Artysta, więzień Auschwitz i powstaniec. Jutro obchody rocznicy

Limanowa. Jutro w Limanowej odbędą się wydarzenia upamiętniające 35. rocznicę śmierci Wincentego Stanisława Gawrona – artysty plastyka, działacza niepodległościowego i Honorowego Obywatela Miasta Limanowa. Program obejmuje mszę świętą w limanowskiej bazylice oraz złożenie kwiatów na cmentarzu parafialnym.

Obchody rocznicowe zaplanowano na wtorek (25 sierpnia). O godzinie 11:00 w Bazylice Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej odprawiona zostanie msza święta. Następnie o godzinie 12:00 na cmentarzu parafialnym w Limanowej przewidziano modlitwę przy grobie zmarłego oraz złożenie kwiatów i zniczy.

Wincenty Stanisław Gawron (znany także jako Wincenty Gawron senior) urodził się 28 stycznia 1908 roku w Starej Wsi, na terenie, który obecnie znajduje się w granicach miasta Limanowa. Był synem Jana Gawrona – wieloletniego wójta Starej Wsi i działacza ludowego – oraz Anny z Dębskich.

MON przygotowuje przepisy „ustawy przedwojennej” Mundurowi w kościele (ZDJĘCIA)

Szkołę powszechną ukończył w Limanowej, gdzie zwrócono uwagę na jego talent plastyczny. Naukę kontynuował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych we Lwowie oraz Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie. Od 1935 roku studiował grafikę na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Jesienią 1939 roku powrócił w rodzinne strony i zaangażował się w działalność konspiracyjną. Jako członek Związku Czynu Zbrojnego organizował komórki bojowe tej organizacji w powiecie limanowskim. W tym okresie projektował m.in. witraże do limanowskiego kościoła – „Siewca” i „Polonia Rediviva”.

18 stycznia 1941 roku został aresztowany przez Gestapo w Mordarce. Po pięciotygodniowym pobycie w więzieniu w Nowym Sączu i przeniesieniu do Tarnowa, 5 kwietnia 1941 roku trafił do obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, gdzie otrzymał numer 11237. Zaprzyjaźnił się tam z rotmistrzem Witoldem Pileckim. W obozie pracował w Abbruchkommando oraz w obozowej rzeźbiarni, gdzie poznał m.in. Xawerego Dunikowskiego i Bronisława Czecha. Po przeniesieniu do podobsługi w Harmężach, w maju 1942 roku uciekł z obozu wraz ze Stefanem Bieleckim.

Po ucieczce dotarł w rodzinne strony, gdzie ukrywał się i wstąpił do Armii Krajowej. Utworzył oddział AK we wsi Kicznia, a następnie był związany z 1 Pułkiem Strzelców Podhalańskich AK. W 1944 roku, zagrożony aresztowaniem, wyjechał do Warszawy.

Po wybuchu powstania warszawskiego 1 sierpnia 1944 roku walczył w zgrupowaniu „Róg” na Starym Mieście i w Śródmieściu. Po upadku powstania wyszedł z miasta z ludnością cywilną i uciekł z obozu przejściowego w Pruszkowie. Następnie został zatrzymany przez NKWD, skąd również zdołał uciec. Przedostał się przez Czechosłowację do Włoch, gdzie trafił do Drugiego Korpusu Polskiego i ponownie spotkał rotmistrza Pileckiego.

Po demobilizacji wyemigrował najpierw do Kanady, a potem do Stanów Zjednoczonych. W Chicago stworzył prywatne Muzeum Józefa Piłsudskiego z kolekcją militariów. Tworzył grafiki, obrazy, projektował witraże i medale, spisywał wspomnienia oraz publikował opracowania dotyczące historii Polski i folkloru Ziemi Limanowskiej. Swoje przeżycia z obozu opisał w książce „Ochotnik do Oświęcimia”, dedykowanej Witoldowi Pileckiemu.

Podczas pobytu w Polsce latem 1991 roku zachorował i zmarł 25 sierpnia 1991 roku w szpitalu w Nowym Sączu. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Limanowej, w obrębie cmentarza wojennego nr 366.