlepsze lata dopiero nadchodzą.