Dziś św. Walentego - patrona Limanowej!

„Patronie miasta św. Walenty – módl się za nami” – taki napis widnieje na otoku witraża znajdującego się w limanowskiej bazylice, który został ufundowany przez mieszkańców miasta. Dlatego też 14 lutego dla Limanowian jest nie tylko dniem zakochanych, ale także wspomnieniem patrona miasta.

Jego imię nie jest tu jednak zbyt popularne – w Limanowej mieszka tylko osiem osób, które je nosi.

Święty Walenty jest czczony w Kościele katolickim jako święty biskup, męczennik zmarły w 269 r. n.e. W starożytnych źródłach znajdują się wzmianki o dwóch postaciach, których tradycja wiąże z osobą świętego Walentego – kapłan rzymski ścięty w czasie prześladowań chrześcijan i jako biskup rzymski.

Początki kultu świętego w świecie chrześcijańskim sięgają IV w. Według legend był lekarzem, który potajemnie udzielał sakramentu małżeństwa młodym legionistom rzymskim, za co został uwięziony. Zakochany w niewidomej córce strażnika swoją miłością i gorliwą modlitwą przywrócił wzrok. Zginął 14 lutego 269r.

Kult świętego Walentego został rozpowszechniony w Limanowej za sprawą zakonu Marków, jeszcze zanim nasza miejscowość otrzymała przywileje miejskie. Krakowscy mendykanci organizowali i administrowali rodzącą się XVI w. limanowską parafię. W 1513 r. parafia została utworzona. Natomiast w 1558 r. konsekrowano pierwszy kościół limanowski ufundowany przez Achacego Jordana herbu Trąby.

Zakonnicy działający w oparciu o Regułę Świętego Augustyna, podobnie jak franciszkanie i dominikanie, prowadzili intensywną działalność duszpasterską, związaną z ewangelizacją ludności świeckiej w późnym średniowieczu. Dzięki ich działalności wytworzył się specyficzny typ pobożności ludowej związanej kultem życia Jezusa Chrystusa i Matki Boskiej oraz świętych. Ta religijność ludowa cechowała się dużą wrażliwością mirakularalną (wiara w liczne cuda) oraz dużym oparciem się na wstawiennictwie świętych, których życie naśladowało Chrystusa. Do tego typu świętych należeli męczennicy z początków chrześcijaństwa. Obok postaci świętego Walentego innymi patronami limanowskiej parafii byli także św. Mikołaj i św. Wawrzyniec. Ludność modląca się za wstawiennictwem świętych składała liczne dary w podzięce za otrzymane łaski (wota dziękczynne).

Kult świętego Walentego wiązał się z kultem jego męczeństwa, który symbolizował śmierć Chrystusa na krzyżu za grzechy ludzkości. W wierze ludowej podkreślana była przede wszystkim jego łaska wypraszania u Boga licznych uzdrowień od różnych chorób i dolegliwości (epilepsja, choroby nerwowe, psychiczne), a także ślepoty.

Interesującym staje się również fakt, iż rozpowszechniona w późniejszym okresie patronka Limanowej – Matka Boska Bolesna w świadomości religijnej mieszkańców naszego miasta i regionu jest związana także z licznymi cudami uzdrowień, a zwłaszcza od chorób oczu. Z cudowną figurą związane jest źródełko, które według legendy wybiło spod lipy, na której umieszczono i pierwotnie czczono znalezioną pietę. Pieta wyraża także smutek Maryi trzymającej w na ramionach śmiertelnie umęczonego Syna. Można zatem przypuszczać, że pobożność ludowa w okolicach Limanowej związana z kultem maryjnym ma swoje źródło w popularnym początkowo kulcie św. Walentego. Z cała pewnością jest to ciekawy temat do badań historii limanowskiej parafii i religijności tutejszej ludności w początkach istnienia naszej miejscowości.

Co ciekawe, mimo że św. Walenty jest patronem Limanowej, to jego imię nie jest zbyt popularne wśród mieszkańców miasta. W Urzędzie Stanu Cywilnego w Limanowej zapisane jest tylko osiem osób z tym imieniem.

(Źródło: UM Limanowa)