Dzień Sybiraka - pamięć o Zofii Grabowskiej

Skrzydlna. W niedzielę w kościele parafialnym w Skrzydlnej odbyły się VI obchody Powiatowego Dnia Sybiraka. Uczestnicy wydarzenia oddali hołd osobom wywiezionym i pomordowanym na Wschodzie, w tym związanej z tą miejscowością sybiraczce i nauczycielce Zofii Grabowskiej.

W minioną niedzielę (20 września) w Skrzydlnej w gminie Dobra zorganizowano po raz szósty obchody Powiatowego Dnia Sybiraka. Wydarzenie wpisuje się w przypadający 17 września Dzień Sybiraka, ustanowiony w rocznicę agresji ZSRR na Polskę. Miejsce obchodów jest związane z postacią zmarłej w 2022 roku Zofii Grabowskiej – sybiraczki oraz długoletniej nauczycielki miejscowej szkoły, która spoczywa na cmentarzu parafialnym w Skrzydlnej.

Uroczystości rozpoczęły się od nabożeństwa w kościele parafialnym, odprawionego w intencji osób pomordowanych oraz zmarłych na Syberii i w innych częściach Związku Radzieckiego podczas II wojny światowej. Mszy świętej przewodniczył proboszcz ks. dr Marek Krupa, a oprawę muzyczną przygotowała schola parafialna pod kierunkiem ks. Jana Czapigi. Oprawę i asystę honorową zapewniła jednostka Związku Strzeleckiego Strzelec z Limanowej.

W obchodach uczestniczyły delegacje samorządowe oraz lokalne instytucje. Powiat Limanowski reprezentowali członek zarządu Czesław Kawalec oraz radni powiatowi Grażyna Gocal i Krzysztof Przybytek. Obecni byli również przedstawiciele gminy Dobra, sołectwa Skrzydlna, mieszkańcy oraz dzieci Zofii Grabowskiej.

Rada Gminy - sesja na żywo Rykowisko w obiektywie fotopułapki

Po zakończeniu liturgii Czesław Kawalec przypomniał zgromadzonym życiorys oraz losy Zofii Grabowskiej i jej matki, Klotyldy Heleny Gonet.

Dalsza część uroczystości odbyła się na cmentarzu parafialnym w Skrzydlnej. Apel pamięci poprowadził dowódca Jednostki Strzeleckiej nr 2402 brygadier Stanisław Dębski. Na zakończenie reprezentacje samorządów i instytucji złożyły kwiaty oraz zapaliły znicze na grobie zmarłych sybiraczek.

Zofia Grabowska (z domu Gonet) urodziła sie w 1926 roku we Lwowie. Przyszła na świat w rodzinie inteligenckiej: matka Klotylda (1883 - 1963) była absolwentką konserwatorium muzycznego, ojciec Stanisław Gonet - był profesorem filologii klasycznej, wykładał łacinę i grekę na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.

W 1940 roku rodzina została deportowana na Syberię. Zofia miała niespełna 14 lat. Wraz z rodzicami trafiła do obozu w tajdze w obwodzie irkuckim. Spędziła tam 6 lat. Po amnestii trafiła do Kazachstanu. Po sześciu latach wróciła z matką do Polski. 

W 1948 roku ukończyła Liceum Pedagogiczne i podjęła pracę zawodową, najpierw w szkole podstawowej w Łukowicy (1948 - 1953), a następnie zamieszkała w Skrzydlnej, podejmując pracę nauczyciela w miejscowej szkole podstawowej. W kolejnych latach podjęła studia wyższe. Była członkinią Krakowskiego Odzdziału Związku Sybiraków.

W 2004 roku opublikowała swoje wspomnienia "Z syberyjskiej tajgi przez pustynię Kyzył-Kum". 

Z osób przybyłych zimą 1940 roku do Gribanowa została jedna trzecia. Z 800 ponad 500 zmarło. Zostawiliśmy w głuchej tajdze, na wzgórku, duży cmentarz z białymi brzozowymi krzyżami. Bezimienny, bo wyryte w korze litery już po pierwszej zimie się zatarły - czytamy w jej wspomnieniach.

Zmarła w grudniu 2022 roku. Jak informuje Stowarzyszenie Miłośników Historii, Tradycji i Kultury Ziemi Skrzydlańskiej, spoczęła na cmentarzu parafialnym w Skrzydlnej z matką Klotyldą Heleną Gonet (ekshumowaną z cmentarza parafialnego w Limanowej i przeniesioną do Skrzydlnej).