140 lat temu "Galicjanką" przejechał pierwszy pociąg

16 grudnia 1884 roku zakończono budowę Galicyjskiej Kolei Transwersalnej, trasy liczącej ponad 550 km. Linia odegrała kluczową rolę w rozwoju regionu i podczas I wojny światowej. Przez kolejne dziesiątki lat służyła mieszkańcom regionu, aż do 2006 roku, gdy całkowicie ustał na niej regularny ruch pasażerski. Obecnie linia przechodzi modernizację w ramach projektu "Podłęże - Piekiełko".

Dokładnie 140 lat temu - 16 grudnia 1884 roku - pierwszy pociąg przejechał po nowej linii Galicyjskiej Kolei Transwersalnej.

W latach 1882 – 1885 austriackie Cesarsko-Królewskie Koleje Państwowe zbudowały w bardzo szybkim czasie nową linię kolejową biegnącą przez Karpaty, nazywaną Galicyjską Koleją Transwersalną. Nowa trasa liczyła ponad 550 km i biegła od Cieszyna przez Żywiec, Nowy Sącz, Zagórz, Sambor, Stanisławów do Husiatynia.

Pierwotnym zamierzeniem linii było jej wykorzystanie w celach wojskowych. Jednocześnie od samego początku pojawił się na niej wzmożony ruch towarowy i osobowy i towarowy, co miało ogromny wpływ na rozwój zacofanego dotąd, biednego regionu.

Stłuczka czy zakup używanego auta? Nowa funkcja prześwietli każdy pojazd Jakie warunki musi spełnić placówka, aby wdrożyć program Cyfrowy Uczeń?

Swoją militarną przydatność, szlak ten wykazał podczas I Wojny Światowej ułatwiając transport wojsk i zaopatrzenia, a także ewakuację rannych – szczególnie podczas bitew pod Limanową w listopadzie i grudniu 1914 roku oraz pod Gorlicami w 1915 roku.

Budowę rozpoczęto w Sporyszu pod Żywcem 17 października 1882 r. Pierwszą łopatę wbił ks. kanonik Maniecki. Do planu budowy dokładano kolejne odcinki, których powstanie miało ekonomiczne i militarne uzasadnienie. Były to szlaki: Żywiec-Zwardoń, Trzebinia-Kraków, Sucha-Skawina. Systematycznie w ciągu roku 1884 oddawane były poszczególne odcinki. Ostateczny etap zakończony został 16 grudnia, kiedy ukończono budowę odcinka Żywiec-Nowy Sącz.

Budowa Galicyjskiej Kolei Transwersalnej kosztowała około 35 mln guldenów. Wykonawcą była firma Karl Baron von Schwarz Knaur&Gross Liwenfeld’s Witwe&Company.

Fragmentem Galicyjskiej Kolei Transwersalnej jest licząca 77 km linia kolejowa Chabówka – Nowy Sącz. Linia w znacznej swej części biegnie przez powiat limanowski. Na trasie znajduje się wiele charakterystycznych obiektów. Jednym z nich jest stacja kolejowa w Kasinie Wielkiej. To tu Steven Spielberg kręcił fragmenty do "Listy Schindlera", a Andrzej Wajda sceny do "Katynia". Obiekt często pełnił rolę planu filmowego, w dodatku jest jedną z najwyżej położonych stacji kolejowych w Polsce.

Regularny ruch pasażerski na trasie pomiędzy Chabówką i Nowym Sączem został zamknięty w 2006 roku. Przez wiele lat jedyną obecność pociągów na torach stanowiły przejazdy techniczne oraz turystyczne - realizowane najczęściej zabytkowymi parowozami ze Skansenu Taboru Kolejowego w Chabówce.

Obecnie trwa modernizacja linii nr 104 - zakłada ona przebudowę torów i obiektów inżynieryjnych. Ważnym elementem prac mają być stacje i przystanki. Nowe obiekty będą przystosowane do potrzeb osób o ograniczonych możliwościach poruszania się. Na trasie powstanie najdłuższy tunel w Polsce - jeden jego wlot zlokalizowany ma być przy granicy z Mordarką, drugi natomiast na pograniczu z Męciną. Łączna długość tunelu to około 3,8 km.

Modernizacja linii nr 104 Chabówka – Nowy Sącz jest częścią większego przedsięwzięcia o nazwie Podłęże – Piekiełko. Inwestycja PKP PLK S.A., oprócz modernizacji i elektryfikacji 75 km trasy Chabówka – Nowy Sącz, obejmuje budowę 58 km nowej linii, łączącej Podłęże z Tymbarkiem i Mszaną Dolną.

Głównym celem tych inwestycji jest stworzenie alternatywnych linii kolejowych osi północ – południe Europy dla kolejowego transportu towarowego. Nowe linie oraz modernizacja istniejącej infrastruktury mają stanowić brakujący element odgałęzienia korytarza transportu kombinowanego C 30/1, objętego umową AGTC, i włączyć się w Transeuropejską Sieć Transportową TEN-T.

Dodatkowo, linie te będą stanowiły fragment szprychy 7.2.1 komponentu kolejowego zadania związanego z dostępnością do Centralnego Portu Komunikacyjnego. Nowa linia kolejowa nr 622 oraz fragment linii nr 104 Tymbark – Nowy Sącz mają zostać włączone do europejskiego kolejowego korytarza transportu towarowego nr 11 „Amber” (RFC 11).

Dzięki realizacji projektu „Podłęże – Piekiełko” oraz innych zadań objętych Krajowym Programem Kolejowym, czas dojazdu z centrum Krakowa do Zakopanego skróci się do 90-100 minut, a do Nowego Sącza do około godziny. Nowa infrastruktura kolejowa będzie również wykorzystywana w ruchu dalekobieżnym, co ma szczególne znaczenie dla ruchu turystycznego.

Archiwalne zdjęcia ze zbiorów NAC, CFK PTTK i Fotopolska.eu pochodzą z profilu Lokomotywa - Koalicja Kolei Galicyjskiej na Facebooku.