Basenów nie ma, działki trzeba zwrócić. Po latach bezczynności jest nowy plan

Gorczańskie Wody Termalne nie zrealizowały celu publicznego, na który otrzymały od Skarbu Państwa niemal dwa hektary gruntów w Porębie Wielkiej. Termin upływa 4 listopada. Postawiono na nowy plan: zwrot nieruchomości i ich ponowne pozyskanie, ale tym razem przez gminę Niedźwiedź. Wówczas działki nie będą obciążone obowiązkiem realizacji celu publicznego, a to ma ułatwić znalezienie inwestora.

Do 4 listopada tego roku spółka Gorczańskie Wody Termalne miała czas na realizację celu publicznego na gruntach otrzymanych od Skarbu Państwa w 2016 roku. Chodzi o dwie działki o łącznej powierzchni 1,9323 ha. Od dziesięciu lat cel publiczny nie został zrealizowany, a niewykorzystanie nieruchomości - zgodnie z warunkami darowizny - wiąże się z obowiązkiem ich zwrotu. Grunty objęte terminem realizacji celu publicznego to działka nr 55/5 o powierzchni 1,0823 ha oraz działka nr 194 o powierzchni 0,85 ha. Obie znajdują się w Porębie Wielkiej na terenie gminy Niedźwiedź.

Samorządowcy opracowali rozwiązanie, które ma umożliwić ponowne zagospodarowanie tego terenu, ale już bez dotychczasowych ograniczeń. O informacje na ten temat zwróciliśmy się do starosty Mieczysława Urygi, który w spółce GWT reprezentuje większościowego udziałowca - powiat limanowski. Jak zaznacza, odpowiedzialność za realizację celu publicznego spoczywała na spółce, której wspólnikami są jednostki samorządu terytorialnego.

Starosta przypomina, że od początku działalności spółki zamierzano pozyskać prywatnego inwestora, który wykorzysta zasoby wody termalnej do budowy kompleksu basenowego wraz z hotelami i restauracjami. Przez lata rozważano różne formy realizacji przedsięwzięcia, między innymi partnerstwo publiczno-prywatne. Żadna z tych prób nie doprowadziła do realizacji pierwotnych zamierzeń. Plany zaczęto snuć, gdy starostą był Jan Puchała. Od 2018 roku - gdy na czele Zarządu Powiatu stanął Mieczysław Uryga - wkrótce minie 8 lat. W tym czasie bezskutecznie podejmowano działania dotyczące sprzedaży udziałów w spółce. Jak wyjaśnia starosta, ostatecznie z nich zrezygnowano, ponieważ nie usuwały ograniczeń dotyczących wykorzystania nieruchomości na cel publiczny. Obecnie takie działania nie są prowadzone.

Należy wyraźnie w tym miejscu odwołać się do idei i celu założenia tej spółki, który przez wiele lat stanowił przedmiot obietnic publicznych, a który jak wiemy nie jest możliwy do zrealizowania przy tej strukturze właścicielskiej. Od początku trwania spółki GWT idea polegała na poszukiwaniu prywatnego inwestora, który wybuduje w oparciu o naturalne zasoby kompleks basenów wraz z infrastrukturą towarzyszącą  (hotele, restauracje). Świadczą o tym działania spółki, jak i wspólników, o których szeroko mówiły media, także państwa portal. Mówię tu o próbie realizacji przedsięwzięcia w ramach PPP, przez MARR, PIR aż po próbę sprzedaży udziałów (takie informacje znalazły się w memorandum informacyjnym). Lata prób pokazały, że każdorazowo największą przeszkodą dla inwestora prywatnego było obciążenie działek celem publicznym - mówi starosta. 

Jak wskazuje, potwierdza to stanowisko wojewody małopolskiego, który jednoznacznie stwierdził, iż usługi komercyjne muszą stanowić proporcjonalne uzupełnienie obiektu publicznego (cel publiczny), który powinien pozostać nadrzędnym i centralnym punktem zagospodarowania terenu. 

