140 lat temu "Galicjanką" przejechał pierwszy pociąg

16 grudnia 1884 roku zakończono budowę Galicyjskiej Kolei Transwersalnej, trasy liczącej ponad 550 km. Linia odegrała kluczową rolę w rozwoju regionu i podczas I wojny światowej. Przez kolejne dziesiątki lat służyła mieszkańcom regionu, aż do 2006 roku, gdy całkowicie ustał na niej regularny ruch pasażerski. Obecnie linia przechodzi modernizację w ramach projektu "Podłęże - Piekiełko".

Dokładnie 140 lat temu - 16 grudnia 1884 roku - pierwszy pociąg przejechał po nowej linii Galicyjskiej Kolei Transwersalnej.

W latach 1882 – 1885 austriackie Cesarsko-Królewskie Koleje Państwowe zbudowały w bardzo szybkim czasie nową linię kolejową biegnącą przez Karpaty, nazywaną Galicyjską Koleją Transwersalną. Nowa trasa liczyła ponad 550 km i biegła od Cieszyna przez Żywiec, Nowy Sącz, Zagórz, Sambor, Stanisławów do Husiatynia.

Pierwotnym zamierzeniem linii było jej wykorzystanie w celach wojskowych. Jednocześnie od samego początku pojawił się na niej wzmożony ruch towarowy i osobowy i towarowy, co miało ogromny wpływ na rozwój zacofanego dotąd, biednego regionu.

Kuba oczami podróżniczki Bakterie coli w wodzie

Swoją militarną przydatność, szlak ten wykazał podczas I Wojny Światowej ułatwiając transport wojsk i zaopatrzenia, a także ewakuację rannych – szczególnie podczas bitew pod Limanową w listopadzie i grudniu 1914 roku oraz pod Gorlicami w 1915 roku.

Budowę rozpoczęto w Sporyszu pod Żywcem 17 października 1882 r. Pierwszą łopatę wbił ks. kanonik Maniecki. Do planu budowy dokładano kolejne odcinki, których powstanie miało ekonomiczne i militarne uzasadnienie. Były to szlaki: Żywiec-Zwardoń, Trzebinia-Kraków, Sucha-Skawina. Systematycznie w ciągu roku 1884 oddawane były poszczególne odcinki. Ostateczny etap zakończony został 16 grudnia, kiedy ukończono budowę odcinka Żywiec-Nowy Sącz.

Budowa Galicyjskiej Kolei Transwersalnej kosztowała około 35 mln guldenów. Wykonawcą była firma Karl Baron von Schwarz Knaur&Gross Liwenfeld’s Witwe&Company.

Fragmentem Galicyjskiej Kolei Transwersalnej jest licząca 77 km linia kolejowa Chabówka – Nowy Sącz. Linia w znacznej swej części biegnie przez powiat limanowski. Na trasie znajduje się wiele charakterystycznych obiektów. Jednym z nich jest stacja kolejowa w Kasinie Wielkiej. To tu Steven Spielberg kręcił fragmenty do "Listy Schindlera", a Andrzej Wajda sceny do "Katynia". Obiekt często pełnił rolę planu filmowego, w dodatku jest jedną z najwyżej położonych stacji kolejowych w Polsce.

Regularny ruch pasażerski na trasie pomiędzy Chabówką i Nowym Sączem został zamknięty w 2006 roku. Przez wiele lat jedyną obecność pociągów na torach stanowiły przejazdy techniczne oraz turystyczne - realizowane najczęściej zabytkowymi parowozami ze Skansenu Taboru Kolejowego w Chabówce.

Obecnie trwa modernizacja linii nr 104 - zakłada ona przebudowę torów i obiektów inżynieryjnych. Ważnym elementem prac mają być stacje i przystanki. Nowe obiekty będą przystosowane do potrzeb osób o ograniczonych możliwościach poruszania się. Na trasie powstanie najdłuższy tunel w Polsce - jeden jego wlot zlokalizowany ma być przy granicy z Mordarką, drugi natomiast na pograniczu z Męciną. Łączna długość tunelu to około 3,8 km.

Modernizacja linii nr 104 Chabówka – Nowy Sącz jest częścią większego przedsięwzięcia o nazwie Podłęże – Piekiełko. Inwestycja PKP PLK S.A., oprócz modernizacji i elektryfikacji 75 km trasy Chabówka – Nowy Sącz, obejmuje budowę 58 km nowej linii, łączącej Podłęże z Tymbarkiem i Mszaną Dolną.

Głównym celem tych inwestycji jest stworzenie alternatywnych linii kolejowych osi północ – południe Europy dla kolejowego transportu towarowego. Nowe linie oraz modernizacja istniejącej infrastruktury mają stanowić brakujący element odgałęzienia korytarza transportu kombinowanego C 30/1, objętego umową AGTC, i włączyć się w Transeuropejską Sieć Transportową TEN-T.

Dodatkowo, linie te będą stanowiły fragment szprychy 7.2.1 komponentu kolejowego zadania związanego z dostępnością do Centralnego Portu Komunikacyjnego. Nowa linia kolejowa nr 622 oraz fragment linii nr 104 Tymbark – Nowy Sącz mają zostać włączone do europejskiego kolejowego korytarza transportu towarowego nr 11 „Amber” (RFC 11).

Dzięki realizacji projektu „Podłęże – Piekiełko” oraz innych zadań objętych Krajowym Programem Kolejowym, czas dojazdu z centrum Krakowa do Zakopanego skróci się do 90-100 minut, a do Nowego Sącza do około godziny. Nowa infrastruktura kolejowa będzie również wykorzystywana w ruchu dalekobieżnym, co ma szczególne znaczenie dla ruchu turystycznego.

Archiwalne zdjęcia ze zbiorów NAC, CFK PTTK i Fotopolska.eu pochodzą z profilu Lokomotywa - Koalicja Kolei Galicyjskiej na Facebooku.