Proszę odpowiedzieć sobie na pytanie: kto inwestując swoje ogromne środki weźmie na siebie ryzyko, że na tym najprawdopodobniej nie zarobi? - pyta retorycznie Mieczysław Uryga. - To właśnie dlatego w ostatnim czasie koncentrowaliśmy się na próbie znalezienia sposobu na zniesienie celu publicznego z działek, skoro z celem publicznym nikt nie chciał w nie inwestować a spółki nie było na to stać - wyjaśnia starosta.

Spółka dwukrotnie występowała o zmianę terminu realizacji celu publicznego określonego w umowie darowizny. Pierwszy wniosek złożono 6 maja 2021 roku, a drugi 17 listopada 2022 roku. Obecnie rozważane jest inne rozwiązanie. GWT miałaby zwrócić obie działki do zasobów Skarbu Państwa. Następnie Skarb Państwa miałby dokonać zamiany nieruchomości z gminą Niedźwiedź, która w zamian przekazałaby inne grunty ze swojego zasobu. Jak informuje starosta, takie rozwiązanie zostało przeanalizowane i zaakceptowane przez większość radnych powiatu. Podstawą prawną planowanej zamiany ma być art. 14 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który dopuszcza wymianę nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa a jednostkami samorządu terytorialnego bez konieczności dopłat, nawet gdy zamieniane nieruchomości mają różną wartość. Możliwość zastosowania tego przepisu była już omawiana podczas spotkań z wojewodą małopolskim. Według Mieczysława Urygi, obecnie nie ma innej możliwości zniesienia ograniczeń wynikających z przeznaczenia gruntów na cel publiczny. 

Wójt gminy Niedźwiedź – wspólnik GWT, od początku deklarował nie tylko poniesienie wydatków na grunty potrzebne do wymiany, ale też że - po skutecznej zamianie – ogłosi przetarg na dzierżawę gruntów celem budowy infrastruktury wykorzystującej odwiert, który pozostaje własnością spółki - wyjaśnia.

GWT nie zostanie zlikwidowana, lecz będzie funkcjonować na mniejszym obszarze. Starosta potwierdza, że powiat limanowski nadal pozostanie jej udziałowcem.

Jeżeli Skarb Państwa otrzyma grunty od Gminy Niedźwiedź w drodze zamiany, będzie miał możliwość ich wydzierżawienia bądź sprzedaży, ¼ z tych dochodów będzie dochodami powiatu limanowskiego. Teren działek z darowizny z 2016 r. będzie w dyspozycji lokalnego samorządu – gminy Niedźwiedź, która też jest udziałowcem w spółce, ale co najważniejsze: już bez obciążenia ich celem publicznym. W przypadku braku inwestora, gmina Niedźwiedź ma większe możliwości prowadzenia działalności gospodarczej niż powiat. Wynika to z przepisów ustaw o tych samorządach - twierdzi.

Mieczysław Uryga zwraca również uwagę na pierwotne założenia przedsięwzięcia. Już we wniosku o darowiznę z października 2015 roku, GWT wskazywała na potrzebę kompleksowego zagospodarowania gruntów z wykorzystaniem zasobów wody termalnej. Tymczasem latem grupa radnych powiatu (m.in. związanych z komitetem b. starosty Jana Puchały) złożyła wniosek w sprawie zagospodarowania nieruchomości pozostających w dyspozycji spółki GWT. W miejscu, gdzie już wiele lat temu miał powstać kompleks basenów geotermalnych, proponowali budowę infrastruktury sportowo-rekreacyjnej oraz pilne wystąpienie do wojewody małopolskiego o przedłużenie terminu wykonania celu publicznego. Tymczasem zdaniem starosty, proponowana przez niektórych radnych budowa samych ścieżek, placów zabaw, boiska i parkingów i tak nie odpowiadałaby tym założeniom. 

Przypomnijmy, że o “tajemniczym inwestorze” gotowym zainwestować w Porębie Wielkiej ówczesny starosta Jan Puchała mówił od 2013 roku. Przez kilka lat rządów w powiecie komitetu “Działajmy Wspólnie” zapowiadano rychłe wyłonienie partnera do realizacji inwestycji. Na potrzeby kolejnych kampanii mówiono, że na realizację inwestycji pieniądze zamierzają przeznaczyć prywatni biznesmeni lub instytucje: a to Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A., a to spółka Polskie Inwestycje Rozwojowe. Wtedy szacowano, że inwestycja ma pochłonąć 72 mln złotych, a w planach był trzykondygnacyjny hotel na 60 pokoi oraz kompleks krytych i otwartych basenów rekreacyjnych z częścią wellness & spa. Skończyło się na wizualizacjach i spotkaniach z firmami konsultingowymi, a żadnego inwestora nigdy nie przedstawiono.

Mimo niepowodzeń w pozyskaniu partnera, Gorczańskie Wody Termalne powołały zakład górniczy i eksploatują złoże z odwiertem na podstawie przyznanej koncesji. Spółka generuje koszty, ale nie sprzedaje wystarczającej ilości solanki, by móc je zbilansować. Z tego powodu we wrześniu 2024 roku Rada Powiatu Limanowskiego przyjęła uchwałę w sprawie zwiększenia kapitału, przeznaczając z budżetu samorządu 193 500 zł na objęcie dodatkowych 387 udziałów w celu pokrycia istniejących zobowiązań i zapewnienia płynności finansowej. Wówczas zaległości w płatnościach wynosiły ponad 80 tys. zł.

W obecnej kadencji samorządowcy określają spółkę mianem „niechcianego dziecka”. Przed wyborami w 2014 roku, gdy powiat rozstrzygnął przetarg na budowę centrum balneologii, Jan Puchała mówił, że „realizacja inwestycji nabiera tempa”, a wicestarostą był wtedy Mieczysław Uryga. Sześć lat później, gdy po problemach obiekt powstał, ale nikt nie chciał go dzierżawić, obaj samorządowcy spierali się o kwestię autorstwa tego pomysłu.

Sprawa geotermii w Porębie Wielkiej trwa od kilkudziesięciu lat. Pierwsze plany wykorzystania podziemnej solanki pojawiły się w latach 70. ubiegłego wieku. Jak wspominał w 2016 roku zmarły Andrzej Gruszczyk (dyrektor Gorczańskiego Parku Narodowego w latach 1990–2000 i pierwszy prezes GWT od listopada 2007 do lutego 2009 roku), w Porębie Wielkiej miała powstać filia Polsko-Amerykańskiego Szpitala Dziecięcego w Prokocimiu. Po reformie administracyjnej wieś znalazła się jednak w województwie nowosądeckim i nowe władze nie kontynuowały tematu. Kolejne starania w latach 90. miały natomiast napotkać na opór ze strony „lobby z Podhala”.

W 2007 roku powołano samorządową spółkę Gorczańskie Wody Termalne. Od tamtego czasu przeprowadzono badania geologiczne, uzyskano koncesję na wydobycie solanki i wymieniono grunty z Gorczańskim Parkiem Narodowym. Od momentu rejestracji spółką kierowali prezesi: Andrzej Gruszczyk, Antoni Róg, Krzysztof Smaga, Marek Mąkowski, Andrzej Mazur, a od września 2021 roku funkcję tę pełni Marek Gąstała.

Woda termalna w Porębie Wielkiej kosztowała podatników z powiatu limanowskiego co najmniej kilkanaście milionów złotych. Ponad 12,5 mln zł wyniosła budowa balneologii (powstała bez dofinansowania zewnętrznego). Samorząd wydał też blisko 1 mln zł na projekt drogi uzdrowiskowej, który odłożono ze względu na wysokie koszty przedsięwzięcia. Kolejny milion przeznaczono na budowę rurociągu od zakładu górniczego do balneologii, a niemal pół miliona złotych kosztowało dozbrojenie głowicy odwiertu. Wartość samych udziałów wynosi blisko 3,1 mln zł.